Συνέντευξη στον ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΤΣΙΟ
Το μνημόνιο κατανόησης των 14 σημείων που διαβίβασε η Ουάσινγκτον στην Τεχεράνη έθεσε τον πόλεμο σε μια νέα βάση διαπραγμάτευσης, χωρίς ωστόσο να έχει αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα για τον τερματισμό των πολεμικών συγκρούσεων. Ο Τζόναθαν Κονρίκους, πρώην εκπρόσωπος των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων και ανώτατος συνεργάτης του Ιδρύματος για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών (FDD), επισημαίνει στην «Κυριακάτικη Απογευματινή» πως η ενδεχόμενη αποδοχή της συμφωνίας από το Ιράν θα είχε αρνητικές επιπτώσεις, με κυριότερη αυτή της παραμονής του καθεστώτος στην εξουσία. Ο Κονρίκους τονίζει πως το Ιράν δεν θα σταματήσει να αποτελεί υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ, γεγονός το οποίο θα υποχρεώσει το Τελ Αβίβ να προχωρήσει ακόμα και σε μυστικές επιχειρήσεις εντός, μετά τον τερματισμό του πολέμου.
Πώς ερμηνεύετε το προτεινόμενο μνημόνιο συνεργασίας 14 σημείων που έχει διαβιβάσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ στο Ιράν;
Η πρώτη εκτίμηση είναι ότι το ιρανικό καθεστώς θα παραμείνει στην εξουσία και πως οι ελπίδες του ιρανικού λαού για ελευθερία και απαλλαγή από την καταπίεση του ισλαμικού καθεστώτος θα μείνουν στον αέρα. Το μνημόνιο προβλέπει τουλάχιστον 15 χρόνια διακοπή στον εμπλουτισμό ουρανίου σε ιρανικό έδαφος, καθώς και ότι το ιρανικό καθεστώς θα εγκαταλείψει το πρόγραμμα πυρηνικών για αντίστοιχο διάστημα, προκειμένου να διατηρήσει ό,τι έχει απομείνει από αυτό. Η περιοχή θα συνεχίσει να υποφέρει από τον βίαιο επεκτατικό τρόμο που προκαλεί το ισλαμικό καθεστώς του Ιράν. Το προτεινόμενο σχέδιο των ΗΠΑ δεν περιορίζει με κανέναν ουσιαστικό τρόπο την υποστήριξη του Ιράν προς τις τρομοκρατικές οργανώσεις που αποσταθεροποιούν τη Μέση Ανατολή, είτε πρόκειται για τον Λίβανο, τη Γάζα, την Υεμένη, το Ιράκ, τη Συρία ή αλλού. Η συμφωνία αναβάλλει την πραγματική λύση του προβλήματος στην περιοχή, δηλαδή την ύπαρξη του εξτρεμιστικού καθεστώτος, κάτι το οποίο ίσως επιτρέψει στην αμερικανική κυβέρνηση να ισχυριστεί ότι το πιο σημαντικό θέμα -η αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από τους αγιατολάχ και τους «Φρουρούς της Επανάστασης»- μπορεί να επιτευχθεί. Θα είναι όμως προσωρινή και όχι μια μακροπρόθεσμη βιώσιμη λύση.
