Ρεπορτάζ: Τρύφωνας Ιωαννίδης
Στην Αίγυπτο μεταβαίνει σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τη συνάντησή του με τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και την άτυπη τριμερή Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, με τον παράγοντα Τουρκία να βρίσκεται εκ των πραγμάτων στο φόντο των συνομιλιών. Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, κατά την οποία η Άγκυρα με τη Συμφωνία της Μέκκας επιχειρεί να διευρύνει τις περιφερειακές σχέσεις της, ενώ παραμένουν ανοιχτά τα μέτωπα των θαλάσσιων ζωνών και των τουρκικών διεκδικήσεων. Στην ατζέντα βρίσκονται ακόμα η Μονή Σινά και η ηλεκτρική διασύνδεση GREGY.
Η μετάβαση του πρωθυπουργού στο Ελ Αλαμέιν αποκτά υπό αυτή την έννοια ευρύτερη γεωπολιτική σημασία. Η Αίγυπτος παραμένει ένας από τους σημαντικότερους στρατηγικούς εταίρους της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και η Αθήνα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διατήρηση αυτής της σχέσης, σε μια συγκυρία κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει τις δικές της σχέσεις με το Κάιρο. Οι κινήσεις αυτές παρακολουθούνται στην Αθήνα, χωρίς να θεωρείται πως η προσέγγιση Αιγύπτου και Τουρκίας γίνεται σε βάρος των ελληνοαιγυπτιακών σχέσεων. Δεν περνά όμως απαρατήρητο ότι η Άγκυρα τα τελευταία χρόνια ακολουθεί μια πολιτική αποκατάστασης των σχέσεών της με χώρες με τις οποίες είχε βρεθεί σε βαθιά αντιπαράθεση.
Στην ίδια εικόνα εντάσσονται οι νέες ισορροπίες που δημιουργεί η Συμφωνία της Μέκκας και η προσέγγιση της Τουρκίας με τη Σαουδική Αραβία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ στις εξελίξεις αυτές, σημειώνοντας ότι η Συμφωνία της Μέκκας είναι μια εξέλιξη που αξίζει να παρακολουθηθεί και εντάσσοντας την ελληνική πολιτική σε ένα ευρύτερο πλέγμα σχέσεων με τη Βόρεια Αφρική, τη Μέση Ανατολή και τις χώρες του Κόλπου. Η Αθήνα επιδιώκει άλλωστε να διατηρήσει τον ρόλο της ως γέφυρας μεταξύ της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, χωρίς οι στρατηγικές σχέσεις που έχει αναπτύξει με επιμέρους χώρες να λειτουργούν ανταγωνιστικά προς τις υπόλοιπες.
Η τουρκική παράμετρος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν η συζήτηση περνά στις θαλάσσιες ζώνες. Η συμφωνία Ελλάδας και Αιγύπτου του 2020 για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ αποτέλεσε εξέλιξη με ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς ήρθε σε ευθεία αντίθεση με τη λογική πάνω στην οποία στηρίχθηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το ενδιαφέρον είναι ακόμη μεγαλύτερο λόγω της ευρύτερης τουρκικής δραστηριότητας στην περιοχή. Οι ελληνικές και τουρκικές θέσεις εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά ως προς την επήρεια των νησιών στις θαλάσσιες ζώνες, ενώ η Άγκυρα επιχειρεί να διατηρήσει στο τραπέζι τη δική της αντίληψη για τη χάραξη των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός έδωσε από τη Θεσσαλονίκη έμφαση στον γεωπολιτικό, στρατιωτικό και ενεργειακό χαρακτήρα της σχέσης Ελλάδας και Αιγύπτου, την οποία χαρακτήρισε στρατηγική. Στο ενεργειακό σκέλος κεντρική θέση έχει το GREGY, η σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών, στην οποία αναφέρθηκε ειδικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, επισημαίνοντας και την ευρωπαϊκή συγχρηματοδότησή της.
Ξεχωριστό κεφάλαιο των σημερινών επαφών αποτελεί η Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει τη διασφάλιση του ιδιαίτερου καθεστώτος της μονής και των δικαιωμάτων της, με το ζήτημα να έχει απασχολήσει επανειλημμένα τις επαφές Αθήνας και Καΐρου. Η σημερινή συνάντηση Μητσοτάκη – Αλ Σίσι προσφέρει τη δυνατότητα να εξεταστεί εκ νέου στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο η πορεία των σχετικών διαβουλεύσεων. Στην εξίσωση μπαίνει και η Κύπρος, καθώς στο Ελ Αλαμέιν θα πραγματοποιηθεί η άτυπη τριμερής με τη συμμετοχή του Νίκου Χριστοδουλίδη.
Η σημερινή επίσκεψη, επομένως, πραγματοποιείται σε ένα διαφορετικό περιφερειακό περιβάλλον από εκείνο των προηγούμενων ετών. Η Τουρκία έχει αποκαταστήσει διαύλους με το Κάιρο, διευρύνει τα ανοίγματά της προς τον αραβικό κόσμο και προσπαθεί να ενισχύσει τον ρόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την Αθήνα το ζητούμενο δεν είναι να ανακοπούν οι σχέσεις της Αιγύπτου με την Τουρκία αλλά να επιβεβαιωθεί ότι, μέσα στις νέες ισορροπίες, η στρατηγική σχέση Ελλάδας και Αιγύπτου παραμένει σταθερή και πως οι βασικές συγκλίσεις των δύο χωρών σε θαλάσσιες ζώνες, ενέργεια και περιφερειακή ασφάλεια διατηρούν το βάθος τους.
Εφημερίδα Απογευματινή
