Ρεπορτάζ: Γιώργος Μάλτης
Αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ βοηθήματος εξετάζει το υπουργείο Εργασίας, με στόχο να διορθωθούν στρεβλώσεις του σημερινού συστήματος και να ενισχυθεί η ανταποδοτικότητα των εισφορών.
Οι παρεμβάσεις βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδιασμού και, εφόσον ολοκληρωθούν οι απαραίτητες νομοθετικές και αναλογιστικές διαδικασίες, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν, σύμφωνα με στελέχη του υπουργείου, από το 2027.
Το ζήτημα αφορά χιλιάδες ασφαλισμένους που έχουν θεμελιώσει ή πρόκειται να θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης τα επόμενα χρόνια και για τους οποίους το εφάπαξ αποτελεί σημαντική οικονομική ενίσχυση κατά την έξοδο από την εργασία.
Το ισχύον μοντέλο υπολογισμού του εφάπαξ εφαρμόζεται από το 2014 και ουσιαστικά χωρίζει τον ασφαλιστικό χρόνο σε δύο περιόδους.
Για τα έτη ασφάλισης έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2013, το εφάπαξ υπολογίζεται με βάση τις αποδοχές και τον χρόνο ασφάλισης που λαμβάνονται υπόψη από το παλαιότερο σύστημα. Αντίθετα, για τον χρόνο από την 1η Ιανουαρίου 2014 και μετά εφαρμόζεται διαφορετικός τρόπος υπολογισμού, ο οποίος συνδέει περισσότερο την τελική παροχή με τις εισφορές που έχουν καταβληθεί.
ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΤΑΧΥΤΗΤΕΣ
Η διπλή αυτή μέθοδος δημιουργεί διαφορετικές ταχύτητες στον υπολογισμό της παροχής και αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία που εξετάζονται από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εργασίας.
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο για όσους έχουν μεγάλο μέρος του ασφαλιστικού τους βίου μετά το 2014. Πρόκειται για εργαζόμενους οι οποίοι, παρά το γεγονός ότι συνεχίζουν να καταβάλλουν εισφορές για πολλά χρόνια, μπορεί να διαπιστώνουν ότι η αύξηση των εισφορών δεν αποτυπώνεται πάντοτε με αντίστοιχο τρόπο στο τελικό ποσό του εφάπαξ. Σύμφωνα µε τα στοιχεία του ΕΦΚΑ, στο Δημόσιο το μέσο εφάπαξ για τους πολιτικούς υπαλλήλους ανέρχεται φέτος στα 24.600 ευρώ, παρουσιάζοντας οριακή μείωση σε σχέση µε το 2025.
Στο τραπέζι βρίσκεται η αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο υπολογίζεται το πρώτο τμήμα του εφάπαξ, δηλαδή εκείνο που αφορά τον χρόνο ασφάλισης πριν από το 2014.
Η βασική κατεύθυνση είναι να εξεταστεί ένας πιο σύγχρονος μηχανισμός, ο οποίος θα λαμβάνει περισσότερο υπόψη τη συνολική ασφαλιστική πορεία του εργαζομένου και θα περιορίζει τις μεγάλες διαφοροποιήσεις που δημιουργούνται από τη μετάβαση από το ένα σύστημα στο άλλο.
Το ζητούμενο είναι να υπάρξει μεγαλύτερη σύνδεση ανάμεσα στις εισφορές που καταβάλλει ο ασφαλισμένος καθ’ όλη τη διάρκεια του εργασιακού βίου του και στην παροχή που τελικά λαμβάνει.
Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει αυτομάτως ότι όλοι οι συνταξιούχοι θα λάβουν υψηλότερο εφάπαξ. Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τον χρόνο ασφάλισης, το ύψος των αποδοχών, τις εισφορές που έχουν καταβληθεί και τον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθεί τελικά ο νέος μαθηματικός τύπος.
ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ασφαλισμένοι που αποχωρούν από την εργασία τους αρκετά χρόνια μετά το 2014. Πρόκειται για εργαζόμενους των οποίων μεγάλο μέρος της ασφαλιστικής διαδρομής έχει πραγματοποιηθεί υπό το νέο καθεστώς. Για τις συγκεκριμένες κατηγορίες, η διαφορά μεταξύ του παλαιού και του νέου τρόπου υπολογισμού μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στο τελικό ποσό.
Οι τελικές αποφάσεις δεν αναμένεται να ληφθούν χωρίς προηγουμένως να εξεταστούν οι δημοσιονομικές και ασφαλιστικές επιπτώσεις κάθε πιθανής αλλαγής.
Οι αναλογιστικές μελέτες θα αποτελέσουν κρίσιμο εργαλείο για τον σχεδιασμό του νέου συστήματος. Θα πρέπει να αποτυπώσουν το κόστος των παρεμβάσεων, την επίδρασή τους στα Ταμεία και κυρίως τον τρόπο με τον οποίο θα επηρεάζονται οι διαφορετικές κατηγορίες ασφαλισμένων.
Παράλληλα, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οποιαδήποτε αλλαγή δεν θα δημιουργήσει νέα προβλήματα ή νέες ανισότητες μεταξύ ασφαλισμένων διαφορετικών γενεών.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται, συνεπώς, να είναι κρίσιμο. Το υπουργείο Εργασίας καλείται να αποφασίσει αν και πώς θα αλλάξει τον σημερινό τρόπο υπολογισμού, με το μεγάλο στοίχημα να είναι διπλό: περισσότερη ανταποδοτικότητα για τους ασφαλισμένους, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.
Εφημερίδα Απογευματινή
