Με σαφές μήνυμα υπέρ της δημοσιονομικής πειθαρχίας ολοκληρώθηκε η συνεδρίαση του Eurogroup στο Λουξεμβούργο, καθώς η άνοδος των τιμών ενέργειας και των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων περιορίζει τα περιθώρια για πρόσθετες παρεμβάσεις στήριξης. Ο επίτροπος Οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Βάλντις Ντομπρόβσκις, εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στα αιτήματα της Ελλάδας και της Ιταλίας για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, προειδοποιώντας ότι η εισαγωγή νέων εξαιρέσεων θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση τη συλλογική δέσμευση των κρατών-μελών στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει περαιτέρω τις προτάσεις των δύο χωρών.
Η Κομισιόν έχει ήδη διευρύνει το πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να καλύπτει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δαπάνες που συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια, πέραν εκείνων για την άμυνα. Οι νέες διεκδικήσεις Αθήνας και Ρώμης αφορούν πρόσθετα περιθώρια για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πληθωρισμού και του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Ο Ντομπρόβσκις υπογράμμισε, ωστόσο, ότι το υφιστάμενο πλαίσιο λαμβάνει ήδη υπόψη ορισμένες από τις επιπτώσεις του υψηλότερου πληθωρισμού στην πορεία των καθαρών δημόσιων δαπανών.
«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να εισάγουμε νέες μορφές δημοσιονομικής ευελιξίας», ήταν το μήνυμα του Ευρωπαίου επιτρόπου, ο οποίος χαρακτήρισε την αξιοπιστία της δέσμευσης για τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών «ζωτικό κεφάλαιο». Όπως ανέφερε, είχε συνομιλίες για το ζήτημα με τον πρόεδρο του Eurogroup και υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, καθώς και με τον Ιταλό υπουργό Οικονομίας, Τζανκάρλο Τζορτζέτι.
Πιερρακάκης: Αναζητείται ισορροπία μεταξύ στήριξης και κανόνων
Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Πιερρακάκης, διευκρινίζοντας ότι τοποθετείται με την ιδιότητα του προέδρου του Eurogroup και όχι ως Έλληνας υπουργός, ανέφερε ότι κατά τη συζήτηση καταγράφηκαν διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των υπουργών Οικονομικών. Ορισμένοι αντιμετώπισαν θετικά τις ελληνικές και ιταλικές προτάσεις, ενώ άλλοι διατύπωσαν επιφυλάξεις.
Κοινός τόπος, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν η ανάγκη να προστατευθούν οι πολίτες από τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, χωρίς να υπονομευθεί η αξιοπιστία του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου. Το ζητούμενο, όπως σημείωσε, είναι να βρεθεί η κατάλληλη ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική στήριξη και στη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας. Η συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί και σε επίπεδο Ευρωπαίων ηγετών.
Στο ενεργειακό μέτωπο, ο πρόεδρος του Eurogroup επισήμανε ότι από τα τέλη Αυγούστου οι τιμές επανήλθαν σε υψηλά επίπεδα, με ιδιαίτερη πίεση στο ντίζελ και στα καύσιμα αεροσκαφών. Στις αιτίες περιλαμβάνονται οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ο συνεχιζόμενος πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι υπουργοί επανέλαβαν ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε χώρας.
Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, Πιερ Γκραμένια, σημείωσε ότι το σημερινό ενεργειακό σοκ είναι μικρότερο σε σύγκριση με εκείνο του 2022, αλλά οι κυβερνήσεις διαθέτουν πλέον στενότερα δημοσιονομικά περιθώρια για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις του.
Η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο της συνεδρίασης, καθώς διευρύνονται οι διαφορές μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η Γαλλία, όπου οι αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες και η αβεβαιότητα γύρω από τον προϋπολογισμό επιβαρύνουν το κόστος δανεισμού. Οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης κάλεσαν το Παρίσι να προχωρήσει στην έγκριση του προϋπολογισμού του 2027, προκειμένου να περιοριστούν οι ανησυχίες των αγορών.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωσε ότι βρίσκεται «σε εγρήγορση αλλά όχι σε συναγερμό», υποστηρίζοντας ότι η διεύρυνση των διαφορών στις αποδόσεις δεν ισοδυναμεί με κατακερματισμό της αγοράς ομολόγων. Παράλληλα, εξέφρασε εμπιστοσύνη στον Γάλλο υπουργό Οικονομικών, Ρολάν Λεσκίρ.
Ο Ντομπρόβσκις απέδωσε την άνοδο των αποδόσεων σε διεθνείς παράγοντες, μεταξύ των οποίων το αυξημένο δημοσιονομικό έλλειμμα των Ηνωμένων Πολιτειών και οι μεγάλες εκδόσεις εταιρικών ομολόγων από επιχειρήσεις του κλάδου της τεχνητής νοημοσύνης. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι οι χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις μεταβολές του κόστους δανεισμού και υπογράμμισε την ανάγκη η Γαλλία να καταρτίσει δημοσιονομικά αξιόπιστο προϋπολογισμό για το 2027.
Οι υπουργοί συζήτησαν, παράλληλα, τρόπους βελτίωσης της ποιότητας των δημόσιων οικονομικών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες αυξάνονται και τα περιθώρια χρηματοδότησης περιορίζονται. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρθηκε στην επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σημειώνοντας ότι το έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από 1,7% του ΑΕΠ το 2016, προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 3,5% το 2026. Την ίδια περίοδο, η μέση απόδοση του δεκαετούς ομολόγου αυξήθηκε από 1,1% σε 4%.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν, η βελτίωση της σύνθεσης των προϋπολογισμών θα μπορούσε να αποφέρει δημοσιονομικό όφελος έως και 3% του ΑΕΠ, ενώ η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των δημόσιων δαπανών θα μπορούσε να προσθέσει ακόμη 1,5% μεσοπρόθεσμα.
Ο Πιερ Γκραμένια αναφέρθηκε, μάλιστα, στην Ελλάδα ως παράδειγμα ενίσχυσης της φορολογικής συμμόρφωσης μέσω της ψηφιοποίησης, συνδέοντας την πρόοδο αυτή με τις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν υπό την πολιτική ηγεσία του Κυριάκου Πιερρακάκη. Παράλληλα, εκτίμησε ότι η επίτευξη του στόχου του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες στο 3,5% του ΑΕΠ θα συνεπάγεται για τις χώρες της ευρωζώνης πρόσθετο κόστος περίπου 45 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2035.
Σε εξέλιξη η διαδικασία διαδοχής στην ΕΚΤ
Στη συνεδρίαση τέθηκε, τέλος, σε κίνηση η διαδικασία επιλογής του διαδόχου της Ιζαμπέλ Σνάμπελ στην Εκτελεστική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η αποχώρησή της έχει προγραμματιστεί για τις 3 Ιανουαρίου 2027, ενώ η προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων λήγει στις 28 Οκτωβρίου.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης εξέφρασε την ελπίδα ότι η επιλογή θα έχει ολοκληρωθεί στη συνεδρίαση του Eurogroup τον Νοέμβριο. Ερωτηθείς, πάντως, εάν η διαδικασία θα μπορούσε να συνδεθεί με ευρύτερη δέσμη διορισμών σε ευρωπαϊκούς θεσμούς, απέφυγε να κάνει προβλέψεις, σημειώνοντας ότι η πολιτική εμπειρία τον έχει διδάξει να μην προδικάζει την εξέλιξη τέτοιων διαδικασιών.
