Τα 4 μέτρα-φρένο στην ενεργειακή καταιγίδα του φθινοπώρου

Κλιμάκωση

Οι εξελίξεις δεν προοιωνίζονται αποκλιμάκωση. Στην ελληνική αγορά δεν αποκλείεται να δούμε τη μέση τιμή της αμόλυβδης ακόμη και στα 2,20 ευρώ ως το τέλος της εβδομάδας από τα 2,15 που κινείται σήμερα, και το ντίζελ πολύ πάνω από τα τρέχοντα 2,11 ευρώ το λίτρο. Για το πετρέλαιο θέρμανσης, οι προβολές είναι πρωτοφανείς. Αν δεν υπάρξει αποκλιμάκωση, η διάθεσή του προβλέπεται ότι θα ξεκινήσει από το 1,80 έως το 1,90 ευρώ έναντι 1,13 ευρώ πέρυσι, καθιστώντας αποτρεπτική την προμήθειά του από εκατοντάδες χιλιάδες καταναλωτές. Στο πλαίσιο αυτό τέσσερα είναι τα βασικά μέτρα που εξετάζονται από την κυβέρνηση προς διατήρηση, επέκταση ή και εκ νέου ενεργοποίησή τους, σε συνάρτηση με τις επιπρόσθετες επιβαρύνσεις μιας πιθανής νέας κρίσης:

1. Η αύξηση των ποσών και η διεύρυνση των κριτηρίων και του αριθμού δικαιούχων που λαμβάνουν ετησίως επίδομα θέρμανσης για πετρέλαιο, φυσικό αέριο, πέλετ, φυσικό αέριο, υγραέριο, καυσόξυλα κ.λπ. Σήμερα το εύρος του επιδόματος αρχίζει από 100 ευρώ και φτάνει τα 800 ευρώ ή έως 1.200 ευρώ ανάλογα με το πόσο κρύο κάνει ανά περιοχή (βαθμοημέρες). Επίδομα θέρμανσης λαμβάνουν περίπου 1.200.000 νοικοκυριά κάθε χρόνο, με ένα κόστος που φτάνει τα 195.000.000 ευρώ. Προ ημερών ο εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, Όμηρος Τσάπαλος, είχε πει ότι για την επόμενη χειμερινή σεζόν 2027-2028 εξετάζεται αύξηση του επιδόματος έως και 100 ευρώ επιπλέον για περίπου 780.000 δικαιούχους που θερμαίνονται με πετρέλαιο, φυσικό αέριο και υγραέριο. Ωστόσο, αν κριθεί αναγκαίο και εξασφαλιστούν οι αναγκαίοι πόροι, δεν αποκλείεται το μέτρο να τεθεί σε ισχύ από τη φετινή περίοδο 2026-2027.
2. Ένα άλλο πιθανό μέτρο που θα μπορούσε να θεωρηθεί «έκπληξη» από τη μία, αλλά χωρίς να εγγυάται θεαματικά αποτελέσματα στις τσέπες των καταναλωτών από την άλλη, είναι το σενάριο να μειωθεί ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης από τα σημερινά επίπεδα των 0,28 ευρώ το λίτρο στο 0,21 ευρώ το λίτρο ή και χαμηλότερα. Σε αντίθεση με τον ΕΦΚ στα καύσιμα κίνησης, ο ειδικός φόρος στο πετρέλαιο θέρμανσης είναι αισθητά χαμηλότερος. Στο πετρέλαιο κίνησης ο φόρος είναι 41 λεπτά στο λίτρο και στο θέρμανσης στα 28 λεπτά για το διάστημα από 15 Οκτωβρίου έως 30 Απριλίου, ενώ αναλογικά εισφέρει το μικρότερο μέρος των δημοσίων εσόδων από τη φορολόγηση στα καύσιμα, χρηματοδοτεί ωστόσο μέρος από το επίδομα θέρμανσης που επιστρέφεται στους καταναλωτές. Συνολικά από τον ΕΦΚ ο δημόσιος κορβανάς εισπράττει 2,1 δισ. ευρώ από τις βενζίνες (ΕΦΚ στα 0,70 ευρώ το λίτρο), και περί το 1,5 δισ. ευρώ από το ντίζελ.

