Στα μέτρα που περιλαμβάνει το νομοσχέδιο για τη βελτίωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αναφέρθηκε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, κατά την επεξεργασία του στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Όπως δήλωσε, βασικός στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι η στήριξη των καταναλωτών και η ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά ενέργειας, ενώ παράλληλα επιχειρείται να δοθούν λύσεις σε περιβαλλοντικά και χωροταξικά ζητήματα που απασχολούν εδώ και χρόνια τις τοπικές κοινωνίες.
Το σχέδιο νόμου αφορά τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1711 και άλλες διατάξεις.
Η ενεργειακή κρίση και οι ευρωπαϊκές παρεμβάσεις
Ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε στο γεωπολιτικό περιβάλλον και στην ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όπως σημείωσε, η κρίση στη Μέση Ανατολή και η συνεχιζόμενη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχουν προκαλέσει κατακόρυφη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, με αντίστοιχες επιπτώσεις στο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας και των προϊόντων.
Σύμφωνα με τον υπουργό, οι εξελίξεις αυτές επιβαρύνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που ζήτησε τη θέσπιση ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια, ενώ τον Σεπτέμβριο έγινε δεκτό το σχετικό αίτημά της. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα είναι μέχρι στιγμής η μόνη χώρα για την οποία έχει εγκριθεί η συγκεκριμένη ρήτρα.
Ωστόσο, καθώς η ευρωπαϊκή έγκριση αφορά επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας, η ελληνική πλευρά ζήτησε στο Συμβούλιο Υπουργών της προηγούμενης εβδομάδας να υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε μέρος του 1 δισ. ευρώ να διατεθεί για άμεσα μέτρα στήριξης των καταναλωτών και των επιχειρήσεων. Το αίτημα εξετάζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, χωρίς να έχει γίνει ακόμη δεκτό.
Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα ζήτησε τη σύγκληση των υπουργών Ενέργειας και Οικονομικών των κρατών-μελών.
«Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα που ζήτησε μέτρα, η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα που ζήτησε ρήτρα διαφυγής, η Ελλάδα είναι η πρώτη και μόνη χώρα για την οποία έχει γίνει, μέχρι στιγμής, δεκτό το αίτημά της», ανέφερε ο κ. Παπασταύρου, προσθέτοντας ότι η χώρα διεκδικεί μέρος των εγκεκριμένων πόρων να κατευθυνθεί στη στήριξη της κοινωνίας.
Παράλληλα, σημείωσε ότι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε και πέτυχε να συμπεριληφθεί στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου η ανάγκη για επείγουσα, συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα.
Τα μέτρα στήριξης και οι τιμές του ρεύματος
Σε εθνικό επίπεδο, ο υπουργός ανέφερε ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύει κάθε 15 ημέρες την αγορά καυσίμων, ενώ έχει ανακοινωθεί αυξημένο επίδομα θέρμανσης.
Όπως είπε, τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης έχουν φτάσει από τον Μάρτιο τα 1,3 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 860 εκατ. ευρώ αφορούν έκτακτες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, ενώ τα 540 εκατ. ευρώ συνδέονται με τη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης των συνταξιούχων και τη διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου.
Επικαλούμενος τα στοιχεία της Eurostat για το πρώτο εξάμηνο του 2026, ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα βρίσκεται 15% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με βάση αυτή τη σύγκριση, η Ελλάδα κατατάσσεται στη 12η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών με τις χαμηλότερες τιμές.
Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η εικόνα διαφοροποιείται όταν συνυπολογίζεται η αγοραστική δύναμη των πολιτών. Σε αυτή την περίπτωση, όπως είπε, η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, κατά 1% έως 2% υψηλότερα.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι το ενεργειακό μείγμα της χώρας και η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας λειτουργούν ως ανάχωμα στις αυξήσεις, ενώ πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να στηρίξει τα νοικοκυριά εντός των δημοσιονομικών δυνατοτήτων και να ασκήσει πίεση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αξιοποίηση των πλεονασμάτων των κρατών-μελών προς όφελος των πολιτών.
Τι αλλάζει στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
Παρουσιάζοντας τις βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου, ο Σταύρος Παπασταύρου αναφέρθηκε σε σειρά παρεμβάσεων που αφορούν τόσο τους οικιακούς καταναλωτές όσο και τους προμηθευτές και τους παραγωγούς ενέργειας.
Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών περιλαμβάνονται:
- Μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ για όλους τους οικιακούς καταναλωτές, σε υλοποίηση της δέσμευσης που είχε αναλάβει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ.
- Ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων, μέσω εθνικού μηχανισμού διαχείρισης και αξιοποίησης των πόρων του. Θα μπορούν να χρηματοδοτούνται έως και κατά 60% έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποθήκευσης, ηλεκτρικών διασυνδέσεων και αναβάθμισης δικτύων.
- Υποχρεωτική διάθεση σταθερών συμβολαίων διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους από τους προμηθευτές, δηλαδή μπλε τιμολογίων, τα οποία, σύμφωνα με τον υπουργό, θα προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια στους καταναλωτές απέναντι στις διακυμάνσεις των τιμών.
- Υποχρεωτικές στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου για τους προμηθευτές, ώστε να μην επιβαρύνονται οι καταναλωτές από την απουσία κατάλληλης διαχείρισης του ενεργειακού κινδύνου. Εφόσον ο προμηθευτής δεν έχει προχωρήσει στην απαιτούμενη αντιστάθμιση, δεν θα μπορεί να μετακυλίσει το σχετικό κόστος στον καταναλωτή.
