Τρύφωνας Ιωαννίδης
Η επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και τη Βόρεια Αφρική. Πέρα από τον συμβολικό της χαρακτήρα, η παρουσία του Μακρόν στην ελληνική πρωτεύουσα σηματοδοτεί τον ενισχυμένο κοινό βηματισμό Ελλάδας και Γαλλίας σε κρίσιμα περιφερειακά ζητήματα, την ώρα δε που οι σχέσεις Παρισιού-Άγκυρας βρίσκονται σε φάση έντονης απόκλισης.
Η στρατηγική σύμπλευση Αθήνας και Παρισιού δεν είναι διόλου συγκυριακή. Τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα, ιδιαίτερα μετά την υπογραφή της αμυντικής συμφωνίας των δύο χωρών και την ενίσχυση της ελληνικής αποτρεπτικής ισχύος με γαλλικά οπλικά συστήματα. Η επίσκεψη Μακρόν έρχεται να επιβεβαιώσει αυτήν τη συνεργασία, εστιάζοντας σε περιοχές υψηλής έντασης, όπως η Ανατολική Μεσόγειος, όπου η Τουρκία επιδιώκει να διευρύνει την επιρροή της, αλλά και στη Βόρεια Αφρική, όπου η Γαλλία έχει διαχρονικά ισχυρά συμφέροντα. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε κρίσιμο εταίρο για τη Γαλλία, λειτουργώντας ως σταθεροποιητικός παράγοντας και πύλη της Ευρώπης προς τη ΝΑ Μεσόγειο. Από την πλευρά της, η Γαλλία προσφέρει πολιτική και στρατιωτική στήριξη σε μια περίοδο που η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τη διεθνή της θέση έναντι των αυξανόμενων προκλήσεων της Άγκυρας. Οι αποκλίσεις μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας -είτε στη Λιβύη είτε στο Σαχέλ είτε στο ευρύτερο ενεργειακό παιχνίδι της Μεσογείου- δημιουργούν ένα σταθερό πεδίο σύγκλισης με την Ελλάδα, η οποία συμμερίζεται παρόμοιες ανησυχίες για την τουρκική αναθεωρητική πολιτική.
Το σημερινό και αυριανό πρόγραμμα της επίσκεψης του Εμανουέλ Μακρόν συνδυάζει έντονο συμβολισμό με ουσιαστικό περιεχόμενο. Στη Ρωμαϊκή Αγορά θα συμμετάσχει σε δημόσια συζήτηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, με συντονιστή τον Αλέξη Παπαχελά, στο πλαίσιο εκδήλωσης που διοργανώνει η εφημερίδα «Καθημερινή» για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη και το μέλλον της, αναδεικνύοντας την κοινή ευρωπαϊκή ατζέντα, αλλά και τον ρόλο των δύο χωρών στη διαμόρφωσή της. Παράλληλα, η κοινή επίσκεψη των δύο ηγετών στη φρεγάτα «Κίμων» στον Πειραιά υπογραμμίζει με τον πιο απτό και κατηγορηματικό τρόπο τη στρατιωτική διάσταση της ελληνογαλλικής συνεργασίας. Η «Κίμων», η πρώτη ελληνική φρεγάτα τύπου Belharra που έχει ήδη δοκιμαστεί επιχειρησιακά στην Ανατολική Μεσόγειο, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της εμβάθυνσης της στρατηγικής σχέσης Αθήνας και Παρισιού στον τομέα της άμυνας. Ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η παρουσία του Γάλλου προέδρου στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, όπου θα διεξαχθεί το Ελληνογαλλικό Οικονομικό Φόρουμ. Εκεί, οι δύο ηγέτες αναμένεται να απευθύνουν χαιρετισμούς, αναδεικνύοντας τη σημασία της οικονομικής και επενδυτικής συνεργασίας, ενώ η συμμετοχή επιχειρηματικών παραγόντων από τη Γαλλία υποδηλώνει τη διεύρυνση της διμερούς σχέσης πέρα από τον αμυντικό τομέα, προς την οικονομία, την καινοτομία και τις υποδομές.
Ωστόσο, η επίσκεψη δεν περιορίζεται μόνο σε θετικές πρωτοβουλίες. Στη δημόσια συζήτηση βρέθηκε και δημοσίευμα της γαλλικής εφημερίδας «Le Parisien», σύμφωνα με το οποίο ο Μακρόν φέρεται να φέρνει πρόταση για την αγορά 43 ελληνικών Mirage, με σκοπό την αποστολή τους στην Ουκρανία, με αντάλλαγμα ισάριθμα Rafale. Το σενάριο αυτό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς αγγίζει ευαίσθητα ζητήματα εθνικής άμυνας. Η ελληνική κυβέρνηση έσπευσε να διαψεύσει κατηγορηματικά τις σχετικές πληροφορίες. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι «δεν ισχύει ούτε θα μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο», υπογραμμίζοντας ότι δεν τίθεται θέμα αποδυνάμωσης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. «Τα Mirage είναι καθαρά επιχειρησιακά, οπότε δεν υπάρχει καμία βάση σε αυτή την πληροφορία», πρόσθεσε ο κ. Μαρινάκης. Η διάψευση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να διατηρηθεί η ισορροπία ανάμεσα στη στήριξη της Ουκρανίας και στην ανάγκη διασφάλισης της εθνικής ασφάλειας. Η συγκεκριμένη συζήτηση, πάντως, αναδεικνύει τη σύνθετη φύση των σύγχρονων γεωπολιτικών σχέσεων. Η Γαλλία, ως μία από τις βασικές ευρωπαϊκές δυνάμεις, επιδιώκει να διαδραματίσει ενεργό ρόλο τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Μεσόγειο. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις συμμαχικές της υποχρεώσεις και στις δικές της στρατηγικές ανάγκες.
Συνολικά, η επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα επιβεβαιώνει τη στενή συνεργασία Ελλάδας – Γαλλίας σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων. Η κοινή τους στάση απέναντι στις εξελίξεις στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και τη Βόρεια Αφρική ενισχύει τον ρόλο τους ως πυλώνων σταθερότητας στην περιοχή. Ταυτόχρονα, οι εντάσεις με την Τουρκία προσδίδουν επιπλέον βάθος στη σχέση αυτή, καθιστώντας την όχι μόνο στρατηγική επιλογή, αλλά και γεωπολιτική αναγκαιότητα. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ρευστότητα και ανταγωνισμό, η ελληνογαλλική σύμπλευση φαίνεται να αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία, τόσο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια όσο και για τη διαμόρφωση των ισορροπιών στη Μεσόγειο.
