Σημαντικές ελαφρύνσεις και ανατροπές στο καθεστώς των φορολογικών προστίμων φέρνει η νέα διάταξη που έχει κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή των Ελλήνων, στο πλαίσιο πολυνομοσχεδίου του Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Ο νέος «χάρτης» προβλέπει μείωση προστίμων έως και 80%, αλλά και αναδρομική εφαρμογή, αλλάζοντας ουσιαστικά τα δεδομένα για επαγγελματίες και επιχειρήσεις που έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με κυρώσεις για εκπρόθεσμες δηλώσεις.
Κεντρικό στοιχείο της ρύθμισης αποτελεί η αναδρομική ισχύς από τις 19 Απριλίου 2024, γεγονός που σημαίνει ότι ήδη επιβληθέντα πρόστιμα επανεξετάζονται. Σε πολλές περιπτώσεις, τα ποσά είτε διαγράφονται πλήρως, είτε συμψηφίζονται με άλλες οφειλές, ενώ αν έχουν ήδη καταβληθεί και δεν υφίσταται εκκρεμότητα, προβλέπεται ακόμη και επιστροφή χρημάτων στους φορολογούμενους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αλλαγή στο καθεστώς των δηλώσεων Φόρος Προστιθέμενης Αξίας, καθώς για εκπρόθεσμες μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ καταργούνται τα υψηλά πρόστιμα των 250 και 500 ευρώ και αντικαθίστανται ουσιαστικά από το βασικό πρόστιμο των 100 ευρώ. Πρόκειται για μια παρέμβαση που διορθώνει μια μακροχρόνια στρέβλωση, όπου επιβάλλονταν βαριές κυρώσεις ακόμη και όταν δεν προέκυπτε φορολογική επιβάρυνση.
Παράλληλα, εισάγεται ένα πιο αναλογικό και στοχευμένο σύστημα κυρώσεων. Το πρόστιμο των 100 ευρώ διατηρείται για περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, όπως σε εκπρόθεσμες δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα, δηλώσεις εισοδήματος χωρίς φόρο ή δηλώσεις στοιχείων ακινήτων Ε9. Μάλιστα, για πολλαπλές δηλώσεις Ε9 με τις ίδιες μεταβολές επιβάλλεται ένα μόνο πρόστιμο, περιορίζοντας τη συσσώρευση επιβαρύνσεων.
Αντίθετα, στις περιπτώσεις όπου προκύπτει φορολογική υποχρέωση, τα πρόστιμα παραμένουν υψηλότερα και διαμορφώνονται στα 250 ευρώ για απλογραφικά βιβλία και 500 ευρώ για διπλογραφικά, διατηρώντας έτσι τη διαφοροποίηση ανάλογα με το μέγεθος και τη μορφή της επιχείρησης. Η λογική της διάταξης είναι σαφής: αυστηρότερη αντιμετώπιση όταν υπάρχει δημοσιονομική επίπτωση, ηπιότερη όταν πρόκειται για τυπικές παραβάσεις.
Ιδιαίτερα ευνοϊκές είναι οι προβλέψεις για μικροποσά, καθώς θεσπίζεται όριο ανοχής έως 100 ευρώ, κάτω από το οποίο δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε σειρά περιπτώσεων. Αυτό ισχύει για εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων, τροποποιητικές δηλώσεις, αλλά και αρχικές δηλώσεις εισοδήματος, εφόσον το ποσό που προκύπτει προς καταβολή δεν υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να περιοριστεί η γραφειοκρατική επιβάρυνση και να δοθεί έμφαση στις ουσιαστικές φορολογικές παραβάσεις.
Ξεχωριστή πρόβλεψη υπάρχει και για τις περιπτώσεις ανηλίκων, καθώς καταργούνται πλήρως τα πρόστιμα για δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό τους ή αφορούν φορολογικά έτη κατά τα οποία ήταν ανήλικοι. Η απαλλαγή επεκτείνεται ακόμη και στις δηλώσεις των γονέων, όταν περιλαμβάνεται εισόδημα ανηλίκου τέκνου, διορθώνοντας ένα ακόμη σημείο που είχε προκαλέσει αντιδράσεις.
