Ασπίδα προστασίας με έκτακτα οικονομικά μέτρα στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων σε πέντε μέτωπα εξετάζει να ενεργοποιήσει η κυβέρνηση για να προστατέψει το εισόδημα των πολιτών από πιθανή νέα έκρηξη τιμών. Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, εμφανίστηκε χθες από τη Βουλή βέβαιος ότι θεωρείται αναπόφευκτο ένα νέο κύμα ανατιμήσεων από τις εξωγενείς πιέσεις που προκαλεί το ράλι στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και τα προβλήματα στην ομαλή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ταυτόχρονα στέλνει και μήνυμα ότι «στην περίπτωση που χρειαστεί», το οικονομικό επιτελείο έχει επεξεργαστεί και είναι έτοιμο να λάβει μέριμνα, ώστε οι «πύραυλοι» της ακρίβειας να μην χτυπήσουν καίρια τις τσέπες των πολιτών.
Αντίστοιχες δεσμεύσεις για άμεσα ή έμμεσα μέτρα στήριξης του εισοδήματος των καταναλωτών ακούστηκαν και από τα χείλη, τόσο του υπουργού Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, όσο και του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος τόνισε ότι «η διάρκεια του πολέμου θα κρίνει τις επιπτώσεις στην ΕΕ» και ότι «η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει»., αλλά και του υπουργού Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου. Το «κοκτέιλ» των προκλήσεων, με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη η -εκτεθειμένη σε εισαγωγές- ελληνική οικονομία, αγγίζει τις τιμές των καυσίμων (πετρέλαιο, βενζίνη, φυσικό αέριο), που με τη σειρά τους επηρεάζουν ευθέως το κόστος παραγωγής και εισαγωγών σε τρόφιμα, πρώτες ύλες και είδη πρώτης ανάγκης, το κόστος των λογαριασμών ρεύματος, αλλά και τις αντοχές του προϋπολογισμού, ενδέχεται να οδηγήσει στη χρηματοδότηση έκτακτων παρεμβάσεων, αν η κατάσταση εκτραχυνθεί.
«Δεδομένες»
Μιλώντας χθες στη Βουλή ο πρωθυπουργός δεν κρύφτηκε, επισημαίνοντας ότι νέες γενικευμένες ανατιμήσεις ως απόρροια του ράλι στις διεθνείς ενεργειακές τιμές είναι αναπόφευκτες και ότι η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ούσα έτοιμη να στηρίξει έμπρακτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Όπως υπογράμμισε, τα αρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να εφαρμόσουν μέτρα για να προληφθούν, όσο αυτό είναι εφικτό, οι συνέπειες στην ελληνική οικονομία, ξεκαθαρίζοντας ότι «οι αυξήσεις στα καύσιμα πρέπει να θεωρούνται δεδομένες».
Από το περασμένο Σάββατο, οπότε η περιοχή του Ιράν και των χωρών του Κόλπου πήρε φωτιά, τα συναρμόδια παραγωγικά υπουργεία βρίσκονται σε επιφυλακή, χαρτογραφώντας τις επιπτώσεις και καταστρώνοντας σενάρια οικονομικών παρεμβάσεων, τα οποία θα αρχίσουν να τίθενται σε εφαρμογή, εφόσον οι τιμές του πετρελαίου ξεπεράσουν τα επίπεδα των 100 δολαρίων το βαρέλι και παραμείνουν εκεί. Είναι το επίπεδο που εκτιμάται ότι θα αρχίσει να προκαλεί σοβαρές συνέπειες, τόσο στα νοικοκυριά όσο και ευρύτερα στην οικονομία.
Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται σε αυτό το αρνητικό σενάριο, που προϋποθέτει την περαιτέρω άνοδο των τιμών του πετρελαίου τουλάχιστον 25%-30% υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα των 78 δολαρίων, είναι:
1. Η επιστροφή του (γνωστού από την προηγούμενη κρίση το 2022) «fuel pass», δηλαδή της επιδότησης ευάλωτων οικονομικά καταναλωτών με 30-50 ευρώ για περίοδο τριών μηνών και 80 ευρώ για τους κατοίκους των νησιών. Το μέτρο είχε συμπεριλάβει τότε και τους επαγγελματίες οδηγούς-μεταφορείς. Πιθανόν σε αυτήν τη φάση -αν χρειαστεί να ενεργοποιηθεί εκ νέου- να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά ανάλογα με την κατάσταση.
2. Την επανενεργοποίηση του Market Pass που επίσης την περίοδο της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, στήριξε τις ευάλωτες οικονομικά ομάδες του πληθυσμού για τις αγορές τους στα σουπερμάρκετ με 17,6-33,6 ευρώ μηνιαίως, όταν ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε σε διψήφια ποσοστά.
3. Την εκ νέου επιβολή πλαφόν στα περιθώρια μεικτού κέρδους των σουπερμάρκετ από το υπουργείο Ανάπτυξης, το οποίο ελήφθη εκτάκτως πρώτη φορά στη διάρκεια της πανδημίας για περιορισμένες κατηγορίες προϊόντων και επεκτάθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία σε πολύ περισσότερα βασικά είδη (τρόφιμα, είδη νοικοκυριού, καύσιμα) και έπαψε να ισχύει, έπειτα από παρατάσεις επί παρατάσεων, από την 1η Ιουλίου 2025.
4. Την επιδότηση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας στα κυμαινόμενα τιμολόγια, εφόσον η εκτίναξη του φυσικού αερίου (η τιμή του οποίου υπερδιπλασιάστηκε σε λίγα 24ωρα) υπερβεί τα οφέλη από την αυξημένη παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και οδηγήσει τις χονδρεμπορικές τιμές σε επίπεδα που θα πυροδοτήσουν μεγάλες αυξήσεις στη λιανική.
5. Στην έκτακτη φορολόγηση, είτε των υπερεσόδων διυλιστηρίων λόγω υπερβολικής αύξησης της αποτίμησης των αποθεμάτων είτε των εταιρειών παραγωγής ενέργειας, όπως είχε συμβεί στο παρελθόν, ώστε να χρηματοδοτηθούν τα μέτρα στήριξης.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν αυτήν τη στιγμή σενάρια επί χάρτου που εξετάζονται από τα συναρμόδια υπουργεία, αλλά θα εφαρμοστούν μόνο, εάν η κατάσταση φύγει εκτός ελέγχου.
Ο υπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος που μίλησε στο Mega για το αν η κυβέρνηση μελετά τη λήψη μέτρων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ανέφερε ότι η «κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη έχει δείξει ότι, όποτε έχει χρειαστεί, δεν αφήνει κανέναν πίσω στην κοινωνία και έχει τα εργαλεία, τα θεσμικά και τα οικονομικά. Και γι’ αυτό είναι πολύ σημαντική η δημοσιονομική σταθερότητα. Για να έχουμε τον δημοσιοοικονομικό χώρο, αν χρειαστεί, να μπορέσουμε να στηρίξουμε την κοινωνία».
Εφημερίδα Απογευματινή
