Τον προσεχή Απρίλιο περιμέναμε στη Γαλλία το επόμενο crash test για την άνοδο της Ακροδεξιάς, με τη Μαρίν Λεπέν να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, αλλά στο μεταξύ μάς προέκυψε πρόωρη εκλογική αναμέτρηση στην Ισπανία. Ο πρωθυπουργός Σάντσεθ (φωτ.), μετά την αποτυχία της κυβέρνησής του να περάσει στη Βουλή δύο νομοσχέδια για το στεγαστικό -την ώρα που οι διαδηλώσεις για τη στεγαστική κρίση συγκλονίζουν τη χώρα-, προκήρυξε πρόωρες εκλογές στις 29 Νοεμβρίου.
Στο διάγγελμά του ο Ισπανός πρωθυπουργός επικαλέστηκε την άνοδο της Ακροδεξιάς για να σημειώσει πως, εάν ευνοηθεί από το αποτέλεσμα, θα υπονομευθούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Ολα αυτά, μετά το σοκ στη Γερμανία με την άνοδο της AfD στις εκλογές των κρατιδίων -και όχι μόνο. Στο κρατίδιο της Σαξονίας-Ανχαλτ η AfD, μετά τον εκλογικό της θρίαμβο με 44%, εξέλεξε πρόεδρο στο τοπικό Κοινοβούλιο, με τη στήριξη του απίθανου αριστερού-ακροδεξιού-φιλορωσικού κόμματος BSW.
Πολλοί πλέον προεξοφλούν μια περαιτέρω τάση ανόδου των ακροδεξιών δυνάμεων στη Γηραιά Ηπειρο. Ομως μπορεί έως τώρα να μετρηθεί με κάποιον τρόπο; Ας δούμε ορισμένα συγκριτικά στοιχεία σε 6 μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις.
- Γερμανία. Στις εκλογές του Φεβρουαρίου 2025, η AfD πήρε το 20,8% των ψήφων. Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, καταγράφει άνοδο 6,2% , φτάνοντας στο 27%.
- Γαλλία. Εδώ η σύγκριση είναι πιο σύνθετη, γιατί γίνεται ανάμεσα στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές και τις έρευνες για τις προσεχείς προεδρικές. Παρ’ όλ’ αυτά, στις εκλογές του Ιουνίου 2024, η R.N. των Μαρίν Λεπέν και Μπαρντελά κατέγραψε 29,26% στις ψήφους. Στις τρέχουσες δημοσκοπήσεις, το εύρος των μετρήσεων κυμαίνεται ανάμεσα σε 31%-36%.
- Βρετανία. Εδώ εξακολουθεί να εμφανίζει δυνατό ρεύμα το ReformUK του Φάρατζ. Αν και κατέγραψε μια πτώση μετά την άνοδο των Εργατικών, λόγω της ανάληψης της πρωθυπουργίας από τον Μπέρναμ, κινείται ανοδικά. Στις εκλογές του Ιουλίου 2024 συγκέντρωσε το 14,3% των ψήφων. Στην τελευταία δημοσκόπηση (6.10.2026) αναρριχάται στο 22%.
- Ισπανία. Με 12,39% είχε εισέλθει στη Βουλή το ακροδεξιό Vox στις εκλογές του 2023. Σήμερα (5.10.2026) στην εκτίμηση ψήφου καταγράφεται με 18,4%.
- Ιταλία. Εδώ συνηθίζουμε να εστιάζουμε μόνο στο κόμμα της κ. Μελόνι, τα Fratelli d’ Italia. Στις εκλογές του 2022 είχε το 26% των ψήφων. Σήμερα κινείται στο 26,4%. Ομως στο ακροδεξιό φάσμα πρέπει να συνυπολογιστούν τόσο η Lega του Βορρά (4,7% στην τελευταία δημοσκόπηση) όσο και το νεοεμφανισθέν Futuro Nationale (8,8 %). Αρα το σύνολο των ακραίων δυνάμεων φτάνει στο 39,9%…
- Αυστρία. Οχι τόσο μεγάλη χώρα όσο οι προηγούμενες, αλλά το ακροδεξιό FPÖ έχει τη μεγαλύτερη εκτίναξη: από το 28,8% των εκλογών του 2024 εκτινάσσεται στο 38% στην τρέχουσα πρόθεση ψήφου (1.10.2026).
