Αμέτρητα είναι τα ονόματα ή Θεοτοκωνύμια, όπως λέγονται, που Της έχουν προσδώσει ανά τους αιώνες, εξού και το επίθετο Χιλιονοματούσα. Προς το παρόν υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τα 1.300, αλλά η καταγραφή συνεχίζεται!
Είναι η Γλυκοφιλούσα, η Ελεούσα, η Βρεφοκρατούσα, η Μεγαλομάτα, η Θρηνούσα, η Δεξιά ακόμα και του Χάρου, σε κάθε περίπτωση είναι η μεσίτρια και μητέρα όλων.
Ορισμένα από τα ονόματα της Παναγίας είναι βγαλμένα από ύμνους, κάποια από τον τόπο όπου βρίσκεται κάποιος ναός ή μοναστήρι και άλλα εξαιτίας του τρόπου που η Θεοτόκος έχει αγιογραφηθεί.
Ο ελληνικός λαός, μέσα από την πλούσια γλωσσική παράδοσή του και τη θρησκευτική αρχιτεκτονική του, έχει προικίσει τα μοναστήρια της Παναγίας με μοναδικά χαρακτηριστικά. Ακολουθούν τα πιο ιδιαίτερα που συναντάμε στην ελληνική ύπαιθρο:
Παναγία η Χοζοβιώτισσα (Αμοργός)
Το κατασκευαστικό παράδοξο: το λευκό μοναστήρι στέκει γαντζωμένο σε έναν απόκρημνο βράχο, 300 μέτρα πάνω από το Αιγαίο. Πρόκειται για ένα απίστευτο επίτευγμα της ανθρώπινης μηχανικής. Έχει μήκος 40 μέτρα, αλλά το μέγιστο πλάτος του είναι μόλις 5 μέτρα. Εκτείνεται κατακόρυφα σε οκτώ επίπεδα (ορόφους), τα οποία επικοινωνούν με στενές, δαιδαλώδεις σκάλες λαξευμένες απευθείας στον φυσικό βράχο, ο οποίος λειτουργεί ως ο εσωτερικός τοίχος του κτιρίου. Για την κατασκευή των εσωτερικών τόξων και των βυζαντινών αψίδων χρησιμοποιήθηκε πωρόλιθος, που μεταφέρθηκε ειδικά από τη Μήλο, ενώ η αρχική είσοδός του βρισκόταν 10 μέτρα πάνω από το έδαφος και η πρόσβαση γινόταν με κρεμαστή, κινητή σκάλα για τον φόβο των πειρατών.
Παναγία η Θαλασσινή (Άνδρος)
Χτισμένη πάνω σε έναν απομονωμένο βράχο μέσα στη θάλασσα, ο οποίος μοιάζει να αναδύεται από το νερό, θεωρείται η αιώνια προστάτιδα των καπεταναίων του νησιού.
Παναγία η Μεσοσπορίτισσα (Ελευσίνα)
Ονομάζεται έτσι επειδή η γιορτή της (στα Εισόδια) συμπίπτει παραδοσιακά με το μέσον της περιόδου της αγροτικής σποράς.
Παναγία η Πελεκητή (Άγραφα)
Λαξευμένη εξ ολοκλήρου με τη σμίλη μέσα σε έναν άγριο, κάθετο βράχο της Πίνδου, σε υψόμετρο 1.400 μέτρων.
Παναγία η Φλεβαριώτισσα (Αστυπάλαια)
Η χειμερινή Παναγιά του «νησιού των πεταλούδων», που αποτελεί το παραδοσιακό σημείο συνάντησης των ντόπιων στην καρδιά του χειμώνα (2 Φεβρουαρίου).
Παναγία η Πυροβοληθείσα
Είναι η εικόνα που βρίσκεται στην αγιορείτικη Μονή Βατοπαιδίου. Η παράδοση λέει ότι πυροβολήθηκε στο δεξί χέρι από Τούρκο στρατιώτη κατά το 1822, ο οποίος παραφρόνησε και κρεμάστηκε σε παρακείμενη ελιά. Μάλιστα ο Άγιος Μνάσων ο αρχαίος μαθητής έγραψε μεταξύ άλλων: «Κακουργίας δαιμόνιον, απίστου χείρα οπλίσας, πάνσεπτον εικόνα πυροβολήσας, μετωνόμασε τούτην πυροβοληθείσα».
Παναγία η Κουφή
Το οικείο ξωκλήσι υπάρχει στη Σαμοθράκη, πέριξ της Χώρας, μέσα στο δάσος. Λέγεται ότι θεραπεύει όσους έχουν προβλήματα ακοής, οι οποίοι πήγαιναν με ένα κεραμίδι, πάνω στο οποίο κοιμούνταν το βράδυ από την πλευρά του αυτιού που είχε πρόβλημα. Την επομένη επέστρεφαν το κεραμίδι εκεί από όπου το είχαν αρχικώς πάρει (από το ξωκλήσι ή το σπίτι τους) και ανέμεναν το θαύμα.
Παναγία του Χάρου
Ένα εξωμονάστηρο στους Λειψούς, που χτίστηκε από μοναχούς της Ιεράς Μονής Πάτμου το 1600, πήρε το όνομά του από την τεχνοτροπία της εικόνας, η οποία παρουσιάζει την Παναγία να κρατάει στην αγκαλιά της όχι το Θείο Βρέφος αλλά τον εσταυρωμένο Χριστό. Έτσι, λόγω της απεικόνισης του θανάτου, η εικόνα και το εξωμονάστηρο πήραν το όνομα «Παναγία του Χάρου». Με την εικόνα συνδέεται μάλιστα και το θαύμα των κρίνων, που ξεραίνονται και ανθίζουν ξανά κάθε 23 Αυγούστου, στα εννιάμερα της Παναγίας, από το 1943, οπότε και τα άφησε μια νεαρή γυναίκα.
Εφημερίδα Απογευματινή
