Της Ιωάννας Κωσταδήμα
Το φθινόπωρο βρίσκει την αγορά ενέργειας ξανά σε νευρικότητα, µε τη χονδρική του ρεύµατος να παραµένει σε υψηλά επίπεδα και το φυσικό αέριο να επιστρέφει ως ο µεγάλος αστάθµητος παράγοντας για τους επόµενους µήνες. Η εικόνα στην Ευρώπη έχει ήδη επιβαρυνθεί, καθώς οι τιµές δεν υποχωρούν µε τον ρυθµό που περίµενε η αγορά, ενώ κάθε νέα αναταραχή στο αέριο περνά γρήγορα και στο κόστος ηλεκτροπαραγωγής. Στην Ελλάδα, οι πιέσεις έχουν ήδη φανεί στα τιµολόγια του Σεπτεµβρίου, ενώ η κινητικότητα στη λιανική εντείνεται και η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, µε το ενδεχόµενο νέων παρεµβάσεων να παραµένει ανοιχτό.
Ο Αύγουστος έκλεισε µε αύξηση 21% στη µέση τιµή της χονδρικής και ο Σεπτέµβριος ξεκίνησε ακόµη ψηλότερα, µε την Αγορά Επόµενης Ηµέρας να πλησιάζει σήµερα τα 200 ευρώ/MWh. Την ίδια στιγµή, ο ευρωπαϊκός δείκτης φυσικού αερίου έφτασε κοντά στα 74 ευρώ/MWh, έχοντας περάσει, πρώτη φορά από τις αρχές του 2023, πάνω από τα 70 ευρώ. Η ταυτόχρονη άνοδος των δύο αγορών αλλάζει τους υπολογισµούς για τον χειµώνα και περιορίζει τα περιθώρια να θεωρηθεί η πρόσφατη ακρίβεια µια πρόσκαιρη θερινή αναταραχή.
Το ζήτηµα αντανακλά ήδη πάνω στα πράσινα τιµολόγια του Σεπτεµβρίου. Η µέση χρέωση διαµορφώθηκε στα 20,7 λεπτά/kWh, έναντι 18,8 λεπτών τον Αύγουστο, µε τις τιµές να κινούνται από 14,7 έως 29,7 λεπτά.
Οι πάροχοι δεν µετέφεραν ολόκληρη την αύξηση της χονδρικής στους πελάτες τους, αλλά οι αντοχές τους αποδεικνύονται διαφορετικές: Protergia και ΗΡΩΝ κράτησαν αµετάβλητες τις χρεώσεις τους, ενώ οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους προχώρησαν σε ανατιµήσεις. Για περισσότερους από 3 εκατ. καταναλωτές που παραµένουν στα πράσινα, εποµένως, το φθινόπωρο ξεκινά µε ακριβότερο ρεύµα και µε τη ζώνη των 15 λεπτών ανά κιλοβατώρα να αποκτά ξανά ιδιαίτερη πολιτική σηµασία.
Σε γενικές γραµµές, άνθρωποι της αγοράς αναφέρουν ότι, όπως προκύπτει από τα προαναφερόµενα στοιχεία, οι εταιρείες προχώρησαν σε λελογισµένες αυξήσεις, διατηρώντας ωστόσο το «πρόσηµο» της απορρόφησης των αυξήσεων κατά τα πρότυπα των προηγούµενων µηνών, φτάνοντας ένα µικρό µέρος να περάσει εν τέλει στον τελικό καταναλωτή.
Στη µάχη των τιµολογίων, η ∆ΕΗ ανεβάζει τον πήχυ στον ανταγωνισµό. Το νέο 12µηνο myHome Online προσφέρεται στα 11,5 λεπτά/kWh, µε πάγιο 3,5 ευρώ, αισθητά χαµηλότερα από τη ζώνη των περισσότερων σταθερών συµβολαίων της αγοράς. Παράλληλα, η επιχείρηση περιόρισε την αύξηση στο πράσινο Γ1 στα 14,913 λεπτά/kWh για τις πρώτες 200 κιλοβατώρες, υπό τις προβλεπόµενες προϋποθέσεις, απορροφώντας σηµαντικό µέρος της ανόδου του κόστους.
