Σε πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους περίπου 13 δισ. ευρώ αναμένεται να προχωρήσει η Ελλάδα εντός του 2026, επιταχύνοντας την αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ και ενισχύοντας περαιτέρω τη δημοσιονομική της εικόνα. Η κίνηση εκτιμάται ότι θα οδηγήσει παράλληλα σε σημαντική εξοικονόμηση από το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, καθώς το ελληνικό Δημόσιο δανείζεται πλέον με αισθητά ευνοϊκότερους όρους σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Το σχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την πρόωρη αποπληρωμή δανείων ύψους περίπου 2,5 δισ. ευρώ προς ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης, αλλά και την εξόφληση ομολόγου ύψους 2,2 δισ. ευρώ που κανονικά λήγει το 2027. Παράλληλα, έως το τέλος του έτους προβλέπεται μείωση κατά περίπου 1,2 δισ. ευρώ του αποθέματος των εντόκων γραμματίων του Δημοσίου.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, για κάθε 1 δισ. ευρώ πρόωρης αποπληρωμής προκύπτει όφελος περίπου 30 εκατ. ευρώ, με βάση το σημερινό κόστος δανεισμού. Έτσι, από την πρόωρη εξόφληση συνολικά 13 δισ. ευρώ, η εξοικονόμηση υπολογίζεται σε περίπου 360 εκατ. ευρώ, ενώ σε ορίζοντα επταετίας το όφελος μπορεί να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ.
Στο 137% του ΑΕΠ το ελληνικό χρέος
Η νέα στρατηγική έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ελληνικό δημόσιο χρέος καταγράφει ταχύτερη υποχώρηση από τις αρχικές προβλέψεις. Με βάση τις νεότερες εκτιμήσεις του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, ο δείκτης χρέους αναμένεται να διαμορφωθεί στο 137% του ΑΕΠ στο τέλος του 2026, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 138,2%.
Εφόσον η εκτίμηση επιβεβαιωθεί, η Ελλάδα θα πάψει ήδη από το τέλος του 2026 να έχει τον υψηλότερο δείκτη δημόσιου χρέους μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης. Η Ιταλία εκτιμά ότι το δικό της χρέος θα αυξηθεί στο 138,6% του ΑΕΠ φέτος, από 137,1% το 2025, σύμφωνα με το πολυετές δημοσιονομικό της σχέδιο.
Η αντιστροφή αυτή αναμένεται να πραγματοποιηθεί νωρίτερα από ό,τι προέβλεπε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στις εαρινές προβλέψεις της, η Κομισιόν τοποθετούσε το ελληνικό χρέος στο 140,7% του ΑΕΠ για το 2026 και στο 134,4% για το 2027, εκτιμώντας ότι η Ελλάδα θα υποχωρούσε στη δεύτερη θέση της σχετικής κατάταξης το επόμενο έτος.
Οι πρόωρες αποπληρωμές συνεχίζονται
Η νέα πρωτοβουλία αποτελεί συνέχεια της πρόωρης εξόφλησης δανείων ύψους 6,9 δισ. ευρώ που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Ιούνιο. Τα συγκεκριμένα δάνεια προέρχονταν από το πρώτο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας και ειδικότερα από τη διμερή δανειακή διευκόλυνση που είχε συναφθεί το 2010.
Η πολιτική πρόωρης αποπληρωμής εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική διαχείρισης του δημόσιου χρέους, η οποία έχει ενισχυθεί μετά την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και τη βελτίωση των δημοσιονομικών επιδόσεων της χώρας.
Η αποκλιμάκωση του χρέους, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της αξιοπιστίας της ελληνικής οικονομίας, έχει συμβάλει στη σημαντική μείωση του κόστους δανεισμού. Ενδεικτικό είναι ότι η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου έχει υποχωρήσει κάτω από τις αντίστοιχες αποδόσεις της Ιταλίας, της Γαλλίας και της Βρετανίας.
Μικρότερες ανάγκες αναχρηματοδότησης
Η πρόωρη εξόφληση του ομολόγου των 2,2 δισ. ευρώ που λήγει το 2027 αναμένεται να περιορίσει τις ανάγκες αναχρηματοδότησης της χώρας κατά την επόμενη χρονιά. Ως αποτέλεσμα, η στρατηγική δανεισμού για το 2027 εκτιμάται ότι θα κινηθεί σε επίπεδα αντίστοιχα με τα φετινά.
Παρά τις νέες αποπληρωμές, τα ταμειακά διαθέσιμα του ελληνικού Δημοσίου αναμένεται να παραμείνουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, άνω των 30 δισ. ευρώ στο τέλος του 2026.
Παράλληλα, η κυβέρνηση σχεδιάζει να συνεχίσει τις πρόωρες αποπληρωμές και τα επόμενα χρόνια, με στόχο το συγκεκριμένο δάνειο να έχει εξοφληθεί πλήρως έως το 2031, αρκετά νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό που προέβλεπε αποπληρωμή έως το 2041.
Δημοσιονομικός χώρος για νέα μέτρα
Η βελτίωση των δημοσιονομικών επιδόσεων δημιουργεί παράλληλα περιθώρια για νέες παρεμβάσεις. Το ελληνικό πρωτογενές πλεόνασμα, δηλαδή το δημοσιονομικό αποτέλεσμα πριν από την καταβολή των τόκων για το δημόσιο χρέος, αναμένεται να υπερβεί εκ νέου τον προβλεπόμενο στόχο.
Η καλύτερη εκτέλεση του προϋπολογισμού επιτρέπει στην κυβέρνηση να κατευθύνει μέρος του πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου τόσο στην ταχύτερη μείωση του χρέους όσο και στην εφαρμογή πιθανών φορολογικών και κοινωνικών ελαφρύνσεων.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται στις αρχές Σεπτεμβρίου να παρουσιάσει τις άμεσες κυβερνητικές προτεραιότητες, καθώς και ένα ευρύτερο σχέδιο με ορίζοντα έως το 2030.
Εφόσον η πορεία των φορολογικών εσόδων συνεχίσει να κινείται πάνω από τις αρχικές προβλέψεις, εξετάζεται η δυνατότητα λήψης πρόσθετων μέτρων για τους αυτοαπασχολουμένους και άλλες κοινωνικές ομάδες. Οι τελικές αποφάσεις, ωστόσο, δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί και θα πρέπει να παραμείνουν εντός των ορίων που θέτει το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.
«Μήνυμα» αξιοπιστίας προς τις αγορές
Η πρόωρη αποπληρωμή δεν περιορίζεται μόνο στη λογική της εξοικονόμησης τόκων. Αποτελεί ταυτόχρονα μήνυμα προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, τους οίκους αξιολόγησης και κυρίως τη διεθνή επενδυτική κοινότητα ότι η Ελλάδα επιχειρεί να διαχειριστεί το χρέος της με μεγαλύτερη προνοητικότητα, αξιοποιώντας τις ευνοϊκότερες συνθήκες στις αγορές.
Η στρατηγική αυτή, σε συνδυασμό με τα χαμηλότερα spreads και τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, ενισχύει την εικόνα της χώρας και περιορίζει σταδιακά τις ετήσιες μεικτές χρηματοδοτικές ανάγκες της. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της περιόδου μετά το 2032, όταν η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχίσει να διαχειρίζεται αποτελεσματικά το υψηλό, αλλά πλέον σε σταθερή πτωτική πορεία, δημόσιο χρέος.
