Σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και διασυνδεσιμότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη αποτελεί η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου με τη συμμετοχή της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας, όπως επιβεβαιώθηκε κατά τη 2η Τετραμερή Υπουργική Συνάντηση Ελλάδας, Σερβίας, Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας που πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι.
Στη συνάντηση συμμετείχε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μαζί με τις υπουργούς Ενέργειας των τριών χωρών, καθώς και τους επικεφαλής των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν η διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων εφοδιασμού, η ανάπτυξη των ενεργειακών διασυνδέσεων και η περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
Διευρύνεται ο Κάθετος Διάδρομος
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, με τις τέσσερις χώρες να επιβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για την ενίσχυση του ρόλου του ως ενεργειακής πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, αλλά και τα Δυτικά Βαλκάνια.
Η συμμετοχή της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας διευρύνει το γεωγραφικό αποτύπωμα του διαδρόμου, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η επικείμενη έναρξη κατασκευής της διασύνδεσης φυσικού αερίου μεταξύ των δύο χωρών.
Το έργο θα συνδεθεί με τη διασύνδεση Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, η οποία βρίσκεται ήδη υπό κατασκευή. Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, το ελληνικό τμήμα αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026, ενώ το τμήμα της Βόρειας Μακεδονίας προβλέπεται να ολοκληρωθεί το 2027.
Παράλληλα, οι πρώτοι αγωγοί για το σερβικό τμήμα της διασύνδεσης Σερβίας–Βόρειας Μακεδονίας έχουν παραδοθεί και οι εργασίες τοποθέτησής τους αναμένεται να ξεκινήσουν σύντομα.
Νέα οδός LNG από την Αλεξανδρούπολη
Η εξέλιξη αυτή ανοίγει μια νέα οδό εφοδιασμού με LNG από τον τερματικό σταθμό της Αλεξανδρούπολης, επιπλέον των υφιστάμενων διαδρομών μέσω Βουλγαρίας.
Με τον τρόπο αυτό ενισχύονται οι δυνατότητες διαφοροποίησης του εφοδιασμού φυσικού αερίου για τις χώρες της περιοχής, ενώ αυξάνονται οι επιλογές μεταφοράς ποσοτήτων από την Ελλάδα προς τον βορρά.
Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, η δυναμικότητα εξαγωγών φυσικού αερίου της Ελλάδας αναμένεται να φτάσει τα 9,5 δισ. κυβικά μέτρα έως το 2027. Η δυναμικότητα αυτή, σε συνδυασμό με πρόσθετες προμήθειες LNG, αναμένεται να διευκολύνει τις ροές προς γειτονικές αγορές, μεταξύ άλλων προς τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία.
Η εξέλιξη συνδέεται παράλληλα με τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, στο πλαίσιο του REPowerEU.
Παπασταύρου: «Ενισχύεται ο στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας»
Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, ο Σταύρος Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η περιφερειακή ενεργειακή διασύνδεση αποτελεί βασικό εργαλείο για την εξασφάλιση οικονομικά προσιτής και αξιόπιστης ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ο υπουργός υπενθύμισε ότι στις 4 Σεπτεμβρίου, στη Θεσσαλονίκη, 11 Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς από 9 χώρες της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης συμφώνησαν στην επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου με τη συμμετοχή της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας.
Όπως σημείωσε, η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς εκτιμάται ότι θα δημιουργηθεί στην Κεντρική Ευρώπη ανάγκη αντικατάστασης περίπου 20 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου.
Ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου «ενισχύει τις δυνατότητες μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Κεντρική Ευρώπη», προσφέροντας πρόσθετες οδούς εφοδιασμού και ενισχύοντας τον στρατηγικό ρόλο της χώρας.
Νέα έργα σε ηλεκτρισμό, αποθήκευση και πετρέλαιο
Στην τετραμερή συνάντηση συζητήθηκε παράλληλα η ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των δικτύων μεταφοράς, καθώς και η ανάπτυξη έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αποθήκευσης, αντλησιοταμίευσης και μπαταριών.
Στόχος είναι η αύξηση της ευελιξίας των ενεργειακών συστημάτων και της διαθέσιμης δυναμικότητας αποθήκευσης, αλλά και η περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας των χωρών της Ενεργειακής Κοινότητας με την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο τραπέζι βρέθηκε επίσης η πιθανή ανάπτυξη του νοτιοανατολικού κόμβου του εθνικού συστήματος αγωγών πετρελαϊκών προϊόντων στη διαδρομή Θεσσαλονίκη–Σκόπια–Νις. Το έργο θα μπορούσε να συνδέσει περαιτέρω τη Σερβία, μέσω της Βόρειας Μακεδονίας, με τις ενεργειακές υποδομές και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.
Οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν να συνεχίσουν τον συντονισμό τους, με επόμενη συνάντηση να προγραμματίζεται στη Σόφια, προκειμένου να αξιολογηθεί η πορεία υλοποίησης των ενεργειακών έργων.
Η Αθήνα επιδιώκει, μέσω των συγκεκριμένων υποδομών, να εδραιώσει τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη και τα Δυτικά Βαλκάνια, συνδέοντας τις υποδομές LNG και φυσικού αερίου με ένα ευρύτερο περιφερειακό δίκτυο μεταφοράς και διασυνδέσεων.
