Στον Φράνσις Χάλζεν απονέμεται το Νόμπελ Φυσικής 2026 «για την καθοριστική συμβολή του στο Παρατηρητήριο Νετρίνων IceCube και την ανακάλυψη νετρίνων υψηλής ενέργειας αστροφυσικής προέλευσης», όπως ανακοίνωσε η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών.
Η διάκριση αναγνωρίζει τον ρόλο του στην ανάπτυξη ενός παρατηρητηρίου που χρησιμοποιεί τον πάγο της Ανταρκτικής για να καταγράψει σωματίδια από το μακρινό σύμπαν. «Ο Φράνσις Χάλζεν έθεσε τα θεμέλια για έναν εντελώς νέο τύπο αστρονομίας», επισημαίνει η Ακαδημία στην ανακοίνωσή της.
Ο Χάλζεν συνειδητοποίησε ότι ο πάγος στον Νότιο Πόλο μπορούσε να αξιοποιηθεί για την ανίχνευση νετρίνων. Το όραμα και η επιστημονική του ηγεσία συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία του IceCube, το οποίο αναπτύχθηκε από το Πανεπιστήμιο του Wisconsin-Madison και κατασκευάστηκε στον Σταθμό Amundsen–Scott στην Ανταρκτική. Το έργο αποτελεί αναγνωρισμένο πείραμα του CERN.
Η ανίχνευση των νετρίνων είναι ιδιαίτερα δύσκολη, επειδή τασωματίδιααυτά σπάνια αλληλεπιδρούν με την ύλη. Όταν, ωστόσο, ένα νετρίνο συγκρουστεί με έναν ατομικό πυρήνα, παράγεται μια μικροσκοπική λάμψη, την οποία καταγράφουν αισθητήρες εγκατεστημένοι βαθιά στον καθαρό πάγο της Ανταρκτικής.
Μέσω αυτών των καταγραφών, οι ερευνητές μελετούν διεργασίες εξαιρετικά υψηλής ενέργειας και τα βίαια κοσμικά περιβάλλοντα στα οποία δημιουργούνται τα νετρίνα. Τα δεδομένα του IceCube μπορούν επίσης να αποκαλύψουν άγνωστα μέχρι σήμερα φαινόμενα στο σύμπαν.
Οι επόμενες ανακοινώσεις των Νόμπελ
Η ανακοίνωση του Νόμπελ Χημείας αναμένεται την Τετάρτη, 7 Οκτωβρίου. Ακολουθούν το Νόμπελ Λογοτεχνίας την Πέμπτη και το Νόμπελ Ειρήνης την Παρασκευή, ενώ τη Δευτέρα, 12 Οκτωβρίου, θα ανακοινωθεί το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών.
Το φετινό χρηματικό έπαθλο ανέρχεται σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορόνες, περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ, είτε απονέμεται σε έναν βραβευθέντα είτε μοιράζεται μεταξύ περισσότερων.
Το Νόμπελ Φυσικής απονέμεται από το 1901. Σύμφωνα με τα στοιχεία του αρχικού δημοσιεύματος, έχουν απονεμηθεί 119 βραβεία, με τον νεότερο βραβευθέντα να είναι 25 ετών και τον γηραιότερο 96.
BREAKING NEWS
The Royal Swedish Academy of Sciences has decided to award the 2026 #NobelPrize in Physics to Francis Halzen “for decisive contributions to the IceCube Neutrino Observatory and the discovery of high-energy neutrinos of astrophysical origin.” https://t.co/UcPBWk0RiK— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2026