Τι σημαίνει το προτεινόμενο μνημόνιο κατανόησης των ΗΠΑ για το Ισραήλ, καθώς διαφαίνεται πως οι αρχικοί στόχοι που τέθηκαν και από τις δύο πλευρές δεν είναι απαραίτητα ταυτόσημοι;
Ο αμερικανικός λαός δεν απειλείται από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, σε αντίθεση με τον ισραηλινό λαό. Οι Ισραηλινοί πολίτες έχουν δεχθεί αμείλικτες επιθέσεις, είτε άμεσα από την Ισλαμική Δημοκρατία, με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, είτε έμμεσα από τις διάφορες τρομοκρατικές οργανώσεις που έχουν χρηματοδοτήσει και εξοπλίσει οι Ιρανοί: τη «Χεζμπολάχ», τη «Χαμάς», την «Ισλαμική Τζιχάντ» και άλλες, καθώς και τους Χούθι. Επομένως, η οπτική γωνία εδώ είναι διαφορετική. Το Ισραήλ θέτει υψηλότερους στόχους, βασισμένο στην ικανότητά του να συνεχίσει να προστατεύει τον εαυτό του, ενώ οι Αμερικανοί βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά και ως εκ τούτου έχουν μεγαλύτερη ανοχή για την ύπαρξη αυτού του φρικτού καθεστώτος. Το Ισραήλ έχει μικρότερη ανοχή και θα θελήσει να επιτύχει μακροπρόθεσμη αλλαγή για την ασφάλεια του κράτους και των πολιτών του. Οσο υπάρχει αυτό το καθεστώς, το Ισραήλ δεν θα είναι ασφαλές και αυτό σημαίνει αστάθεια και απειλή για τους Ισραηλινούς πολίτες. Ενας από τους στόχους του ιρανικού καθεστώτος είναι η καταστροφή αυτού που αποκαλούν εβραϊκή οντότητα, αυτό που εγώ αποκαλώ κράτος του Ισραήλ. Οσο υπάρχει αυτό το καθεστώς, το Ισραήλ θα πρέπει να συνεχίσει να το αντιμετωπίζει. Υπάρχουν διαφορές στους στόχους ΗΠΑ – Ισραήλ, αλλά είναι επίσης σαφές ότι πρόκειται για μια επιχείρηση υπό την ηγεσία και την κυριαρχία των ΗΠΑ και ότι το Ισραήλ θα πρέπει να προσαρμόσει τις ανάγκες ασφαλείας του και τις επιθυμίες του βάσει του εθνικού συμφέροντος των ΗΠΑ. Ο συμβιβασμός για εμάς θα πρέπει να είναι η επίτευξη όσο το δυνατόν περισσότερων στόχων μαζί και να βρούμε κοινό βηματισμό μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ.
Εχουν περάσει σχεδόν τρεις μήνες από την έναρξη αυτού του πολέμου, με τους αρχικούς στόχους να μην έχουν όμως επιτευχθεί, ή τουλάχιστον έτσι φαίνεται.
Αυτό που έχουν καταφέρει οι ΗΠΑ μέχρι στιγμής είναι σημαντικό. Εχουμε υποβαθμίσει πολλές από τις στρατιωτικές δυνατότητές τους και πλήξαμε σημαντικά την ηγεσία τους. Εχουμε εξουδετερώσει την πολεμική αεροπορία και την αεράμυνά τους και έχουμε προκαλέσει σημαντική ζημιά στο πυρηνικό τους πρόγραμμα. Ο ιρανικός άξονας του κακού, η «Χεζμπολάχ», η «Χαμάς», η «Ισλαμική Τζιχάντ», οι Χούθι και το ίδιο το ιρανικό καθεστώς, αν και δεν έχει υποστεί ολοκληρωτική ήττα, έχει ωστόσο αποδυναμωθεί σημαντικά. Οποιαδήποτε συμφωνία με το ιρανικό καθεστώς είναι βασισμένη σε ψέματα, απάτη και ανέντιμη διπλωματία. Οι Ιρανοί είναι εξπέρ στην εξαπάτηση. Οποιαδήποτε προσωρινή συμφωνία δίνει στους Ιρανούς τη δυνατότητα να αποκρύπτουν στοιχεία από τους διεθνείς παρατηρητές και να συνεχίζουν να παραπλανούν τη διεθνή κοινότητα.
Πώς σκοπεύει το Ισραήλ να το αντιμετωπίσει αυτό;
Το Ισραήλ κατανοεί ότι οι ΗΠΑ έχουν τον έλεγχο και πως αυτό θα πρέπει να προσαρμοστεί στις αποφάσεις και τις πολιτικές των ΗΠΑ. Οσο οι Ιρανοί έχουν έναν απροκάλυπτο στόχο -να εξαλείψουν το κράτος του Ισραήλ- ο πόλεμος θα συνεχίζεται, με σκοπό την ανατροπή του καθεστώτος. Ακόμα και αν οι εμφανείς πολεμικές επιχειρήσεις σταματήσουν, οι μυστικές δράσεις που καθοδηγούνται από τη Μοσάντ θα συνεχιστούν. Το Ισραήλ διαθέτει πολλά εργαλεία σε αυτόν τον τομέα και μπορεί να συνεχίσει τις δράσεις αυτές, κάτι που αποτελεί και τον καθοριστικό παράγοντα «Χ». Ο ιρανικός λαός αποτελεί την ισχυρότερη απειλή για το ιρανικό καθεστώς. Αν υπογραφεί αυτή η συμφωνία και επέλθει σημαντική στρατιωτική αποκλιμάκωση, τότε μπορούμε να υποθέσουμε ότι το Ισραήλ θα επικεντρώσει τις προσπάθειές του σε λιγότερο «δυναμικά» μέτωπα, τα οποία θα μπορούσαν ίσως να είναι ακόμα πιο στρατηγικά και πιο σημαντικά για το μέλλον.
