Ρεπορτάζ: Ιωάννα Κωσταδήμα
Η ζήτηση για data centers αυξάνεται κατακόρυφα, με την Ελλάδα να έχει πλέον ανέβει στο «τρένο» της νέας ευρωπαϊκής αγοράς ψηφιακών υποδομών. Η θεαματική άνοδος του επενδυτικού ενδιαφέροντος αποτυπώνεται στα αιτήματα σύνδεσης που έχουν υποβληθεί στον Α∆ΜΗΕ, η συνολική ισχύς των οποίων προσεγγίζει πλέον τα 5 GW, από περίπου 1,2 GW στα τέλη του 2025. Η εξέλιξη επιβεβαιώνει τη δυναμική που αποκτά η χώρα ως περιφερειακός κόμβος δεδομένων, αναδεικνύει όμως ταυτόχρονα την ανάγκη να διαχωριστούν τα ώριμα επενδυτικά σχέδια από αιτήματα περισσότερο διερευνητικού ή ευκαιριακού χαρακτήρα.
Με τις επενδυτικές κρούσεις προς τον Α∆ΜΗΕ, τον ∆Ε∆∆ΗΕ και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να πολλαπλασιάζονται, το ΥΠΕΝ επεξεργάζεται ένα νέο ρυθμιστικό πλαίσιο, το οποίο αναμένεται να θεσπιστεί σε άμεσο χρονικό ορίζοντα. Κεντρικός στόχος είναι να δημιουργηθούν σαφείς κανόνες για την πρόσβαση των data centers στα ηλεκτρικά δίκτυα, πριν η συσσώρευση αιτημάτων οδηγήσει σε μια ανεξέλεγκτη κατάσταση, αντίστοιχη με εκείνη που καταγράφηκε κατά το παρελθόν στην αγορά των ΑΠΕ.
Η δέσμη μέτρων που βρίσκεται υπό επεξεργασία εστιάζει πρωτίστως στην οικονομική φερεγγυότητα του επενδυτή και στην τεκμηρίωση της πραγματικής πρόθεσής του να υλοποιήσει το έργο. Πληροφορίες της «ΑτΚ» θέλουν να βρίσκονται στο τραπέζι υψηλές εγγυητικές επιστολές για την υποβολή αιτήματος χορήγησης οριστικής προσφοράς σύνδεσης, καθώς και η καταβολή περιοδικού τέλους, είτε για να παραμένει ενεργό το αίτημα είτε κατά την ανανέωσή του.
Η επιβάρυνση αυτή εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως φίλτρο, καθώς το κόστος διατήρησης ενός αιτήματος θα είναι ευκολότερο να αναληφθεί από έναν επενδυτή που διαθέτει συγκεκριμένο επιχειρηματικό σχέδιο, χρηματοδοτική δυνατότητα και σαφές χρονοδιάγραμμα παρά από κάποιον που επιδιώκει απλώς να δεσμεύσει ηλεκτρικό χώρο.
Ιδιοκτησία γης
Στα δικαιολογητικά εξετάζεται επίσης να προστεθεί η υποχρέωση προσκόμισης τίτλου ιδιοκτησίας για την έκταση στην οποία σχεδιάζεται το data center. Με αυτόν τον τρόπο θα αποδεικνύεται ότι έχει ήδη προηγηθεί βασική προεργασία και ότι υπάρχει συγκεκριμένος χώρος, ο οποίος έχει κατ’ αρχήν αξιολογηθεί ως κατάλληλος. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να ζητείται εγκεκριμένη Απόφαση Εγκρισης Περιβαλλοντικών Ορων, στοιχείο που επίσης αποτυπώνει έναν υψηλότερο βαθμό επενδυτικής ωριμότητας.
