Η θρυλική Ντόλι Πάρτον δεν είναι πια εδώ. Η γυναίκα που τραγούδησε όσο λίγες (µε τέτοια επιτυχία) τον έρωτα, την εγκατάλειψη, τη ζήλια και την αφοσίωση έφυγε από τη ζωή πριν από λίγες µέρες, έπειτα από σύντοµη µάχη µε τον καρκίνο. Πριν βυθίσει µε τον θάνατό της ολόκληρη την Αµερική στο πένθος, κατάφερε να γίνει εθνικό σύµβολο παγκόσµιας εµβέλειας, από τις πλέον εµβληµατικές µορφές της country µουσικής, µε µια τεράστια καριέρα που ξεπέρασε τις έξι δεκαετίες, δηµιουργώντας µία από τις πλέον αναγνωρίσιµες περσόνες στην ιστορία της ποπ κουλτούρας.
Πασίγνωστη, εξάλλου, είναι η εικόνα της που είχε φιλοτεχνήσει ο Αντι Γουόρχολ· µια εικόνα που κατά τα άλλα η ίδια θα υπηρετούσε µε θαυµαστή συνέπεια: ξανθές περούκες, στρας, υπερβολικά κοστούµια σε ανεπανάληπτες τηλεοπτικές εµφανίσεις, συναυλίες και ταινίες. Υπήρξε ιδιαίτερα εξωστρεφής, αστεία, ακούραστη, σε διαρκή κίνηση. Πάνω απ’ όλα, όµως, ήταν µία χαρισµατική δηµιουργός· ήξερε να κάνει τη ζωή της Τέχνη. Ολα τα άλλα ακολούθησαν εντελώς φυσικά: φήµη, δόξα, χρήµα, καταξίωση, µυθοποίηση, τα πάντα στον υπέρτατο βαθµό.
Ετσι ήταν και είναι η Αµερική και η Ντόλι Πάρτον έµελλε να γίνει το κατ’ εξοχήν παράδειγµα προς µίµηση, ανεβαίνοντας τα σκαλοπάτια ένα ένα: από το περιθώριο και τη φτώχεια στην απόλυτη επιτυχία, κάνοντας το αµερικάνικο όνειρο πραγµατικότητα. Και σίγουρα της άξιζε, πέρα για πέρα, αφήνοντας ανεξίτηλο το δικό της αποτύπωµα στη µουσική και τον κινηµατογράφο. Αλλωστε, τραγούδια όπως το «Jolene» και το «9 to 5» έµελλε να γίνουν διαχρονικές επιτυχίες, ενώ η ίδια θα ξεχώριζε και για τη φιλανθρωπική της δράση, αφού δεν ξέχασε ποτέ το από πού και πώς ξεκίνησε.
«Ηρθα για να µείνω»
Η Ντόλι Ρεµπέκα Πάρτον -όπως ήταν ολόκληρο το όνοµά της- γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 1946 στο Πίτµαν Σέντερ του Τενεσί και µεγάλωσε ως ένα από τα 12 παιδιά µιας οικογένειας µε ελάχιστα οικονοµικά µέσα. Οι εµπειρίες των παιδικών της χρόνων θα γίνονταν αργότερα πηγή έµπνευσης για τα τραγούδια της. Στο µεταξύ, η µικρή Ντόλι έπαιζε κιθάρα, τραγουδούσε στην εκκλησία και ξεκίνησε να ακούγεται στο τοπικό ραδιόφωνο στο ανατολικό Τενεσί από πολύ µικρή ηλικία: ήταν ένα πολύ πρώιµο ταλέντο.
Κάπως έτσι, σε ηλικία µόλις 13 ετών ηχογράφησε το single «Puppy Love» στη σκηνή του Grand Ole Opry, της εµβληµατικής live country ραδιοφωνικής εκποµπής, µε τον σπουδαίο Τζόνι Κας να τη συστήνει ως «το µικρό κορίτσι από το ανατολικό Τενεσί». Αλλά το µικρό κορίτσι θα ωρίµαζε γρήγορα και το 1967, έχοντας ένα πρώτο συµβόλαιο µε τη Monument Records, κυκλοφορεί το πρώτο άλµπουµ της µε τίτλο «Hello, I’m Dolly». Μία θερµή χειραψία µε το κοινό, αλλά και ένας τίτλος που έµοιαζε να λέει: «Ηρθα για να µείνω»!
