Ο Προσωπικός Αριθμός συνιστά μοναδικό και καθολικό αναγνωριστικό στοιχείο του φυσικού προσώπου, που: χρησιμοποιείται για την ταυτοποίηση σε πλήθος διοικητικών διαδικασιών, επιτρέπει τη διασύνδεση διαφορετικών βάσεων δεδομένων και λειτουργεί ως ενιαίος άξονας συγκέντρωσης πληροφοριών.
Στη θεωρία του δικαίου προστασίας δεδομένων, τέτοιου είδους identifiers (Αναγνωριστικά) χαρακτηρίζονται ως «global unique identifiers» (καθολικά μοναδικά αναγνωριστικά) και συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο δημιουργίας προφίλ (profiling) και καθολικής παρακολούθησης. Παρακολούθηση ες αεί και με εκπληκτικά νομιμοφανή τρόπο απολύτου ελέγχου, το οποίο ο Χάξλεϊ την ονομάζει φυλακή χωρίς τοίχους. Ένας αριθμός που αποτελεί το απόλυτο κλειδί μιας φυλακής και ο μόνος που χειρίζεται και ρυθμίζει τη φυλακή αυτή είναι ο κατέχων το κλειδί, ήτοι ο κλειδούχος, η Εξουσία!
Συνταγματικές διατάξεις
Α. Επί των προσβαλλομένων πράξεων: Εξετάζεται κυρίως η συνταγματικότητα και η συμβατότητα των διατάξεων αυτών σε σχέση με το Ενωσιακό Δίκαιο, καθότι προβλέπουν την καθιέρωση, αναγραφή και αποθήκευση ενός Προσωπικού Αριθμού (ΠΑ), εφόρου ζωής στο Δελτίο Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Ελλήνων πολιτών.
Πρέπει να τονιστεί ότι οι προσβαλλόμενες θεσπίστηκαν κατ’ αντίθεση πλείστων διατάξεων του Συντάγματος και των γενικών αρχών και εγγυήσεων του κράτους δικαίου στο πλαίσιο της ισχύουσας εθνικής και ενωσιακής έννομου τάξεως. Τέτοιες διατάξεις είναι:
Άρθρο 2 παρ. 1 Σ.: «Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας». Άρθρο 5 παρ. 1 Σ.: Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας. Η παραβίαση των ανωτέρω διατάξεων συνίσταται στο ότι:
1. Η συνεχής και καθολική ταυτοποίηση περιορίζει την ελευθερία δράσης και την ανωνυμία του προσώπου στις κοινωνικές και οικονομικές συναλλαγές.
2. Η καθιέρωση της ηλεκτρονικής ταυτότητας με ενσωματωμένο Προσωπικό Αριθμό δεν αποτελεί απλώς διοικητικό μέτρο ταυτοποίησης, αλλά συνιστά δομική μεταβολή της σχέσης πολίτη και κράτους. Η προσωπικότητα περιλαμβάνει το σύνολο των εκφάνσεων της ανθρώπινης ύπαρξης (57 ΑΚ), μεταξύ των οποίων και η πληροφοριακή αυτοδιάθεση.
3. Η πληροφοριακή αυτοδιάθεση, τόσο στη θεωρία όσο και στη νομολογία, συνίσταται στην εξουσία του ατόμου να ελέγχει τη συλλογή, επεξεργασία και διάδοση των προσωπικών του δεδομένων. Η καθιέρωση ενός καθολικού αναγνωριστή (ΠΑ), ο οποίος συνοδεύει το άτομο σε κάθε διοικητική και κοινωνική του δραστηριότητα, αναιρεί στην πράξη τον έλεγχο αυτό.
Ειδικότερα, η προσβολή της προσωπικότητας συνίσταται στο ότι:
- Το πρόσωπο καθίσταται πλήρως διαφανές έναντι της διοίκησης, καθώς κάθε πράξη του μπορεί να συσχετισθεί μέσω του Προσωπικού Αριθμού.