Η τάση ανόδου των ακροδεξιών δυνάμεων είναι σαφής, αλλά πόσο κοντά είναι στην καθολική κυριαρχία; Απέχει μακράν από τέτοιο σενάριο. Δύσκολο ακόμα να παίξει κυρίαρχο ρόλο στον σχηματισμό κυβερνητικών σχημάτων ακροδεξιού φάσματος – με εξαίρεση την Ιταλία, όπου όμως η κ. Μελόνι έχει ρίξει πολύ νερό στο κρασί της για να κυβερνήσει. Ωστόσο, δεν πρέπει να υποτιμηθεί η πίεση που μπορούν να ασκήσουν τα κόμματα αυτά και ως αντιπολιτευτικές δυνάμεις για τη διαμόρφωση μιας επικίνδυνης πολιτικής ατζέντας.
Πόσο ισχυρές είναι οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις στις χώρες αυτές, ώστε να είναι σε θέση να ορθώσουν αναχώματα; Είναι ένα κρίσιμο ερώτημα που έχει διαφορετικές απαντήσεις σε κάθε χώρα. Ωστόσο, καταγράφεται μια κάμψη των παραδοσιακών συντηρητικών σχημάτων· η Γερμανία αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα. Παράλληλα, σε ανησυχητική πτώση βρίσκονται και οι δυνάμεις της Σοσιαλδημοκρατίας, ενώ και οι δυνάμεις της Αριστεράς, παρά τις επιμέρους επιτυχίες, υποχωρούν και παραμένουν βαθιά κατακερματισμένες.
Η αντισυστημικότητα των ακροδεξιών κομμάτων απειλεί τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ενωσης; Σε ό,τι αφορά τους πολιτικούς συσχετισμούς, αυτοί δεν πρόκειται να καταγραφούν πριν από τις προσεχείς ευρωεκλογές, που αργούν· ορίζονται για το 2029. Συνεπώς τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. εξακολουθούν να ελέγχονται από τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις. Ωστόσο, διαγράφονται δύο κίνδυνοι: Παρ’ όλο που το 80% των αποφάσεων του νομοθετικού έργου του Συμβουλίου λαμβάνεται με ειδική πλειοψηφία, ο κανόνας της ομοφωνίας παραμένει στα πεδία άσκησης εξωτερικής πολιτικής, άμυνας και -επίκαιρο αυτήν την περίοδο- κατάρτισης του κοινοτικού προϋπολογισμού.
Συνεπώς, μια εκλογή της Λεπέν στη Γαλλία ή της Ακροδεξιάς στην Αυστρία μπορεί να δημιουργήσει εμπλοκές σε κρίσιμα ζητήματα, όπως το θέμα της στήριξης της Ουκρανίας. Αλλωστε, οδυνηρή είναι η πρόσφατη εμπειρία με τα βέτο του Ορμπαν… Ο άλλος κίνδυνος είναι έμμεσος. Μπορεί δηλαδή η ισχυροποίηση των ακροδεξιών κομμάτων, είτε ως κυβέρνηση είτε ως ισχυρή αντιπολίτευση, να παρεμποδίσει ειλημμένες αποφάσεις της Ε.Ε., να υπονομεύσει ή να παρεμποδίσει κοινούς κανόνες, να αντικρούσει κορυφαίες επιλογές των Βρυξελλών, στο όνομα της «εθνικής ενδυνάμωσης».
Μπορεί να υπάρξει ανάστροφη τάση; Στην τρέχουσα συγκυρία τα πράγματα είναι δύσκολα. Τόσο η διεθνής αβεβαιότητα, με το ενεργειακό και τον πληθωρισμό να γιγαντώνονται, όσο και με την έξαρση του λαϊκισμού και την αντισυστημική στάση μιας μεγάλης μερίδας πολιτών, είναι δύσκολο να περιγράψει κάποιος πώς μπορεί να γυρίσει η κλεψύδρα ανάποδα…
Κυριακάτικη Απογευματινή
