ΓΡΑΦΕΙ Ο ΦΡΕΝΤΗΣ ΜΠΕΛΕΡΗΣ*
Μόλις προχθές η Ελλάδα απέδειξε έμπρακτα τη διαχρονική της στήριξη στην ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων, συνυπογράφοντας τη Διακήρυξη των Δελφών, ως συνέχεια της Διακήρυξης της Θεσσαλονίκης του 2003. Την ίδια στιγμή και η Αλβανία δηλώνει σταθερά ότι επιδιώκει την πλήρη ένταξή της στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή ένταξη δεν αποτελεί μόνο ζήτημα πολιτικής ρητορικής, αλλά και ουσιαστικής συμμόρφωσης με συγκεκριμένες αρχές: κράτος δικαίου, θεσμική διαφάνεια, προστασία της ιδιοκτησίας, καταπολέμηση της διαφθοράς και σεβασμός των δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Ακριβώς σε αυτά τα πεδία η Αλβανία εξακολουθεί να εμφανίζει σοβαρές αδυναμίες, όπως επισημαίνουν επανειλημμένα, μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ο ΟΑΣΕ.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το περιουσιακό, μια εκκρεμότητα που παραμένει ανοιχτή από την εποχή των μαζικών κρατικοποιήσεων του κομμουνιστικού καθεστώτος. Παρά την πάροδο δεκαετιών από την πτώση του συστήματος, οι νόμιμοι ιδιοκτήτες πολλών ακινήτων εξακολουθούν να μην έχουν πλήρη αποκατάσταση των δικαιωμάτων τους. Η κυβέρνηση έχει αναλάβει απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ενωση την υποχρέωση ολοκλήρωσης της πρώτης εγγραφής, ψηφιοποίησης του κτηματολογίου και έκδοσης τίτλων ιδιοκτησίας έως το 2030, όμως η πρόοδος παραμένει στην καλύτερη περίπτωση περιορισμένη και αδιαφανής.
Σε αυτό το πλαίσιο, η έλλειψη σαφών στοιχείων και η απουσία πλήρους δημοσιοποίησης των δεδομένων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία του κτηματολογίου. Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο στις περιοχές όπου κατοικεί η Ελληνική Εθνική Μειονότητα. Εκεί, η διαδικασία καταγραφής και απόδοσης περιουσιών προχωρά με αισθητά βραδύτερους ρυθμούς σε σχέση με το υπόλοιπο της χώρας, μιας και σε περιοχές όπως η Χειμάρρα, το Φοινίκι και η Δρόπολη τα ποσοστά παραμένουν εξαιρετικά χαμηλά. Η εικόνα αυτή εντείνει τη θεσμική ανασφάλεια και ενισχύει την πεποίθηση ότι υπάρχει δυσμενής διάκριση εις βάρος των Ελλήνων. Παράλληλα, πολλοί πολίτες που κατορθώνουν να κατοχυρώσουν ιδιοκτησιακά δικαιώματα δεν έχουν ουσιαστικές δυνατότητες αξιοποίησης της περιουσίας τους, καθώς μένουν εκτός στρατηγικών επενδύσεων και αναπτυξιακών σχεδίων. Ετσι, η πώληση της περιουσίας τους καταλήγει συχνά να είναι η μοναδική ρεαλιστική επιλογή.
Την ίδια στιγμή, η διαφθορά εξακολουθεί να υπονομεύει τη λειτουργία του κράτους. Η αναστολή της χρηματοδότησης του προγράμματος IPARD II από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έπειτα από έρευνα της OLAF για σοβαρή κακοδιαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, αποτελεί μόνο ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα. Παράλληλα, εκθέσεις ανεξάρτητων οργανισμών, αλλά και των ίδιων των ευρωπαϊκών θεσμών, καταγράφουν σοβαρές δυσλειτουργίες στις εκλογικές διαδικασίες, περιορισμούς στην ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης, καθώς και εκτεταμένα φαινόμενα διαφθοράς σε κρίσιμους τομείς, όπως η Αστυνομία και η Παιδεία. Αντίστοιχες παθογένειες εντοπίζονται και στη διαχείριση γης, στον πολεοδομικό σχεδιασμό και στη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η ευρωπαϊκή προοπτική δεν κρίνεται από τις δημόσιες δηλώσεις, αλλά από τη θεσμική πραγματικότητα. Οσο το περιουσιακό παραμένει άλυτο, η διαφθορά διατηρείται και τα δικαιώματα της ελληνικής εθνικής μειονότητας δεν προστατεύονται πλήρως, η Αλβανία θα συνεχίσει να βρίσκεται μακριά από τα ευρωπαϊκά πρότυπα που επιδιώκει να προσεγγίσει.
*Ευρωβουλευτής της Ν.Δ. και του ΕΛΚ
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
