Μια φορά κι έναν καιρό, όχι σε κάποιο µακρινό βασίλειο, αλλά στις διεθνείς πασαρέλες, στο Παρίσι, στο Μιλάνο, στη Νέα Υόρκη, στο Λονδίνο, η µόδα αποφάσισε να πιστέψει ξανά στα παραµύθια. Σε µια εποχή όπου όλα µοιάζουν υπερβολικά πραγµατικά, αγχωτικά και ψηφιακά, οι σχεδιαστές στρέφονται σε κόσµους µε πριγκίπισσες, µαγεµένα δάση, µυθικά πλάσµατα και ρούχα που προορίζονται να αφηγηθούν µια ιστορία. Να γίνουν ρόλος και ασπίδα µαζί. Ειδικά η υψηλή ραπτική θυµίζει έντονα βιβλίο παραµυθιών, σαν εκείνα που διαβάζαµε όταν ήµασταν παιδιά και νοµίζαµε ότι ζούµε µέσα σε ένα κάστρο µε κακές µητριές, µάγισσες, πρίγκιπες σε λευκά άλογα. Με τη διαφορά πως στην τελευταία couture συλλογή του Οίκου Chanel τα παπούτσια θύµιζαν µικρά γλυπτά βγαλµένα µέσα από τη φαντασία µας. Σκεφτείτε τακούνια εµπνευσµένα από το βιβλίο «Ο Τζακ και η Φασολιά», ενώ κουµπιά σε σχήµα ζώων παρέπεµπαν στην ιστορία «Η Χρυσοµαλλούσα και οι Τρεις Αρκούδες». ∆εν ήταν απλές αναφορές στην παιδική ηλικία, αλλά µια υπενθύµιση ότι η µόδα µπορεί να λειτουργεί όπως ένα παραµύθι, µεταφέροντας τον θεατή, δηλαδή όλους εµάς, κάπου αλλού.
Ενας άλλος δηµιουργός, λιγότερο γνωστός ίσως, αν και ταλαντούχος παραµυθάς υφασµάτων, ο Robert Wun δηµιούργησε έναν κόσµο που θα µπορούσε να έχει βγει από ταινία του Hayao Miyazaki, του µαέστρου των κινουµένων σχεδίων µε υψηλή αισθητική. Οι φιγούρες του θύµιζαν πλάσµατα που ζουν µέσα σε όνειρο. Για να θαυµάσουµε στην πασαρέλα, στην οθόνη του κινητού, στον υπολογιστή, φορέµατα µε υπερφυσικές αναλογίες, χαρακτήρες που ισορροπούσαν ανάµεσα στο ανθρώπινο και το φανταστικό. Η πρώτη εµφάνιση της συλλογής, µε ένα ουράνιο τόξο από χάντρες και ένα ασυνήθιστο καπέλο, θύµιζε πριγκίπισσα από έναν άγνωστο πλανήτη.
Μας αρέσει η επιστροφή του παραµυθιού στη µόδα. Αλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που αισθανόµαστε την ανάγκη να αποδράσουµε στη Χώρα όπου κανείς δεν µεγαλώνει ποτέ, δεν κινδυνεύει, δεν ξενυχτά. Σε µια περίοδο αβεβαιότητας, η φαντασία λειτουργεί σαν καταφύγιο. Τα ρούχα γίνονται τρόπος απόδρασης από την καθηµερινότητα, ένα είδος προσωπικής µεταµόρφωσης. Οπως η Σταχτοπούτα αλλάζει ζωή µε ένα φόρεµα, έτσι και σήµερα µια εµφάνιση µπορεί να γίνει µια µικρή πράξη επανεφεύρεσης. Η µόδα ανέκαθεν φλέρταρε µε το µυθικό. Από τις αρχές του 20ού αιώνα, σχεδιαστές χρησιµοποίησαν το ρούχο σαν µέσο δηµιουργίας άλλων κόσµων. Ο Πολ Πουαρέ στις αρχές του 20ού αιώνα απελευθέρωσε τη γυναικεία σιλουέτα από τον κορσέ και δηµιούργησε εξωτικές, θεατρικές εµφανίσεις που έµοιαζαν βγαλµένες από ανατολίτικα παραµύθια. Η Ελσα Σκιαπαρέλι µετέτρεψε τον σουρεαλισµό σε µόδα, κάνοντας τα καπέλα, τα κοσµήµατα και τα φορέµατα να µοιάζουν µε αντικείµενα από ένα παράλληλο σύµπαν. Αργότερα, ο Κριστιάν Λακρουά έγινε γνωστός για τις couture δηµιουργίες του που θύµιζαν αριστοκρατικούς χορούς, µε κορσέδες, κεντήµατα και χρώµατα σαν ζωγραφισµένα σε βιτρό. Ο Αλεξάντερ ΜακΚουίν αντιµετώπισε τη µόδα σαν θέατρο. Οι συλλογές του ήταν σκοτεινά παραµύθια γεµάτα δύναµη, οµορφιά και δραµατουργία.