Η κίνηση δεν αποτελεί απλώς ακόµη µία εµπορική προσφορά. Επαναφέρει τα µπλε τιµολόγια στο κέντρο του ανταγωνισµού, έπειτα από µήνες κατά τους οποίους τα φθηνά σταθερά είχαν αποσυρθεί και αρκετοί καταναλωτές µετακινήθηκαν προς τα κίτρινα, ποντάροντας σε αποκλιµάκωση των τιµών από το φθινόπωρο. Σήµερα τα µπλε αντιπροσωπεύουν περίπου το 31,6% των οικιακών καταναλωτών, ενώ τα πράσινα εξακολουθούν να κατέχουν πάνω από το µισό της αγοράς. Η νέα τιµή της ∆ΕΗ είναι πιθανό να ξαναβάλει σε κίνηση αυτές τις ισορροπίες και να υποχρεώσει τους ανταγωνιστές της να απαντήσουν µε νέα σταθερά, πιο σύνθετα κυµαινόµενα προϊόντα ή πακέτα ενιαίας µηνιαίας χρέωσης.
Τα κίτρινα, αντιθέτως, χάνουν µέρος του πλεονεκτήµατος που απέκτησαν την άνοιξη, καθώς συνδέονται στενότερα µε τη χονδρεµπορική αγορά. Ηδη τον Ιούνιο είχαν φθάσει το 15,21%, µε σχεδόν 904.000 µετρητές, όµως η επιστροφή της µεταβλητότητας καθιστά την επιλογή τους λιγότερο ασφαλή για όσους αναζητούν προβλεψιµότητα. Ταυτόχρονα, ένας νέος γύρος επιθετικών σταθερών προσφορών πιέζει περισσότερο τους µικρότερους προµηθευτές, οι οποίοι δεν διαθέτουν τα ίδια περιθώρια αντιστάθµισης κινδύνου µε τους µεγάλους καθετοποιηµένους οµίλους.
Το βλέµµα στρέφεται εκ νέου στην κυβέρνηση, η οποία παρακολουθεί καθηµερινά την πορεία της χονδρικής και κυρίως του φυσικού αερίου. Εφόσον η αναταραχή συνεχιστεί και οι λιανικές χρεώσεις αποµακρυνθούν αισθητά από τη ζώνη των 15 λεπτών ανά κιλοβατώρα, το σενάριο επαναφοράς των επιδοτήσεων στους λογαριασµούς θα επανέλθει αναπόφευκτα στο τραπέζι. Πρόκειται για το µόνο µέτρο που µπορεί να έχει άµεσο αποτέλεσµα στην τελική τιµή που πληρώνει ο καταναλωτής, µε βασική εκκρεµότητα όµως την εξεύρεση των απαιτούµενων κονδυλίων.
Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής δεν δίνει λύση σε αυτό το σκέλος. Παρότι δηµιουργεί δηµοσιονοµικό χώρο περίπου 1,1 δισ. ευρώ για στοχευµένες ενεργειακές παρεµβάσεις, οι ευρωπαϊκές κατευθύνσεις δεν επιτρέπουν τη χρηµατοδότηση επιδοτήσεων στους λογαριασµούς ρεύµατος µέσω του συγκεκριµένου µηχανισµού. Αν, εποµένως, η κυβέρνηση αποφασίσει να ξανανοίξει τον «κουµπαρά» των επιδοτήσεων, θα πρέπει να αναζητηθεί άλλη πηγή χρηµατοδότησης, µε περισσότερες ενδείξεις για την κυβερνητική γραµµή να αναµένονται στο πλαίσιο της ∆ΕΘ.
Το κατά πόσο θα απαιτηθεί τελικά µια τέτοια παρέµβαση θα κριθεί σε µεγάλο βαθµό στο φυσικό αέριο. Με το TTF να παραµένει σε υψηλά επίπεδα και την ευρωπαϊκή αγορά να µπαίνει στο φθινόπωρο µε χαµηλά αποθέµατα, η Αθήνα επιχειρεί ταυτόχρονα να µεταφέρει τη συζήτηση στις Βρυξέλλες. Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, αναµένεται, στο πλαίσιο της Task Force, να επαναφέρει την ελληνική θέση για χαλάρωση του στόχου πλήρωσης των αποθηκών από το 90% προς το 75%-80%. Το ελληνικό επιχείρηµα είναι ότι η υποχρέωση µαζικών αγορών σε µια ήδη σφιχτή αγορά συντηρεί τη ζήτηση και προσθέτει πίεση στις τιµές. Από την πορεία του αερίου τους επόµενους µήνες θα κριθεί, τελικά, αν η αναταραχή του Σεπτεµβρίου θα µείνει ένα πρόσκαιρο επεισόδιο ή θα µετατραπεί σε νέο γύρο ενεργειακής ακρίβειας µέσα στον χειµώνα.
Κυριακάτικη Απογευματινή