Η μεγάλη έκπληξη, ωστόσο, θα μπορούσε να προέλθει από μία συνολική απόφαση μείωσης του ΕΦΚ σε όλα τα καύσιμα, ένα σενάριο το οποίο δεν έχει αποκλείσει η κυβέρνηση, υπό την προϋπόθεση ότι θα ληφθεί ευρωπαϊκή απόφαση για τη θέσπιση «ρήτρα διαφυγής», ώστε οι προσωρινές απώλειες εσόδων να μην επιβαρύνουν ενδεχόμενο έλλειμμα. Το σχετικό «παράθυρο» είχε ανοίξει πρώτος ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, τον περασμένο Μάρτιο, δηλώνοντας σε συνέντευξή του στο Bloomberg ότι «θα εξετάζαμε μειώσεις ειδικών φόρων μόνο αν αυτό αποτελούσε ευρωπαϊκή απόφαση», με τη σκυτάλη να παίρνει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος ανέφερε ότι «επί της αρχής δεν είμαστε αρνητικοί στη μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα». Πρόσθεσε ωστόσο πως «η Ευρώπη μπορεί να πάρει μία απόφαση για ρήτρα διαφυγής ώστε τα κράτη να μπορούν να λάβουν αποφάσεις, ενδεχομένως και για τη μείωση του ΕΦΚ».

3. Ανάλογα με την πορεία των τιμών στο μέτωπο της ηλεκτρικής ενέργειας που τόσο σε επίπεδο χονδρικής όσο και λιανικής επηρεάζονται άμεσα από τις τιμές του φυσικού αερίου (σ.σ. τα εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας «δουλεύουν» με το συγκεκριμένο καύσιμο) έχει τεθεί υπό συζήτηση και η αναβίωση του μέτρου μιας οριζόντιας κρατικής επιδότησης στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Το μέτρο του «Power Pass» είχε εφαρμοστεί για πρώτη φορά στη μεγάλη ενεργειακή κρίση του 2022. Σήμερα, ωστόσο, η επιδότηση για το ρεύμα έχει ενσωματωθεί στο επίδομα θέρμανσης, οπότε εξετάζονται σενάρια που θα μπορούσαν να στηρίξουν τους καταναλωτές, η πλειονότητα των οποίων δεν έχει μετακινηθεί σε σταθερά τιμολόγια (π.χ. η ΔΕΗ προσφέρει 11 λεπτά την κιλοβατώρα με πάγιο μόλις 3,5 ευρώ), αλλά παραμένει στα κυμαινόμενα πράσινα και κίτρινα στα οποία ελλοχεύει ο κίνδυνος μεγάλων ανατιμήσεων.
4. Το τέταρτο και πιο «σίγουρο» μέτρο στήριξης για τα καύσιμα κίνησης είναι η διατήρηση των επιδοτήσεων και των ενισχύσεων στο πετρέλαιο κίνησης από το κράτος και τα διυλιστήρια. Το μέτρο, που ήδη ισχύει και για τον μήνα Σεπτέμβριο, συνδυάζει κρατική ενίσχυση 10 λεπτών και επιπλέον έκπτωση 5 λεπτών από τα διυλιστήρια για το ντίζελ, και αν δεν εφαρμόζονταν οι λιανικές τιμές θα ήταν ήδη σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Συνολικά, από τον Απρίλιο, οπότε και ξεκίνησε η επιδότηση, το δημοσιονομικό κόστος για τη συγκράτηση των αυξήσεων στην τιμή του πετρελαίου κίνησης ανέρχεται σε 211.000.000 ευρώ.

Εφημερίδα Απογευματινή