Η πάγια απάντηση της Ελλάδας στις τουρκικές αιτιάσεις περί αφοπλισµού των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, που έκαναν την εµφάνισή τους πρώτη φορά το 1964, είναι: «Ο,τι απειλείται δεν αποστρατιωτικοποιείται». Μετά το 1974 επανέρχεται συστηµατικά το θέµα στο προσκήνιο. Το 1990 και το 1997 η γείτων συνέδεσε την ελληνική κυριαρχία επί των ανατολικών νησιών του Αιγαίου µε το θέµα της αποστρατιωτικοποίησης.
Ωστόσο, σύµφωνα µε το ∆ιεθνές ∆ίκαιο, η ύπαρξη απειλής δίνει το δικαίωµα της προληπτικής άµυνας (anticipatory selfdefence). Το γεγονός ότι ο Ταγίπ Ερντογάν επανέρχεται στο θέµα, συνοδεύοντάς το µάλιστα µε προειδοποιήσεις προς την Αθήνα, ερµηνεύεται ως λήξη των «ήρεµων νερών» που είχε εξασφαλίσει (;) η περίφηµη «∆ιακήρυξη των Αθηνών». Η τουρκική κινητικότητα καταγράφεται σε µια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα προχωρά στην αναβάθµιση των αµυντικών δυνατοτήτων της και διευρύνει τις στρατηγικές συνεργασίες της. Παράλληλα, η Αγκυρα εντείνει τις παρεµβάσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, από διπλωµατικές διαµαρτυρίες έως την παρουσία ερευνητικού σκάφους στην περιοχή νοτίως του Καστελλόριζου.
Το σκηνικό που διαµορφώνεται προκαλεί εύλογο προβληµατισµό στην Αθήνα, η οποία απαντά στις τουρκικές κινήσεις τόσο σε διπλωµατικό επίπεδο όσο και µε τη συνεχή ενίσχυση της αποτρεπτικής της ικανότητας, επιδιώκοντας παράλληλα τον διάλογο ώστε να αποφεύγονται κρίσεις που θα µπορούσαν να οδηγήσουν σε επεισόδια. Ο Τούρκος πρόεδρος επανέφερε µε ιδιαίτερα έντονο τρόπο τη γνωστή θέση της Αγκυρας περί αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών, επιλέγοντας να συνδέσει τις αναφορές του µε προειδοποιητικό τόνο, λέγοντας: «Η περιφρόνηση και η παραβίαση των διεθνών συµφωνιών δεν ωφελούν κανέναν. Οποιος εκλαµβάνει την ψύχραιµη και συνετή στάση της Τουρκίας ως αδυναµία, το λέω ανοιχτά: διαπράττει σοβαρό σφάλµα».
«∆εν θα δεχθούµε υποδείξεις»
Η απάντηση ήρθε από τα πιο επίσηµα χείλη και µάλιστα παρουσία του προέδρου της Ε.Ε. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε αυστηρό µήνυµα στην Αγκυρα, σε κοινές δηλώσεις µε τον Αντόνιο Κόστα, τονίζοντας πως «η Ελλάδα δεν θα δεχθεί υποδείξεις από κανέναν για το πώς θα ενισχυθεί αµυντικά». «∆εν νοείται να υπάρχει ενεργή απειλή πολέµου και αµφισβήτηση της κυριαρχίας. Θέλουµε να ενισχύσουµε την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, αλλά αυτή θα πρέπει να συµβαδίζει µε την οικοδόµηση σχέσεων καλής γειτονίας µε την Ελλάδα. Η πατρίδα µου είναι ειρηνική χώρα, που δεν συνιστά απειλή για κανέναν. ∆εν θα δεχθεί υποδείξεις από κανέναν για το πώς θα ενισχύσει την αµυντική της θωράκιση», διαµήνυσε ο πρωθυπουργός.
Aλλωστε ο Κ. Μητσοτάκης αναµένεται να µεταβεί την Τρίτη στο Κάιρο, όπου θα συναντηθεί µε τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αλ Σίσι, ενώ δεν αποκλείεται να παραστεί και ο Κύπριος πρόεδρος, Νίκος Χριστοδουλίδης, εκπέµποντας µήνυµα ενότητας απέναντι στην τουρκική προκλητικότητα. Ο άξονας Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου αποκτά βαρύνουσα σηµασία εν µέσω γεωπολιτικών και ενεργειακών (καλώδιο) εξελίξεων, ενώ στο «ραντάρ» της Αθήνας είναι και η αναθέρµανση των σχέσεων Καΐρου και Αγκυρας. Στο µενού της συνάντησης, πάντως, θα είναι και το καθεστώς της Μονής Σινά.
Ανταλλαγή διαβηµάτων
Η τοποθέτηση Ερντογάν ήρθε µόλις δύο ηµέρες µετά τις υπογραφές στο Τελ Αβίβ για την ανάπτυξη της ελληνικής αντιαεροπορικής «Ασπίδας του Αχιλλέα». Η συγκεκριµένη ρητορική αξιολογείται από την Αθήνα ως προσπάθεια της τουρκικής ηγεσίας να επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα βασικά σηµεία της αναθεωρητικής της ατζέντας, κυρίως για το εσωτερικό της ακροατήριο.
Κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εξωτερικών, η πρεσβεία της Ελλάδας στην Αγκυρα προέβη σε διάβηµα διαµαρτυρίας προς το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, τόσο για τις πρόσφατες τουρκικές ανακοινώσεις, αναφορικά µε τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, όσο και για τις προεδρικές αποφάσεις της 15ης Αυγούστου για την ανακήρυξη δύο «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων. Οι γείτονες, όµως, «ζήτησαν και τα ρέστα». Κατά την επίδοση του ελληνικού διαβήµατος, το τουρκικό ΥΠ.ΕΞ. ενεχείρισε ρηµατικές διακοινώσεις, στις οποίες επαναλαµβάνονται οι ήδη δηµοσίως διατυπωµένοι ανυπόστατοι τουρκικοί ισχυρισµοί.
∆ιπλωµατικές πηγές τονίζουν, επίσης, ότι η Ελλάδα απορρίπτει ως άκυρη και στερούµενη έννοµης ισχύος την ανακήρυξη «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων στον βαθµό που εκτείνονται σε περιοχές εκτός τουρκικής δικαιοδοσίας και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας, προσθέτοντας ότι η χώρα µας θα συνεχίσει να αναδεικνύει ενώπιον των Ευρωπαίων και διεθνών εταίρων της κάθε µονοµερή ενέργεια που παραβιάζει το ∆ιεθνές ∆ίκαιο και θίγει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώµατα.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, ενηµέρωσε τους Ευρωπαίους οµολόγους του για τις τουρκικές κινήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, επισηµαίνοντας την ανάγκη η Ε.Ε. να αντιµετωπίζει µε αλληλεγγύη κάθε παραβίαση του ∆ιεθνούς ∆ικαίου. Στο ίδιο µήκος κύµατος κινήθηκε µία ηµέρα νωρίτερα και ο υπουργός Εθνικής Αµυνας, Νίκος ∆ένδιας, κατά τη διάρκεια του άτυπου Συµβουλίου των Υπουργών Αµυνας της Ε.Ε., όπου υπογράµµισε ότι οι επιπτώσεις συνδέονται άµεσα µε την ευρωπαϊκή άµυνα και µε την ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών.
Οι Τούρκοι εξέδωσαν παρανόµως και NAVTEX για επιστηµονικές έρευνες, στην ανοιχτή θάλασσα νοτιοδυτικά του Καστελλόριζου και µάλιστα στην περιοχή του παράνοµου θαλάσσιου πάρκου που έχουν ανακοινώσει. Στην περιοχή βρέθηκε το ερευνητικό σκάφος «Tubitak Marmara», µε την τουρκική NAVTEX να έχει ισχύ µέχρι και τις 15 Σεπτεµβρίου. Η χώρα µας εξέδωσε δική της NAVTEX, ακυρώνοντας την τουρκική, επειδή, εκτός των άλλων, κάποια σηµεία της τουρκικής NAVTEX βρίσκονται µέσα στη δυνητική ελληνική υφαλοκρηπίδα. Σηµειωτέον ότι αντιNAVTEX έβγαλε και η Κύπρος, επειδή το τουρκικό ερευνητικό πλοίο µπήκε και µέσα στο FIR Λευκωσίας.
Τα επόµενα βήµατα
Οι νέες τουρκικές κινήσεις εκδηλώνονται την ώρα που η Ελλάδα επιταχύνει τον σχεδιασµό για την περαιτέρω ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της. Κεντρικό ρόλο σε αυτόν τον σχεδιασµό έχει η «Ασπίδα του Αχιλλέα», το πολυεπίπεδο πρόγραµµα που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ελληνικής άµυνας απέναντι σε σύγχρονες εναέριες απειλές. Οµως, η Ελλάδα συνεχίζει το εξοπλιστικό της πρόγραµµα, επιµένοντας ότι πρόκειται για κινήσεις αµυντικού χαρακτήρα. Το επόµενο υπερόπλο είναι ο «Νέαρχος», η δεύτερη φρεγάτα Belharra, από τις συνολικά τέσσερις που αγόρασε από τη Γαλλία. Η τελετή παραλαβής έχει προγραµµατιστεί για τις 30 Οκτωβρίου, στα ναυπηγεία της Naval Group στη γαλλική Λοριάν.
Η Αλισον Χούκερ
Μέσα σ’ αυτό το κλίµα, ξεχωριστή σηµασία αποκτά η αµερικανική παρουσία στην Αθήνα. Η άφιξη της υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Αλισον Χούκερ, στη χώρα µας το βράδυ της Τρίτης -όπως είχε αποκαλύψει η εφηµερίδα µας- αποτέλεσε αντικείµενο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, καθώς εντάσσεται σε µια ευρύτερη αλληλουχία επαφών µεταξύ Αθήνας και Ουάσινγκτον.
Στο επίκεντρο των συνοµιλιών της µε Ελληνες υπουργούς βρέθηκαν η ασφάλεια στη ΝΑ Μεσόγειο, η περιφερειακή συνεργασία και ο ρόλος της ελληνοαµερικανικής αµυντικής συµφωνίας (MDCA). Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι από αµερικανικής πλευράς µεταφέρθηκε η εκτίµηση πως η Ελλάδα αποτελεί βασικό εταίρο και παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή. Στις συναντήσεις παρούσα φυσικά ήταν η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίµπερλι Γκίλφοϊλ, η οποία -αθόρυβα- προετοιµάζει τις επόµενες υψηλού επιπέδου επισκέψεις, ήτοι του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούµπιο και του υπουργού Αµυνας Πιτ Χέγκσεθ.
Κυριακάτικη Απογευματινή
