Τις νέες εξελίξεις στο Κυπριακό, στον απόηχο της επίσκεψης του γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στη Μεγαλόνησο, σχολιάζει, με συνέντευξή του στην «Κυριακάτικη Απογευματινή», ο Κύπριος ευρωβουλευτής του ∆ημοκρατικού Κόμματος Κώστας Μαυρίδης. Ερωτώμενος, δε, εάν η Ε.Ε. έχει αποτύχει να αντιμετωπίσει το Κυπριακό ως ζήτημα ευρωπαϊκής κυριαρχίας και ασφάλειας και κάνοντας μια σύγκριση με τη συνδρομή που έλαβε η Ουκρανία από την Ε.Ε. και τις κυρώσεις προς τη Ρωσία, υπογραμμίζει ότι «η Τουρκία κατέχει έδαφος της Ε.Ε. στην Κύπρο και δεν υπήρξε ποτέ κάτι ανάλογο, αλλά η προθυμία είναι για ‘‘θετική ατζέντα’’ και ‘‘δώρα’’, μια πολιτική στην οποία η Αθήνα πρωτοστάτησε τα τελευταία χρόνια. Θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής: η αποτυχία της Ε.Ε. αποτελεί αποτυχία δική μας, Κύπρου και Ελλάδας, δύο κρατών εντός της Ε.Ε., με την Τουρκία εκτός».
Πώς βλέπετε τον πρώτο γύρο επαφών που είχε στη Λευκωσία ο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, και πώς κρίνετε την απόφασή του για σύγκληση νέας πολυμερούς διάσκεψης, σε σχήμα 5+1; Μπορεί να επανέλθει το Κυπριακό σε τροχιά νέων διαπραγματεύσεων μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κραν-Μοντανά το 2017;
Κατ’ αρχάς, η κινητικότητα στο Κυπριακό υπάρχει για έναν λόγο: η Τουρκία αναζητεί διακαώς ρόλο στην ευρωάμυνα μαζί με ενίσχυση των εμπορικών της σχέσεων (μέσω τελωνειακής ένωσης) με την Ε.Ε. και αυτό ευνοούν πολλά κράτη-μέλη της Ε.Ε. για δικά τους συμφέροντα. Η εκτίμησή μου είναι ότι έχουμε ενώπιόν μας ένα τουρκικό «παιχνίδι», όπως είδαμε ξανά, τελευταία με τα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο και τη «∆ιακήρυξη Φιλίας» με την Αθήνα, τα οποία ο Ερντογάν χρησιμοποίησε ως χαρτί δήθεν «καλής συμπεριφοράς», για να εμβαθύνει τις τουρκικές σχέσεις με Ε.Ε., ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και γενικότερα με τη ∆ύση. Είναι, όμως, σημαντικό να εξαντληθεί κάθε δυνατότητα και ο Πρόεδρος της Κύπρου δίνει τη μάχη για να αξιοποιήσει τις περιστάσεις, εκφράζοντας, μάλιστα, κάποια αισιοδοξία. Προσωπικά, ανήκω στη σχολή του ορθολογισμού και παραθέτω την πραγματικότητα ως έχει. Η μέγιστη προσδοκία είναι να συγκληθεί πολυμερής διάσκεψη, με επιδίωξή της να επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις! Να επαναρχίσουν… Για ένα πράγμα είμαι βέβαιος. Για κάθε τόσο «μικρό» βήμα, η Τουρκία θα θέλει κάτι πολλαπλάσιο. Επομένως, όλα εξαρτώνται από την κατοχική Τουρκία.
Η Τουρκία επιμένει στη λύση των δύο κρατών. Υπάρχει περιθώριο επιστροφής στο συμφωνημένο πλαίσιο του ΟΗΕ ή βρισκόμαστε πλέον σε μια εντελώς νέα πραγματικότητα;
Η τουρκική πλευρά επιμένει στα δύο κράτη, ακόμα και εν μέσω της παρουσίας του γ.γ. του ΟΗΕ στην Κύπρο και με εναλλασσόμενο παρόμοιο λεκτικό, π.χ. δύο κράτη, κυριαρχική ισότητα, πολιτική ισότητα δύο γειτόνων, δικαίωμα βέτο στην «τουρκοκυπριακή κοινότητα» (την οποία ελέγχει η Τουρκία μέσω στρατού και εποίκων) κ.ά. Ο γ.γ. του ΟΗΕ αναφέρθηκε σε παραμέτρους του ΟΗΕ που έμμεσα αφορούν και τις κορυφαίες αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας για ένα κανονικό δικοινοτικό κράτος και όχι δύο κράτη. Επιπλέον, υπάρχει η νομιμότητα της Ε.Ε. από το 2004. Η Κυπριακή ∆ημοκρατία με όλα της τα εδάφη, περιλαμβανομένης της κατεχόμενης περιοχής, είναι έδαφος της Ε.Ε., με αναστολή του κοινοτικού κεκτημένου στα Κατεχόμενα, λόγω συνεχιζόμενης κατοχής και γραμμής «Αττίλα».
