Η σχέση Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Είναι ασφαλώς τιμητικό όταν μια μεγάλη σύμμαχος χώρα αναγνωρίζει δημόσια τον ρόλο της Ελλάδας, τη γεωπολιτική της αξία και τη συμβολή της στη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής. Όμως οι διεθνείς σχέσεις κρίνονται όχι μόνο από τις δηλώσεις αλλά και από το περιεχόμενο, τη διάρκεια και κυρίως από το εθνικό όφελος που παράγουν.
Ο Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας – ΗΠΑ επιβεβαιώνει την εμβάθυνση της συνεργασίας σε ενέργεια, άμυνα, τεχνολογία, επενδύσεις, ναυτιλία, υποδομές και περιφερειακή συνδεσιμότητα. Σημαντικά βήματα αφορούν την ενεργειακή διασύνδεση, τη ναυτική συνεργασία, την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, τις υποδομές στρατηγικής σημασίας και τη διεύρυνση των οικονομικών και τεχνολογικών δεσμών. Πρόκειται για ένα θεσμικό πλαίσιο που έχει αξία, αλλά δεν πρέπει να μείνει μόνο στο επίπεδο των συμφωνιών και των ανακοινώσεων.
Αυτά είναι ζητήματα για τα οποία μιλώ και γράφω εδώ και καιρό: η Ελλάδα δεν πρέπει να αποτελεί απλώς χώρο διέλευσης ενέργειας, δυνάμεων ή εμπορευμάτων. Πρέπει να μετατραπεί σε πραγματικό κόμβο παραγωγής, εμπορίου, τεχνογνωσίας και συνδεσιμότητας. Λιμένες, σιδηρόδρομοι, οδικοί άξονες, logistics, ενεργειακά και ψηφιακά δίκτυα πρέπει να λειτουργούν ως ενιαίο εθνικό σύστημα. Η γεωγραφία αποκτά αξία μόνο όταν μετατρέπεται σε οικονομικό και παραγωγικό πλεονέκτημα.
Το ίδιο ισχύει για την εμπορική ναυτιλία. Η Ελλάδα διαθέτει παγκόσμια ναυτική ισχύ. Το επόμενο βήμα είναι η μετατροπή αυτής της ισχύος σε παραγωγική ισχύ εντός της χώρας. Ναυπηγεία, βαριά βιομηχανία, νέα υλικά, αυτοματισμοί, τεχνητή νοημοσύνη, πράσινα καύσιμα, έρευνα και ναυτική τεχνολογία μπορούν να δημιουργήσουν ένα νέο ελληνικό βιομηχανικό οικοσύστημα. Η συνεργασία με τις ΗΠΑ πρέπει να σημαίνει όχι μόνο επενδύσεις αλλά και μεταφορά τεχνογνωσίας, συμπαραγωγή, ελληνικές θέσεις εργασίας, εξαγωγές και μεγαλύτερη εγχώρια προστιθέμενη αξία.
Όμως όλα αυτά απαιτούν χρόνο υλοποίησης. Οι σοβαρές στρατηγικές δεν ολοκληρώνονται σε λίγους μήνες ούτε μέσα σε μία κυβερνητική θητεία. Χρειάζονται συνέχεια, θεσμική σοβαρότητα και πολυετής εφαρμογή. Χρειάζονται επίσης πολλοί επιχειρηματίες, επενδυτές, μηχανικοί, επιστήμονες, πανεπιστήμια και νέοι άνθρωποι που θα πιστέψουν ότι μπορούν να δημιουργήσουν στην Ελλάδα. Έχουμε πολλά να κάνουμε για να ξαναχτίσουμε παραγωγικά τη χώρα: περισσότερη βιομηχανία, περισσότερες εξαγωγές, περισσότερη καινοτομία και επενδύσεις που αφήνουν γνώση και πραγματική οικονομική αξία πίσω τους.
Εδώ χρειάζεται και η απαραίτητη κριτική. Δεν αρκεί κάθε συμφωνία να παρουσιάζεται ως επιτυχία. Πρέπει να αξιολογείται από το τι μένει στην ελληνική οικονομία, πόση γνώση μεταφέρεται, πόσες δυνατότητες δημιουργούνται και κατά πόσον υπηρετείται μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική.
Υπάρχει, τέλος, μία βαθύτερη διάσταση: ο πολιτικός πολιτισμός. Δημοκρατία σημαίνει θεσμούς, σεβασμό, υπευθυνότητα, πολιτική αξιοπρέπεια και εθνική συνέχεια πέρα από πρόσωπα και κυβερνήσεις. Είναι τιμητικό να μιλούν θετικά για την Ελλάδα. Ακόμη σημαντικότερο είναι η Ελλάδα να έχει δική της φωνή, δικό της σχέδιο και τη δύναμη να το υλοποιεί. Μια πραγματικά στρατηγική σχέση πρέπει να είναι θεσμική και όχι προσωποκεντρική, αμοιβαία και όχι παθητική, παραγωγική και όχι επικοινωνιακή.
Ο κ. Ευθυμιόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής, Vytautas Magnus University | Director, Strategy International
Εφημερίδα Απογευματινή