Παράλληλα, το ΥΠΕΝ διερευνά πιο στοχευμένα κριτήρια ηλεκτρικού χαρακτήρα, μεταξύ των οποίων η ύπαρξη παραγωγικού δυναμικού «πίσω από τον μετρητή», ώστε μέρος των ενεργειακών αναγκών του data center να καλύπτεται από το ίδιο το έργο. Εξετάζεται ακόμα η δυνατότητα παροχής υπηρεσιών ευελιξίας προς το ηλεκτρικό σύστημα, υπό την προϋπόθεση ότι οι ∆ιαχειριστές θα μπορούν να εντάξουν και να διαχειριστούν μια τέτοια λειτουργία. Η ιδιοπαραγωγή ή η συμβολή στην ευελιξία του συστήματος θα μπορούσαν, λόγω του ευρύτερου οφέλους τους, να αποτελέσουν κριτήρια προτεραιότητας κατά την εξέταση των αιτημάτων σύνδεσης.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον αριθμό των αιτημάτων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτά εξετάζονται. Σήμερα ο Α∆ΜΗΕ είναι υποχρεωμένος να ακολουθεί αυστηρά τη χρονική σειρά υποβολής. Ετσι, ακόμα και όταν ένα έργο στην Αττική δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί λόγω έλλειψης διαθέσιμης ισχύος, ο ∆ιαχειριστής δεν έχει τη δυνατότητα να το παρακάμψει και να εξετάσει ένα μεταγενέστερο αίτημα σε περιοχή όπου υπάρχει επαρκής ηλεκτρικός χώρος.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση θεωρείται πλέον εμπόδιο για την ταχύτερη ωρίμανση των επενδύσεων. Από τα έργα που εξετάζονται σήμερα στον Α∆ΜΗΕ, περίπου 500 MW αφορούν την Αττική, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του νέου ενδιαφέροντος μετατοπίζεται προς τη ∆υτική Μακεδονία, τη Στερεά Ελλάδα, τον Εβρο και την Ηπειρο. Οι περιοχές αυτές διαθέτουν μεγαλύτερα περιθώρια σύνδεσης στο σύστημα μεταφοράς, διαθέσιμες εκτάσεις και μικρότερη πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα.
Ετοιμα έργα
Η ελληνική αγορά διαθέτει ήδη ένα πρώτο επενδυτικό αποτύπωμα:
- Η Digital Realty, μέσω της Lamda Hellix, λειτουργεί τα ATH1, ATH2 και ATH3 στην Αττική, καθώς και το HER1 στην Κρήτη.
- Η Sparkle διατηρεί εγκαταστάσεις στην Αθήνα και τα Χανιά.
- Η Lancom δραστηριοποιείται σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, όπου το Balkan Gate αποτελεί σημαντικό τηλεπικοινωνιακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
- Η Microsoft αναπτύσσει την ελληνική Azure Cloud Region, με τρία data centers σε Σπάτα και Κορωπί, παρά τις καθυστερήσεις έναντι του αρχικού σχεδιασμού.
- Η AWS έχει επιλέξει τη δημιουργία Local Zone στην Αθήνα και την ενίσχυση της παρουσίας της μέσω του Direct Connect στο ATH3.
- Η Data4 σχεδιάζει στην Παιανία campus δυναμικότητας έως 90 MW, ενώ η Data In Scale, κοινοπραξία της ∆ΕΗ και της DAMAC, προωθεί στα Σπάτα μονάδα αρχικής ισχύος 12,5 MW, με δυνατότητα επέκτασης στα 25 MW.
- Σε Σπάτα – Παιανία ωριμάζει αδειοδοτικά και το Project Olive των Apto και Dromeus.
∆ΕΗ στη ∆. Μακεδονία
Το μεγαλύτερο σχέδιο αφορά τη ∆ΕΗ στη ∆υτική Μακεδονία. Στον χώρο του πρώην λιγνιτικού κέντρου του Αγίου ∆ημητρίου σχεδιάζεται campus αρχικής ισχύος 300 MW, το οποίο μπορεί να επεκταθεί σταδιακά έως το 1 GW, εφόσον εξασφαλιστεί η απαιτούμενη ζήτηση από διεθνείς hyperscalers.
Οι διαθέσιμες εκτάσεις, τα δίκτυα υψηλής τάσης, η ηλεκτρική ισχύς και η δυνατότητα μακροχρόνιας τροφοδοσίας με καθαρή ενέργεια καθιστούν το έργο διαφορετικής κλίμακας από εκείνα της Αττικής. Εφόσον προχωρήσει η επιλογή του hyperscaler, μπορεί να μεταφέρει ουσιαστικά το κέντρο βάρους της ελληνικής αγοράς data centers εκτός λεκανοπεδίου.
Κυριακάτικη Απογευματινή
