ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Βασίλης Γεώργας, Κώστας Σαρρής και Αντώνης Τριανταφύλλου
Σε κατάσταση αυξημένης ενεργειακής επιφυλακής μπαίνει η Ευρώπη ενόψει του χειμώνα, με τις Βρυξέλλες να καλούν τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο ελλείψεων και να λάβουν μέτρα περιορισμού της ζήτησης φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Το μήνυμα του επιτρόπου Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, αναδεικνύει τη διάσταση των ανησυχιών: οι χώρες πρέπει να είναι έτοιμες να μειώσουν την κατανάλωση, εφόσον οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές συνεχιστούν.
Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της αυριανής Άτυπης Συνόδου των Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στο Δουβλίνο, με την ενεργειακή ασφάλεια να αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων. Σε επιστολή του προς τους υπουργούς Ενέργειας, με ημερομηνία 25 Σεπτεμβρίου, ο Γιόργκενσεν επισημαίνει πως η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον «μια κρίση τιμών που συνδέεται με μια κρίση εφοδιασμού».
70% η πληρότητα στις αποθήκες φυσικού αερίου
Πάνω από 70 €/MWh η τιμή του στον ολλανδικό κόμβο TTF
Η Άτυπη Σύνοδος στο Δουβλίνο αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι υπουργοί Ενέργειας καλούνται να εξετάσουν όχι μόνο τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή μετάβαση αλλά και τα άμεσα «αναχώματα» απέναντι σε ένα νέο κύμα ανατιμήσεων και πιθανών πιέσεων στον εφοδιασμό. Το ζητούμενο για την Ευρώπη είναι να διασφαλίσει ότι η σημερινή ενεργειακή κρίση τιμών δεν θα μετατραπεί μέσα στον χειμώνα σε κρίση επάρκειας.
ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
– Στο επίκεντρο βρίσκεται το φυσικό αέριο. Οι ευρωπαϊκές αποθήκες είναι σήμερα γεμάτες περίπου κατά 70%, επίπεδο που αυξάνει την ανησυχία ενόψει της χειμερινής περιόδου, ενώ οι τιμές στον ολλανδικό κόμβο TTF παραμένουν για εβδομάδες πάνω από τα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Πρόκειται για επίπεδα που παραπέμπουν στην ενεργειακή κρίση του 2022 και επιβαρύνουν τόσο τα νοικοκυριά όσο και τη βιομηχανία. Την ίδια στιγμή, η διεθνής αγορά LNG παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη. Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου διακινούμενου με πλοία φυσικού αερίου, παραμένουν αποκλεισμένα, περιορίζοντας τις διαθέσιμες επιλογές εφοδιασμού και αυξάνοντας την αβεβαιότητα στις αγορές.
– Οι πιέσεις εκτείνονται και στον ηλεκτρισμό, καθώς το εξαιρετικά θερμό και ξηρό καλοκαίρι έχει ήδη δοκιμάσει τα ηλεκτρικά συστήματα αρκετών κρατών-μελών, αυξάνοντας τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια και περιορίζοντας παράλληλα ορισμένες δυνατότητες παραγωγής.
ΜΕ ΣΥΝΤΑΓΗ 2022
Σε αυτό το περιβάλλον, οι Βρυξέλλες επαναφέρουν στο τραπέζι μέτρα που είχαν χρησιμοποιηθεί και κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Οι κυβερνήσεις καλούνται να ενθαρρύνουν τα νοικοκυριά να περιορίζουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας τις ώρες αιχμής, ενώ εξετάζεται ο περιορισμός της θέρμανσης στα δημόσια κτίρια και η διακοπή του περιττού δημόσιου φωτισμού κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Στόχος είναι να μειωθεί η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και, κατ’ επέκταση, η κατανάλωση φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ρεύματος. Παράλληλα, ο Γιόργκενσεν καλεί τις κυβερνήσεις να εξετάσουν μέτρα που θα μπορούσαν είτε να διατηρήσουν τις εισροές φυσικού αερίου είτε να περιορίσουν τη ζήτηση.
Η κατάσταση, πάντως, δεν έχει φτάσει στο σημείο άμεσης απειλής για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Ο επίτροπος υπογραμμίζει ότι «προς το παρόν δεν υπάρχουν άμεσοι κίνδυνοι για την ασφάλεια του εφοδιασμού». Ωστόσο, το γεγονός ότι οι Βρυξέλλες ζητούν από τώρα σχέδια περιορισμού της κατανάλωσης δείχνει το επίπεδο της ανησυχίας για την πορεία των αγορών τους επόμενους μήνες. Δεν είναι η πρώτη φορά, άλλωστε, που η Κομισιόν κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Αντίστοιχη επιστολή είχε αποστείλει ο Γιόργκενσεν και τον περασμένο Μάρτιο, καλώντας τα κράτη-μέλη να επιταχύνουν την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου, οι οποίες πάντως παραμένουν στο 70%, ενώ ο χειμώνας πλησιάζει.