Σήµερα, αυτή η αισθητική επιστρέφει µε νέα µορφή. ∆εν είναι µόνο η νοσταλγία για µια εποχή ροµαντισµού, αλλά η ανάγκη για κάτι χειροποίητο, προσωπικό και απρόβλεπτο. Η «fairy tale» µόδα συναντά τη µεσαιωνική αισθητική, µια πιο νουάρ εκδοχή της ιστορίας και τη λατρεία για αντικείµενα που µοιάζουν µαγεµένα. Εµφανίζονται ξανά βελούδινοι µανδύες, κεντηµένα φορέµατα, φουσκωτά µανίκια, µακριές κορδέλες, περίτεχνα γάντια και αξεσουάρ που µοιάζουν να έχουν βγει από ένα παλιό σεντούκι. Η Σιµόν Ρόσα, για παράδειγµα, άντλησε έµπνευση από την ιρλανδική λαογραφία και τη χώρα της αιώνιας νεότητας. Τα διάφανα φορέµατα µε δαντέλες, κορδέλες και κεντήµατα έµοιαζαν σαν να δηµιουργήθηκαν για ηρωίδες ενός αρχαίου θρύλου.
Αλλά το παραµύθι δεν ζει µόνο στην πασαρέλα. Εχει µεταφερθεί στο κόκκινο χαλί και στα κοινωνικά δίκτυα. Η εποχή του «method dressing», όπου οι διασηµότητες ντύνονται σύµφωνα µε τον χαρακτήρα ή το θέµα µιας ταινίας, έχει ενισχύσει αυτή τη θεατρική διάθεση. Η Ζεντάγια µετατρέπει κάθε πρεµιέρα σε µια νέα περσόνα και η Lupita Nyong’o µε βασιλικές, σχεδόν εξωπραγµατικές δηµιουργίες. Ακόµη και ένα απλό αξεσουάρ µπορεί να µεταµορφωθεί σε σύµβολο. Στην couture εµφάνιση του Duran Lantink, για τον Οίκο Ζαν Πολ Γκοτιέ, τεράστιες µαύρες κορδέλες στα µαλλιά σέρνονταν σχεδόν πάνω στην πασαρέλα, µετατρέποντας ένα καθηµερινό αντικείµενο σε θεατρικό στοιχείο.
Ηταν σαν µια σύγχρονη Μαρία Αντουανέτα που συναντά µια ηρωίδα επιστηµονικής φαντασίας.
Κάθε παραµύθι, όµως, κρύβει και µια σκοτεινή πλευρά. Η υπερβολή της υψηλής ραπτικής µπορεί να διαβαστεί ως σχόλιο για την εξουσία, την πολυτέλεια και τις κοινωνικές ανισότητες. Αλλοι βλέπουν µόνο τα φορέµατα. Αλλοι διαβάζουν πίσω από αυτά ολόκληρες αφηγήσεις. Ισως τελικά αυτός να είναι ο λόγος που η µόδα επιστρέφει στα παραµύθια, γιατί αυτά δεν µιλούν µόνο για κάστρα και πριγκίπισσες, αλλά για αλλαγή, επιθυµία, µεταµόρφωση. Και η µόδα, από τη φύση της, κάνει ακριβώς αυτό. Μας επιτρέπει, έστω για µια στιγµή, να γίνουµε κάποιος άλλος. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα κορίτσι που ονειρευόταν να γίνει η Χιονάτη, η Ραπουνζέλ, η Πεντάµορφη, ο εαυτός της.
Κυριακάτικη Απογευματινή