Αλλά η συνεργασία της µε τον Porter Wagoner, στα τέλη της δεκαετίας του ’60, την έκανε γνωστή σε ολόκληρη την Αµερική. Για εκείνη όµως αυτό δεν ήταν αρκετό: ήθελε να σταθεί στα δικά της πόδια. Και τα κατάφερε. Μερικά χρόνια µετά, το 1974, το αστέρι της Ντόλι Πάρτον οδεύει προς την κορυφή µε το τραγούδι «I Will Always Love You», ένα ερωτικό κοµµάτι που ραγίζει καρδιές.
Πάνω από 3.000 τραγούδια
Συνολικά, έγραψε περισσότερα από 3.000 τραγούδια, αφήνοντας πίσω της µία playlist που ελάχιστοι δηµιουργοί µπορούν να συναγωνιστούν. Ανάµεσά τους τα «Jolene», «Coat of Many Colors», «9 to 5» και, φυσικά, το «I Will Always Love You». Μάλιστα, αυτό το τελευταίο θα γνώριζε απαράµιλλη επιτυχία στην πασίγνωστη εκδοχή της Γουίτνεϊ Χιούστον -το 1992- αποδεικνύοντας κάτι που οι άνθρωποι της µουσικής country γνώριζαν ήδη: πίσω από την περσόνα της Ντόλι, κρυβόταν µία από τις σηµαντικότερες τραγουδοποιούς.
Πράγµατι, κατάφερε κάτι εξαιρετικά δύσκολο, ιδίως για τα δεδοµένα της εποχής: να ξεπεράσει τα όρια της country και να γίνει mainstream star, χωρίς να αποκηρύξει ποτέ τις ρίζες της. Η µουσική της καριέρα συνοδεύθηκε από περισσότερες από 100 εκατοµµύρια πωλήσεις δίσκων παγκοσµίως, ενώ η παρουσία της επεκτάθηκε στον κινηµατογράφο, µε ταινίες όπως το «9 to 5» και το «Ανθισµένες Μανόλιες».
Έρωτας 60 χρόνων
Αλλά ενώ η επαγγελµατική της πορεία ήταν πολυδαίδαλη, η προσωπική της ζωή υπήρξε… µονοδιάστατη, µέσα από µια µοναδική ιστορία αγάπης σχεδόν 60 χρόνων! Η Ντόλι Πάρτον γνώρισε τον Καρλ Ντιν το 1964 και παντρεύτηκαν δύο χρόνια αργότερα. Από τότε, εκείνος επέλεξε να µένει ισοβίως µακριά από τα φώτα της δηµοσιότητας. Ηταν την πρώτη κιόλας ηµέρα που έφτασε στο Νάσβιλ η τότε 18χρονη Ντόλι, όταν γνώρισε έξω από ένα πλυντήριο τον Καρλ Ντιν, έναν νεαρό εργολάβο ασφαλτοστρώσεων. Ερωτεύτηκαν µε την πρώτη µατιά, παντρεύτηκαν δύο χρόνια αργότερα και έµειναν µαζί µέχρι τον πρόσφατο θάνατό του.
Αν και εκείνη πέρασε έξι δεκαετίες ως µια από τις πιο αναγνωρίσιµες γυναίκες του πλανήτη, εκείνος κατάφερε µε θαυµαστή επιτυχία να περάσει κάτω από τα ραντάρ της δηµοσιότητας. Κι όµως, ο Καρλ βρέθηκε στο επίκεντρο ενός από τα πλέον φηµισµένα τραγούδια του 20ού αιώνα, όταν µια όµορφη κοκκινοµάλλα τραπεζική υπάλληλος, σύµφωνα µε την Ντόλι, φλέρταρε περισσότερο απ’ όσο έπρεπε µε τον σύζυγό της, προσφέροντάς της την έµπνευση για το αξεπέραστο «Jolene», µία από τις πιο έντονες σκηνές ερωτικής αντιζηλίας σε τραγούδι, σε ολόκληρη την ιστορία της pop και της country.