Αυτή η πραγματικότητα είναι μια γραμμή νομιμότητας για την Κυπριακή ∆ημοκρατία απέναντι στις παράνομες τουρκικές επιδιώξεις. Αναμφισβήτητα, οι θέσεις μας είναι κατοχυρωμένες πλήρως με το ∆ιεθνές ∆ίκαιο, το ευρωπαϊκό κεκτημένο και τις αποφάσεις ευρωπαϊκών δικαστηρίων. Αυτό, όμως, δεν αρκεί στις διεθνείς σχέσεις και ειδικά απέναντι σε ένα κατοχικό και επεκτατικό τουρκικό καθεστώς. Ο ορθολογισμός υποδεικνύει ότι ο όποιος συμβιβασμός θα είναι η αποτύπωση των συμφερόντων και, προπάντων, της ισχύος των αντιμαχομένων.
Μέρος της Κύπρου παραμένει υπό τουρκική κατοχή. H Ε.Ε. έχει αποτύχει να αντιμετωπίσει το Κυπριακό ως ζήτημα ευρωπαϊκής κυριαρχίας και ασφάλειας;
Τα τελευταία χρόνια, ο ΟΗΕ έχει αποδυναμωθεί ακόμα περισσότερο και ο γ.γ. του Οργανισμού συνεχίζει να βολεύεται υιοθετώντας ένα θέσμιο που καθιερώθηκε πολύ πριν από το 1974. Από το 1964 έως το 1974 υπήρχαν διακοινοτικές συνομιλίες στο πλαίσιο της Κυπριακής ∆ημοκρατίας, αλλά από το 1974 το κυπριακό πρόβλημα είναι πρωτίστως πρόβλημα εισβολής και κατοχής εδάφους χώρας-μέλους του ΟΗΕ. Από το 2004 η κατοχή αφορά έδαφος κράτους-μέλους της Ε.Ε. και αυτό αποτελεί το μεγαλύτερο πολιτικό πλεονέκτημα που απέκτησε η Κυπριακή ∆ημοκρατία από το 1974. Ομως, από το 2022 έχουμε πλέον απτό σημείο «σύγκρισης» για τις δυνατότητες των θεσμών της Ε.Ε., με αντικείμενο τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η Ουκρανία, ως θύμα ∆ιεθνούς ∆ικαίου, έγινε αποδέκτης τεράστιας συνδρομής από την Ε.Ε. με παράλληλα πολλαπλά πακέτα κυρώσεων στον παραβάτη, τη Ρωσία. Η Τουρκία κατέχει έδαφος της Ε.Ε. στην Κύπρο και δεν υπήρξε ποτέ κάτι ανάλογο, αλλά η προθυμία είναι για «θετική ατζέντα» και «δώρα», μια πολιτική στην οποία η Αθήνα πρωτοστάτησε τα τελευταία χρόνια.
Θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής: η αποτυχία της Ε.Ε. αποτελεί αποτυχία δική μας, Κύπρου και Ελλάδας, δύο κρατών εντός της Ε.Ε., με την Τουρκία εκτός.
Αν σε πέντε χρόνια το Κυπριακό παραμένει ακριβώς στο ίδιο σημείο, τι θα σημαίνει αυτό; Οτι απέτυχε η στρατηγική της Κυπριακής ∆ημοκρατίας ή ότι η Ε.Ε. απέτυχε να υπερασπιστεί ένα κράτος-μέλος της;
Η ερώτησή σας αποκαλύπτει έμμεσα μια παραδοχή. Κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, η στρατηγική του Ελληνισμού, όποια και να ήταν, δεν ανέτρεψε την κατοχή κι επομένως απέτυχε. Αυτή η αποτυχία είναι αποτυχία της Κυπριακής ∆ημοκρατίας και της Ε.Ε., αλλά είναι και μια αποτυχία ευρύτερα της στρατηγικής που επιλέξαμε ως Ελληνισμός. Μάλιστα, για χρόνια με πόνο τεκμηριώνω το εξής: όσοι στην Αθήνα, μετά το 1974 και έκτοτε, νόμιζαν ότι, εγκαταλείποντας την Κύπρο, θα χορτάσει το τουρκικό θηρίο έπεσαν έξω. Σήμερα η Τουρκία διεκδικεί το μισό Αιγαίο και επικυριαρχία σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο. Επομένως, απαιτείται ορθολογική στρατηγική εντός της Ε.Ε., την οποία εμείς πρέπει να υιοθετήσουμε πρώτοι, γιατί εμείς αντιμετωπίζουμε τον τουρκικό επεκτατισμό.
Κυριακάτικη Απογευματινή