Ενα από τα σενάρια που εξετάζατε πριν από την έναρξη του πολέμου ήταν η υποστήριξη του ιρανικού λαού για μια εξέγερση που θα οδηγούσε στην ανατροπή του καθεστώτος. Γιατί θεωρείτε ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή και όχι όσο οι πολεμικές επιχειρήσεις ήταν σε εξέλιξη;
Είναι δύσκολο να βγάλεις κόσμο στους δρόμους ενώ μαίνεται ένας πόλεμος. Είναι πολύ πιθανό να συμβαίνουν πολλά μέσα στο Ιράν, που αυτή τη στιγμή δεν είναι ορατά στον έξω κόσμο, επειδή οι Ιρανοί έχουν κλείσει την πρόσβαση στο Διαδίκτυο και βρίσκονται υπό καθεστώς καταπίεσης. Θα ήταν καλό να παράσχουμε στην ιρανική αντιπολίτευση τα εργαλεία που χρειάζονται για να πολεμήσουν ενάντια στο καθεστώς το συντομότερο δυνατό, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη οικονομική και στρατιωτική πίεση.
Εκτιμάτε ότι θα υπάρξει συνεργασία Ισραήλ – αραβικών χωρών στο παρασκήνιο κατά του Ιράν;
Από τα πιο σημαντικά θετικά αποτελέσματα αυτού του πολέμου θα είναι η ενίσχυση των δεσμών ανάμεσα στο Ισραήλ, τις ΗΠΑ και πλείστες σουνιτικές αραβικές χώρες στην περιοχή. Αν το Ισραήλ παίξει σωστά τα χαρτιά του, τότε μπορούμε να μεταφράσουμε τα στρατιωτικά επιτεύγματα σε πολιτικοδιπλωματικά επιτεύγματα.
Πώς αντιμετωπίζει το Ισραήλ την Τουρκία, δεδομένου ότι το αποτύπωμα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας είναι έντονο σε αυτή;
Η Τουρκία είναι εχθρική χώρα και βρίσκεται σε ιμπεριαλιστική πολεμική πορεία εναντίον του Ισραήλ. Είναι από τους κορυφαίους ανταγωνιστές στον μουσουλμανικό κόσμο κατά του Ισραήλ και αποτελεί υπαρξιακό κίνδυνο. Ανησυχώ ωστόσο ότι το Ισραήλ, στην προσπάθειά του να αποφύγει την κλιμάκωση, δεν αξιολογεί σωστά την απειλή που θέτει η Τουρκία. Θα πρέπει να καταστεί σαφές στον Ταγίπ Ερντογάν ότι το Ισραήλ δεν είναι ανεκτικό. Ενας τρόπος για να το κάνει αυτό είναι μέσω των ΗΠΑ, επιδιώκοντας την άσκηση μεγαλύτερης πίεσης μέσω της αμερικανικής νομοθεσίας και προωθώντας την αλλαγή στάσης από τις ΗΠΑ προς την Τουρκία. Επιπλέον, μπορούμε να βοηθήσουμε τους εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς της Τουρκίας με παρόμοιο τρόπο, όπως το κάνουν οι Τούρκοι σε όλη την περιοχή. Ανακατεύονται στις ισραηλινές υποθέσεις όπως και στις εσωτερικές υποθέσεις πολλών άλλων χωρών. Η Τουρκία είναι φανερά εκτεθειμένη στο ανατολικό τμήμα της χώρας και πολλά θα μπορούσαν να συμβούν αν το Ισραήλ επικεντρωνόταν στα ευαίσθητα ζητήματα που αντιμετωπίζει η Αγκυρα. Είναι σημαντικό να ενισχυθούν οι ισραηλινοί δεσμοί με Ελλάδα, Κύπρο και άλλες δημοκρατικές χώρες της περιοχής, που έχουν παρόμοιο τρόπο σκέψης και που βλέπουν την Τουρκία ως αποσταθεροποιητικό παράγοντα. Είναι μια επικείμενη απειλή. Το Ισραήλ, σε απάντηση στην τουρκική επιθετικότητα, θα πρέπει να κλιμακώσει την ένταση και να δείξει στο καθεστώς Ερντογάν ότι αυτά που κάνει και αυτά που λέει δεν είναι ανεκτά και πως αυτό θα έχει σημαντικό τίμημα.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
