Γράφει ο Γιώργος Στάμτσης
Κάθε πόλεμος έχει σοβαρές ή και δραματικές επιπτώσεις σε πολλά πεδία. Στο ανθρωπιστικό, στο πολιτικό και βέβαια στο οικονομικό. Ο τωρινός πόλεμος στο Ιράν έχει ήδη προκαλέσει σημαντικά οικονομικά προβλήματα και ειδικά στην ενέργεια. Ύστερα από μια σχετικά συγκρατημένη αύξηση τιμών στο πετρέλαιο και τη βενζίνη, αλλά σημαντικά μεγαλύτερη στο φυσικό αέριο και το ντίζελ, κατά την πρώτη εβδομάδα του πολέμου, είμαστε από χθες αντιμέτωποι με μια γενικευμένη ραγδαία αύξηση τιμών σε όλα τα καύσιμα. Το πετρέλαιο έχει φτάσει τα 100 δολάρια το βαρέλι από τα 70 στο τέλος Φεβρουαρίου, το φυσικό αέριο είναι κοντά στα 55-60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, από 32 που ήταν, και το ντίζελ είναι στα 1.100-1.200 δολάρια ο τόνος από 750 που είχε πριν από δέκα ημέρες.
Την πρώτη επαφή με τις αυξημένες τιμές ενέργειας την είχαμε στα πρατήρια καυσίμων, όπου ειδικά το ντίζελ να κάνει μία ξέφρενη κούρσα ενώ έχει αρχίσει να προσεγγίζει την τιμή της βενζίνης στην αντλία. Και αυτό είναι μεγάλη έκπληξη, καθώς το ντίζελ στην Ελλάδα έχει πολύ χαμηλότερο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) συγκριτικά με τη βενζίνη, δηλαδή 41 λεπτά ανά λίτρο, όταν στη βενζίνη είναι 70 λεπτά ανά λίτρο.
Στο ηλεκτρικό ρεύμα δεν θα δουν οι καταναλωτές αυξήσεις τον Μάρτιο, αφού τα τιμολόγια, είτε πράσινα είτε σταθερά, έχουν ήδη ανακοινωθεί. Η τιμή στην ελληνική χονδρεμπορική αγορά ρεύματος τον τρέχοντα μήνα είναι μόλις 10% αυξημένη σε σχέση με τον Φεβρουάριο και αυτό έχει να κάνει, όχι με την τιμή του φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται στην ηλεκτροπαραγωγή (αφού δεν αλλάζει η τιμή του αερίου που θα χρησιμοποιήσουν τα εργοστάσια παραγωγής ρεύματος στην Ελλάδα τον Μάρτιο), αλλά κυρίως με την ποσότητα του φθηνού ρεύματος που παράγεται από τα μεγάλα υδροηλεκτρικά εργοστάσια. Και η οποία ποσότητα είναι μειωμένη τώρα τον Μάρτιο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Τον Απρίλιο, βέβαια, τα πράγματα θα είναι πολύ διαφορετικά, αφού θα ενσωματωθούν στην παραγωγή ρεύματος οι πολύ υψηλές τιμές αερίου που βλέπουμε τώρα.
Η αύξηση των διεθνών τιμών των καυσίμων θα εξαρτηθεί προφανώς από τη διάρκεια του πολέμου. Αλλά εξαρτάται ήδη και από το είδος των πολεμικών ενεργειών, καθώς από τη στιγμή που μπήκαν στο στόχαστρο και οι ενεργειακές εγκαταστάσεις, είδαμε αύξηση των αντίστοιχων καυσίμων. Πρώτα του φυσικού αερίου και τώρα του πετρελαίου. Η κατάσταση θα μπορούσε να εξομαλυνθεί, ειδικά για το αέριο, εάν σταματούσαν οι επιθέσεις του Ιράν στα γειτονικά του κράτη. Αυτό προς στιγμήν δεν προκύπτει. Ίσα-ίσα που τώρα φαίνεται να μπαίνουν στο στόχαστρο και οι εγκαταστάσεις αφαλάτωσης, οι οποίες παρέχουν το 80%-100% του πόσιμου νερού στις χώρες του Περσικού Κόλπου, όπως στο Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Κατάρ.
Όλα αυτά δίνουν μια εικόνα όξυνσης της πολεμικής σύγκρουσης και έτσι θα πρέπει να προετοιμαζόμαστε για αντιμετώπιση των αυξήσεων στην ενέργεια. Και αυτή η προετοιμασία θα ήταν πολύ πιο εύκολη στην Ελλάδα, εάν δεν είχαμε τόσα εκατομμύρια νοικοκυριών εκτεθειμένα στις διακυμάνσεις των ακριβών πράσινων τιμολογίων ρεύματος. Αλλά ποτέ δεν είναι αργά για να αλλάξει αυτή η κατάσταση…
Ο κ. Στάμτσης είναι διδάκτωρ Μηχανικός, στέλεχος Αγοράς Ενέργειας
