Σημαντικό πλήγμα υπέστη ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καθώς το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε το προεδρικό διάταγμα που είχε εκδώσει με στόχο να περιορίσει το λεγόμενο «δίκαιο του εδάφους» (birthright citizenship), δηλαδή το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα απόκτησης της αμερικανικής ιθαγένειας από όσους γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Με πλειοψηφία 6 έναντι 3, οι δικαστές έκριναν αντισυνταγματική την απόφαση που είχε υπογράψει ο Τραμπ αμέσως μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο για τη δεύτερη θητεία του. Το διάταγμα προέβλεπε ότι τα παιδιά παράτυπων μεταναστών που γεννιούνται στις ΗΠΑ δεν θα αποκτούν αυτομάτως την αμερικανική υπηκοότητα.
Πρόκειται για τη δεύτερη σημαντική ήττα της κυβέρνησης Τραμπ στο Ανώτατο Δικαστήριο μέσα στο 2026, μετά την ακύρωση, τον Φεβρουάριο, των σαρωτικών δασμών που είχε επιβάλει σε διεθνές επίπεδο.
Η 14η Τροπολογία στο επίκεντρο της απόφασης
Η πλειοψηφία του Δικαστηρίου επικύρωσε προηγούμενη απόφαση κατώτερου δικαστηρίου, το οποίο είχε αναστείλει την εφαρμογή του διατάγματος. Οι προσφυγές υποστήριζαν ότι η κυβερνητική πρωτοβουλία παραβίαζε τη 14η Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος, η οποία κατοχυρώνει την ιθαγένεια σε κάθε πρόσωπο που γεννιέται στις Ηνωμένες Πολιτείες και υπάγεται στη δικαιοδοσία τους.
Το διάταγμα προέβλεπε ότι η ιθαγένεια δεν θα αναγνωρίζεται σε παιδιά των οποίων κανένας από τους δύο γονείς δεν είναι Αμερικανός πολίτης ή νόμιμος μόνιμος κάτοικος, δηλαδή κάτοχος της λεγόμενης «πράσινης κάρτας».
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριζε ότι η συνταγματική διατύπωση περί υπαγωγής στη δικαιοδοσία των ΗΠΑ δεν αρκεί από μόνη της για την απόδοση της ιθαγένειας και πως θα έπρεπε να εξαιρούνται τα παιδιά μεταναστών που βρίσκονται στη χώρα είτε παράτυπα είτε με προσωρινή άδεια παραμονής.
Η απόφαση βασίστηκε σε ιστορικό προηγούμενο
Ο πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Τζον Ρόμπερτς, που συνέταξε την απόφαση της πλειοψηφίας, επικαλέστηκε τη νομολογία του 1898 στην ιστορική υπόθεση «ΗΠΑ κατά Ουόνγκ Κιμ Αρκ», με την οποία είχε αναγνωριστεί ότι η 14η Τροπολογία εξασφαλίζει την αμερικανική ιθαγένεια σε όλα τα παιδιά που γεννιούνται στο αμερικανικό έδαφος, ανεξαρτήτως της υπηκοότητας των γονέων τους.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, επί περισσότερο από έναν αιώνα η συγκεκριμένη ερμηνεία εφαρμόζεται σταθερά από τα αμερικανικά δικαστήρια και δεν υπάρχει λόγος να μεταβληθεί σήμερα. Παράλληλα, σημείωσε ότι η κυβέρνηση δεν παρουσίασε επαρκή νομικά επιχειρήματα που να δικαιολογούν μια τόσο ριζική αναθεώρηση της ερμηνείας της 14ης Τροπολογίας.
Επηρεάζονταν χιλιάδες νεογέννητα κάθε χρόνο
Πριν από την έκδοση της απόφασης, νομικοί εκτιμούσαν ότι το προεδρικό διάταγμα θα μπορούσε να επηρεάζει έως και 250.000 παιδιά που γεννιούνται κάθε χρόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργώντας παράλληλα σοβαρές αβεβαιότητες για εκατομμύρια οικογένειες που θα έπρεπε να αποδεικνύουν την ιθαγένεια των παιδιών τους.
Η υπόθεση έφτασε στο Ανώτατο Δικαστήριο ύστερα από προσφυγές γονέων και παιδιών στην πολιτεία του Νιου Χάμσαϊρ, οι οποίοι υποστήριζαν ότι η εφαρμογή του διατάγματος θα στερούσε από τα παιδιά τους ένα συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα.
Ο συντηρητικός δικαστής Μπρετ Κάβανο συμφώνησε με την απόρριψη του διατάγματος, ωστόσο στη δική του αιτιολόγηση υποστήριξε ότι το μέτρο παραβίαζε κυρίως την ομοσπονδιακή νομοθεσία περί ιθαγένειας και όχι αποκλειστικά τη 14η Τροπολογία του Συντάγματος.
