Η Αρμενία είναι ένα περίκλειστο κράτος στον Καύκασο. Παράλληλα είναι και το ανατολικότερο (και πιο απομακρυσμένο από την Ευρώπη) χριστιανικό έθνος-κράτος της περιοχής. Aπό το 1991 τα ανατολικά και
δυτικά σύνορά της προς Αζερμπαϊτζάν και Τουρκία είναι κλειστά λόγω της διαμάχης της με τους Αζέρους. Νοτίως βρίσκεται το Ιράν με το οποίο, από τις 28 Φεβρουαρίου 2026 που άρχισε ο πόλεμος, έχει κλειστά σύνορα.
Μοναδική διέξοδός της είναι η Γεωργία με την οποία έχει αμφίθυμες σχέσεις. Επί χρόνια η Αρμενία αφέθηκε στη ρωσική προστασία. Το αποτέλεσμα ήταν ότι δεν απέκτησε δικές της ισχυρές στρατιωτικές
δυνάμεις. Έτσι δεν μπόρεσε να αμυνθεί έναντι του Αζερμπαϊτζάν, όταν το τελευταίο κατέλαβε μεταξύ 2020-23 τον αρμενικό θύλακα του Ναγκόρνο Καραμπάχ εκδιώκοντας όλον τον πληθυσμό. Οι Ρώσοι
αρκέστηκαν στον ρόλο του παρατηρητή.
Ακολούθως, η απογοητευμένη Αρμενία στράφηκε προς τις ΗΠΑ. Η ένταση με το Αζερμπαϊτζάν επιφανειακά εκτονώθηκε. Κρίσιμο σημείο είναι ένας οδικός και σιδηροδρομικός άξονας που θα διασχίζει τη νότιο Αρμενία και θα κατευθύνεται από το Αζερμπαϊτζάν προς τον αζερικό θύλακα του Ναχιτσεβάν και ακολούθως προς την Τουρκία. Ονομάστηκε «Δρόμος Τραμπ για Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία», γνωστό με το
ακρωνύμιο TRIPP.
Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα. Το Αζερμπαϊτζάν ζητά αλλαγές στο σύνταγμα της Αρμενίας και παράλληλα θέλει να θέσει τον άξονα TRIPP υπό τον έλεγχό του. Οπωσδήποτε, πάντως, θέλει ο άξονας να μην είναι υπό τον έλεγχο της Αρμενίας. Η Αρμενία θα ήθελε πολύ να στραφεί προς την ΕΕ. Υπάρχει, όμως, το αντικειμενικό εμπόδιο της γεωγραφίας. Ας δούμε το παράδειγμα των όπλων. Η Αρμενία προκειμένου να μειώσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία και αγοράζει όπλα κυρίως από την Ινδία και τη Γαλλία. Όταν τα οπλικά συστήματα είναι ογκώδη και δεν μπορούν να μεταφερθούν διά αέρος, υπάρχουν προβλήματα στη διά ξηράς μεταφορά τους από τη φιλορωσική Γεωργία.
Επιπλέον χρειάζεται να κρατούνται ισορροπίες κι έναντι της Ρωσίας. Επί παραδείγματι, εξακολουθεί να είναι ο αποκλειστικός προμηθευτής της Αρμενίας σε φυσικό αέριο, το οποίο της δίνει σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές. Ανά πάσα στιγμή μπορεί να το διακόψει.
Γιατί μας ενδιαφέρουν εμάς όλα αυτά; Κατ’ αρχάς είναι η αυτονόητη συμπάθεια προς ένα έθνος με το οποίο ζήσαμε επί χιλιετίες δίπλα δίπλα και από το οποίο μας χώρισαν οι γενοκτονίες των Νεοτούρκων κατά Ελλήνων και Αρμενίων μεταξύ 1913-1923. Εξίσου κρίσιμο είναι και το γεγονός ότι η Αρμενία διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στον λεγόμενο «μεσαίο διάδρομο». Ο «μεσαίος διάδρομος» αναδεικνύεται πλέον στη βασική χερσαία διαδρομή που θα ακολουθούν τα προϊόντα από την Κίνα μέσω Καζακστάν για να φτάσουν στην Ευρώπη. Έχει εξαιρετική σημασία εάν θα καταλήγει μέσω Αρμενίας σε τουρκικά ή γεωργιανά λιμάνια. Η Αρμενία βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμα σταυροδρόμια. Δυστυχώς είναι άγνωστο πόσοι από αυτούς τους δρόμους που έχει να επιλέξει, θα οδηγήσουν κάπου και δεν θα καταλήξουν σε αδιέξοδο.
*Ο. κ. Συρίγος είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής, βουλευτής ΝΔ στην Α΄ Αθηνών
Εφημερίδα Απογευματινή