- Μεγαλύτερη διαφάνεια στην πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο. Ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύουν ανά τρίμηνο στοιχεία για τις δυνατότητες νέων συνδέσεων. Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ψηφιακά και οι ενδιαφερόμενοι θα ενημερώνονται τακτικά για την πορεία τους.
- Καλύτερη αξιοποίηση του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου σε περιοχές όπου το δίκτυο δεν μπορεί να εγγυηθεί πλήρη ισχύ για νέες επενδύσεις, μέσω της θέσπισης ευέλικτων συνδέσεων.
- Διευκόλυνση των δήμων στην ανάπτυξη έργων καθαρής ενέργειας, με απαλλαγή από τέλη για την υποβολή αιτήσεων έργων ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ.
- Νέα δυνατότητα για επαγγελματίες αγρότες που παράγουν ενέργεια να υποβάλουν εκ νέου την απαιτούμενη δήλωση για το 2025, ώστε να λάβουν την αυξημένη αποζημίωση για το έργο ΑΠΕ που διαθέτουν.
- Προστασία των οικιακών αυτοπαραγωγών σε περιπτώσεις αρνητικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά. Για φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης ισχύος έως 10,8 kW, η τιμή αποζημίωσης της περίσσειας παραγωγής θα ορίζεται στο μηδέν όταν η χονδρεμπορική τιμή είναι αρνητική.
- Θέσπιση αυστηρών κριτηρίων για τα data centers, με βάση και τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης.
- Αυστηρότερο πλαίσιο ασφαλείας για τα ιδιωτικά δίκτυα ΑΠΕ, με ετήσιες τεχνικές εκθέσεις από τον ΔΕΔΔΗΕ και κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Η εναέρια όδευση θα επιτρέπεται μόνο όταν δεν είναι δυνατή η υπόγεια.
Ρυθμίσεις για τη Μεταμόρφωση Παλαμά και τον Θερμαϊκό
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης παρεμβάσεις για περιβαλλοντικά και χωροταξικά ζητήματα που αφορούν συγκεκριμένες περιοχές.
Για τον οικισμό της Μεταμόρφωσης του Παλαμά προβλέπεται ρύθμιση που αποσκοπεί στη μετεγκατάστασή του. Όπως εξήγησε ο υπουργός, ο οικισμός αντιμετώπιζε ήδη λειτουργικά προβλήματα και ζημιές, ενώ μετά την κακοκαιρία Daniel χάθηκε η ομαλή χρήση βασικών υποδομών, όπως τα δίκτυα ύδρευσης και ηλεκτροδότησης.
Μετά την εκπόνηση των σχετικών μελετών, εντοπίστηκε κατάλληλη περιοχή μετεγκατάστασης νότια του γειτονικού οικισμού του Παλαμά, εντός των ορίων του ίδιου δήμου. Η επιλογή, σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, λαμβάνει υπόψη τόσο την εγγύτητα στις περιοχές εργασίας των κατοίκων όσο και τους οικογενειακούς και πολιτιστικούς δεσμούς τους με τον τόπο.
Παράλληλα, ο Θερμαϊκός Κόλπος αποκτά ενιαίο φορέα περιβαλλοντικής προστασίας, καθώς την αρμοδιότητα αναλαμβάνει ο ΟΦΥΠΕΚΑ, με στόχο την αντιμετώπιση της μέχρι σήμερα επικάλυψης αρμοδιοτήτων. Όπως ανέφερε ο υπουργός, ο κόλπος θα αντιμετωπίζεται πλέον ως ενιαία οικολογική και υδρολογική ενότητα.
Καλύβες στον Έβρο, εγκαταστάσεις στην Τανάγρα και Καραϊσκάκη
Στις επιμέρους διατάξεις περιλαμβάνεται ο καθορισμός χώρου στη θέση «Νταμάρι» της Δημοτικής Ενότητας Δηλεσίου, στην Τανάγρα, για την ανέγερση εγκαταστάσεων μονάδας πρόνοιας και φροντίδας ηλικιωμένων.
Για τις 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών στο Δέλτα του Έβρου, παρατείνεται η αναστολή επιβολής κυρώσεων έως την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος. Με τη ρύθμιση καταργείται η ανάγκη ετήσιας ανανέωσης της σχετικής παράτασης, ενώ, όπως σημείωσε ο υπουργός, με την ειδική περιβαλλοντική μελέτη και το Προεδρικό Διάταγμα επιδιώκεται οριστική λύση.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη αύξηση της χωρητικότητας του σταδίου «Γεώργιος Καραϊσκάκης», με παράλληλη μείωση του ανώτατου συντελεστή δόμησης. Η κάλυψη ορίζεται στο 60%, ενώ διασφαλίζεται ότι το 65% του επιτρεπόμενου συντελεστή δόμησης θα αφορά αποκλειστικά αθλητικές χρήσεις.
Τέλος, περιλαμβάνονται διορθώσεις και αποκατάσταση προφανών σφαλμάτων στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, όπως ανέφερε ο υπουργός, διευκρινίζοντας ότι οι αριθμητικές και συντακτικές αλλαγές δεν εισάγουν νέες ρυθμίσεις.