Παράλληλα, µε την εξέλιξή της στη σύνθεση τραγουδιών η Ντόλι Πάρτον έµελλε να γίνει µία από τις πρώτες σύγχρονες σταρ που αντιλήφθηκε εγκαίρως την εικόνα της ως artwork, κάτι σαν έναν καµβά, όπου θα κεντούσε έναν χαρακτήρα µε το ξεχωριστό της χιούµορ και την ιδιάζουσα αισθητική. Περούκες που έβαζαν… δύσκολα στη βαρύτητα, στρας, τακούνια, µακιγιάζ και µανικιούρ στα κόκκινα: µια σπουδή στην υπερβολή, για την οποία η Ντόλι ένιωθε από µικρή έλξη, κόντρα σε ό,τι κι αν έλεγε ο κόσµος. «Κοστίζει πολλά λεφτά να δείχνεις τόσο φτηνή», έλεγε η ίδια µε το χιούµορ που διέθετε σε περίσσεια και συµπλήρωνε µε νόηµα: «Είναι δύσκολο να είσαι διαµάντι σε έναν κόσµο γεµάτο στρας». Απολαυστικά αυτοσαρκαστική, µπορούσε να τσιγκλήσει µε χίλιους πιθανούς τρόπους τη σοβαροφάνεια της Αµερικής.
Προσφορά στα παιδιά
Απ’ την άλλη, αντλώντας έµπνευση από την ιστορία του πατέρα της, ενός πανέξυπνου ανθρώπου που δεν είχε µάθει ποτέ να διαβάζει και να γράφει, η Ντόλι Πάρτον το 1995 ιδρύει την περίφηµη Imagination Library. Η ιδέα ήταν αφοπλιστικά απλή: κάθε παιδί της κοµητείας θα λάµβανε δωρεάν ένα βιβλίο κάθε µήνα, από τη γέννησή του µέχρι τα πέντε του χρόνια, ανεξαρτήτως του εισοδήµατος της οικογένειάς του. Σταδιακά, από τη µικρή γωνιά του Τενεσί η Imagination Library εξαπλώθηκε σε όλη τη χώρα, περνώντας τα σύνορα, για να φτάσει έως και τον Καναδά, το Ηνωµένο Βασίλειο, την Αυστραλία και την Ιρλανδία, µε συνολική δωρεά βιβλίων που ξεπερνά πια τα 300 εκατοµµύρια αντίτυπα.
Βιβλία, υποτροφίες, αµέριστη βοήθεια σε οικογένειες που έχασαν τα σπίτια τους από πυρκαγιές και πληµµύρες, µέχρι και µια γενναιόδωρη χρηµατοδότηση της έρευνας για το εµβόλιο κατά της COVID-19. Η Πάρτον, µε την πάροδο του χρόνου, µετέτρεψε την προσωπική της εµπειρία, από τη φτώχεια, σε µια από τις πιο εντυπωσιακές ιστορίες κοινωνικής προσφοράς στον σύγχρονο αµερικανικό πολιτισµό.
Στις έξι και κάτι δεκαετίες της καριέρας της, η Ντόλι Πάρτον πούλησε πάνω από 100 εκατοµµύρια δίσκους, είδε 25 singles της να φτάνουν στην κορυφή των country charts και πέρασε µε ιλιγγιώδη άνεση από την παραδοσιακή country στην pop: απ’ το «Here You Come Again» στο «Islands in the Stream» µε τον Κένι Ρότζερς και από τα άλµπουµ µε τις Εµιλου Χάρις και Λίντα Ρόνσταντ, στο Χόλιγουντ, το Μπρόντγουεϊ και το Rock & Roll Hall of Fame!
Κατά τα άλλα, όταν πέθανε ο Καρλ Ντιν, τον Μάρτιο του 2025, η απώλειά του θα τη σηµάδευε βαθιά: είχε µιλήσει δηµόσια για τη εξαιρετικά οδυνηρή προσαρµογή, σε µια καθηµερινότητα χωρίς τον άνθρωπό της. Απ’ ό,τι φαίνεται, η αντίστροφη µέτρηση είχε αρχίσει και για εκείνην. Η Ντόλι Πάρτον έφυγε ένα χρόνο αργότερα, αφήνοντας πίσω της κάτι πολύ µεγαλύτερο από έναν εντυπωσιακό κατάλογο επιτυχιών. Αφησε την ιστορία µιας γυναίκας που ξεκίνησε χωρίς προνόµια και καταφέρνοντας να µετατρέψει όλα όσα έζησε σε δηµιουργική δύναµη και πηγή έµπνευσης, όπως φαίνεται µέσα από τα τραγούδια της. Κάπως έτσι, και στην περίπτωσή της, η Τέχνη αντιγράφει τη ζωή. Αλλά και η ζωή γίνεται Τέχνη. Και αυτό, τελικά, αποµένει…
Κυριακάτικη Απογευματινή