- Δημιουργείται ένα καθεστώς διαρκούς ταυτοποίησης, το οποίο αποθαρρύνει την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας.
- Καταργείται λειτουργικά η δυνατότητα ανωνυμίας σε σημαντικούς τομείς της κοινωνικής ζωής.
Η προστασία της προσωπικότητας περιλαμβάνει και την προστασία από υπέρμετρη κρατική πληροφόρηση (ΣτΕ 2387/2017, σκ. 8). Έτσι, κάθε περιορισμός πρέπει να είναι απολύτως αναγκαίος και πρόσφορος, άλλως καθίσταται αντισυνταγματικός.
Άρθρο 9Α Σ.: Ειδικώς προστεθείσα διάταξη για προστασία από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση προσωπικών δεδομένων, κατοχυρώνει δε, αυτοτελές δικαίωμα προστασίας προσωπικών δεδομένων, που εξειδικεύεται μέσω του GDPR. Επισημαίνεται ότι η καθιέρωση του προσωπικού αριθμού ως καθολικού αναγνωριστή οδηγεί σε:
- Συγκέντρωση δεδομένων από πολλαπλές πηγές.
- Δυνατότητα πλήρους χαρτογράφησης της ζωής του πολίτη, όπου η επέμβαση αυτή είναι ιδιαιτέρως έντονη και απαιτεί αυστηρή δικαιολόγηση, ενώ τούτο δεν προκύπτει από τις διατάξεις των προσβαλλομένων κανονιστικών πράξεων.
- Συνιστά δε, ιδιαίτερα έντονη μορφή επεξεργασίας δεδομένων, διότι επιτρέπει την ενοποίηση δεδομένων από διαφορετικά πληροφοριακά συστήματα, διευκολύνει την εξαγωγή συμπερασμάτων για τη συμπεριφορά και τις προτιμήσεις του ατόμου, αυξάνει τον κίνδυνο δευτερογενούς χρήσης των δεδομένων.
Άρθρο 25 παρ. 1 Σ: Αρχή της αναλογικότητας
Το εξεταζόμενο μέτρο παρίσταται μεν ως πρόσφορο, δήθεν, πλην όμως δεν είναι αναγκαίο, καθόσον υφίστανται ηπιότερα μέσα (π.χ. τομεακοί αριθμοί) και δεν τεκμηριώνεται η ανάγκη καθολικής χρήσης. Επιβάλλεται δε, υποχρεωτικά χωρίς ουδεμία ειδική αιτιολόγηση, Ιδίως παραβιάζεται:
- Η αρχή ελαχιστοποίησης δεδομένων (άρθρο 5 παρ. 1 γ)
Σύμφωνα με την αρχή αυτή η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων πρέπει να περιορίζεται στο αναγκαίο μέτρο τόσο όσον αφορά τον όγκο των δεδομένων όσο και όσον αφορά τον χρόνο διατήρησης αυτών. Ωστόσο, ο προσωπικός αριθμός λειτουργεί ως οριζόντιος μηχανισμός ταυτοποίησης, χωρίς σαφή και περιορισμένο σκοπό χρήσης. - Αρχή περιορισμού σκοπού (άρθρο 5 παρ. 1)
Σύμφωνα με αυτό η συλλογή και επεξεργασία των δεδομένων πρέπει να είναι περιορισμένη και να γίνεται για συγκεκριμένο σκοπό για τον οποίο συλλέγονται που δεν επιτρέπει την υποβολή των δεδομένων σε περαιτέρω επεξεργασία. Αντίθετα ο Προσωπικός Αριθμός και η εφαρμογή του στην Ηλ. Ταυτότητα διευκολύνει τη χρήση δεδομένων για απροσδιόριστους μελλοντικούς σκοπούς. - Υφίσταται Κίνδυνος «function creep» ενός ερπυσμού συνάρτησης.
Εφημερίδα Απογευματινή