ΝΤΙΖΕΛ
Παράλληλα σε συναγερμό βρίσκονται οι Βρυξέλλες, καθώς η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξετάζει απαγόρευση αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ για 90 ημέρες. Οι τιμές του ντίζελ στην Ευρώπη κινούνται ήδη κοντά σε ιστορικά υψηλά, ενώ η αγορά αναστατώθηκε μετά τις διαρροές για το σχέδιο Τραμπ να προστατέψει τα αμερικανικά αποθέματα με στόχο να μειωθούν οι εγχώριες τιμές ντίζελ, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Ενδεικτική της δυσχερούς θέσης της Ευρώπης είναι η έκκληση του Ευρωπαίου επιτρόπου Ενέργειας προς τις ΗΠΑ να μην απαγορεύσουν τις εξαγωγές ντίζελ. Ο Νταν Γιόργκενσεν προειδοποίησε ότι η ΕΕ κινδυνεύει με τον πιο ακριβό χειμώνα για τα καύσιμα από το 2022.
Καθώς στη γεωπολιτική σκακιέρα της ενέργειας οι ΗΠΑ και η Κίνα αναμετρώνται για τον έλεγχο της παγκόσμιας στρόφιγγας, παράλληλα με τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας, σε αυτό το σκηνικό η Ευρώπη έχει εγκλωβιστεί σε μια ενεργειακή κρίση διαρκείας. Η Ουάσινγκτον κυριαρχεί στην παραγωγή, στη ρύθμιση των τιμών, μιας και το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο τιμολογούνται σε δολάριο, αλλά και στον έλεγχο των θαλάσσιων περασμάτων, ενώ το Πεκίνο καθορίζει τις τιμές μέσω της ζήτησης, της διύλισης και των αποθεμάτων.
Σε αυτό το παζλ η Κίνα, σύμφωνα με τον «Guardian», ισχυροποιήθηκε, αναπληρώνοντας εγκαίρως τα αποθέματά της με φθηνό πετρέλαιο, ελέγχοντας τη διύλιση στην Ασία και την εφοδιαστική αλυσίδα των σπάνιων γαιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υφίσταται βαριές συνέπειες αποκομμένη οριστικά από το φθηνό ρωσικό αέριο και πετρέλαιο, ενώ έχασε και τις πηγές του Κατάρ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ιράκ μετά το κλείσιμο του Ορμούζ και των εμποδίων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα.
G7
Ο Εμανουέλ Μακρόν την περασμένη εβδομάδα προανήγγειλε σύγκληση του G7 με βασικό θέμα τον συντονισμό στην ενεργειακή αγορά και την πιθανότητα νέας απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, ενώ σε συνάντηση στη Νέα Υόρκη με τον Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε σειρά πρωτοβουλιών για τον περιορισμό της αύξησης των τιμών του πετρελαίου, με προστασία των σαουδαραβικών λιμανιών και «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας.
Η Γηραιά Ήπειρος, σύμφωνα με ανάλυση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, υποχρεώνεται να στηριχθεί αποκλειστικά σε πηγές της αμερικανικής ηπείρου, της Βόρειας Θάλασσας και της Μεσογείου. Η Νορβηγία αποτελεί τον κύριο εγγυητή, καλύπτοντας πάνω από το 51% των αναγκών της ΕΕ σε αέριο μέσω αγωγών και το 15% σε αργό, ενώ οι ΗΠΑ καλύπτουν το 63% των εισαγωγών LNG και το 18,8% του πετρελαίου. Συμπληρωματικό ρόλο διατηρούν η Αλγερία (17% στο αέριο), η Λιβύη, το Αζερμπαϊτζάν μέσω του αγωγού TAP καθώς και οι νέοι παίκτες, όπως η Γουιάνα και η Βραζιλία.
Παρά τη διασφάλιση των εναλλακτικών αυτών οδών, το κόστος για την Ευρώπη είναι δυσβάσταχτο. Σύμφωνα με έκθεση της Mckinsey, οι Ευρωπαίοι πολίτες μαστίζονται από την ακρίβεια, την ώρα που η ευρωπαϊκή οικονομία χάνει έδαφος απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα, οι οποίες χαράσσουν τους όρους του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη.
Εφημερίδα Απογευματινή
