Οι συνήθειές μας να σκρολάρουμε στα κινητά μάς κοστίζουν παγκοσμίως σχεδόν 2.800.000 χρόνια ψυχικής ασθένειας, προειδοποίησαν επιστήμονες. Η παραμονή μπροστά σε οθόνες για περισσότερες από δύο ώρες την ημέρα συνδέθηκε με χειρότερη ψυχική υγεία και κατάθλιψη. Οι ερευνητές υπέδειξαν ότι αυτό θα μπορούσε να οφείλεται στο γεγονός πως η υπερβολική χρήση οθονών μπορεί να εκτοπίζει τον ύπνο, την άσκηση και την πρόσωπο με πρόσωπο κοινωνική αλληλεπίδραση, ενώ παράλληλα εκθέτει τους χρήστες σε εθιστικές λειτουργίες των πλατφορμών, σχεδιασμένες ώστε να τους κρατούν απασχολημένους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η χρήση οθονών, συμπεριλαμβανομένου του σκρολαρίσματος στο Instagram και το TikTok, λέγεται επίσης ότι ευθύνεται για περίπου 240.000 χρόνια ζωής που χάνονται εξαιτίας της παχυσαρκίας παγκοσμίως. Οι εντυπωσιακές εκτιμήσεις δημοσιεύτηκαν σε μία μεγάλη ανασκόπηση σχετικά με τις βλάβες από τη χρήση οθονών – βασισμένη σε στοιχεία από 9.000.000 νεαρούς ε-νήλικες. Γράφοντας στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Lancet», μια διεθνής ομάδα ειδικών από πανεπιστήμια σε ολόκληρη την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Ασία απέδωσε στην ολοένα και περισσότερο διαδικτυακή ζωή μας την αύξηση των προβλημάτων ψυχικής υγείας, των διαταραχών ύπνου και της σωματικής αδράνειας μεταξύ των νέων.
«Δευτερεύουσα σκέψη»
Οι επιστήμονες κατηγόρησαν τις εταιρείες τεχνολογίας ότι αντιμετωπίζουν την παγκόσμια υγεία ως «δευτερεύουσα σκέψη» και ζήτησαν «συντονισμένη παγκόσμια δράση» για τη μείωση του κινδύνου βλάβης, συμπεριλαμβανομένης της γνωστοποίησης των επιπτώσεων που έχουν στην υγεία ορισμένες εθιστικές λειτουργίες. «Η χρήση ψηφιακών μέσων είναι πλέον συνυφασμένη με την παιδική ηλικία και τη ζωή του νεαρού ενήλικα», δήλωσε η καθηγήτρια Ιλόνα Κίκμπους, η οποία ηγήθηκε της ανασκόπησης του «Lancet». «Οι κυβερνήσεις έχουν αφήσει τις εταιρείες τεχνολογίας να γράφουν τους δικούς τους κανόνες, οδηγώντας σε επιχειρηματικά μοντέλα που έχουν σχεδιαστεί για να αιχμαλωτίζουν την προσοχή και να συλλέγουν δεδομένα, με την υγεία να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα σκέψη». Η ψηφιακή τεχνολογία έχει πλέον σχεδόν συνεχή παρουσία στη ζωή των νέων, με τα παιδιά να αποκτούν πρόσβαση σε smartphones και μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε ολοένα και μικρότερες ηλικίες. Η νέα ανασκόπηση ανέλυσε δεδομένα από 121 προηγούμενες μελέτες και εντόπισε σταθερές συσχετίσεις μεταξύ της προβληματικής χρήσης οθονών, που μοιάζει με εθισμό, και μιας σειράς προβλημάτων υγείας, μεταξύ των οποίων το άγχος, η κατάθλιψη, ο κακός ύπνος, ακόμη και νευροαναπτυξιακές παθήσεις όπως η ΔΕΠΥ και ο αυτισμός.
Αυξανόμενη ανησυχία
Τα ευρήματα έρχονται εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας σχετικά με τις επιπτώσεις της χρήσης οθονών στα παιδιά και τους εφήβους. Νωρίτερα φέτος μία μεγάλη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο «JAMA Pediatrics», διαπίστωσε πως η αυξημένη χρήση οθονών συνδεόταν με χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις καθώς και με μεγαλύτερο κίνδυνο συναισθηματικών και γλωσσικών δυσκολιών. Οι ερευνητές δήλωσαν ότι η επίδραση ήταν συγκρίσιμη και σε ορισμένες περιπτώσεις μεγαλύτερη από εκείνη άλλων παραγόντων που είναι γνωστό ότι επηρεάζουν την ανάπτυξη των παιδιών, μεταξύ των οποίων η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, η συμπεριφορά των γονέων και η πρόωρη γέννηση. Οι εταιρείες τεχνολογίας αντιμετωπίζουν επίσης αυξανόμενες πιέσεις να ενισχύσουν την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, με αρκετές πλατφόρμες, μεταξύ των οποίων το Instagram και το TikTok, να εισάγουν γονικούς ελέγχους και μέτρα επαλήθευσης της ηλικίας. Όμως, στη νέα ανασκόπηση οι ερευνητές τόνισαν ότι οι ηλικιακοί περιορισμοί δεν αρκούν για την αντιμετώπιση των κινδύνων που θέτουν τα ψηφιακά μέσα. Αντίθετα, οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες τεχνολογίας θα πρέπει να υπόκεινται στη ρύθμιση ενός ειδικού διεθνούς οργανισμού που θα παρακολουθεί τις βλά-βες για τα παιδιά και τους νέους. Οι ερευνητές μίλησαν επίσης με μια ομάδα έξι νεαρών ενηλίκων, ηλικίας 23 έως 30 ετών, οι οποίοι μπορούσαν να α-ντλήσουν από τις προσωπικές εμπειρίες τους.
Ο γιατρός
Ο δόκτωρ Σαλμάν Φιτράτ Καν, ειδικευόμενος γιατρός και μέλος της ομάδας, δήλωσε: «Οι κίνδυνοι και οι βλάβες για την υγεία που συνδέονται με τα ψη-φιακά συστήματα μπορούν να προληφθούν. Με καλύτερη διακυβέρνηση και δίνοντας στους νέους τη δυνατότητα να συμβάλλουν στη διαμόρφωση των ψηφιακών συστημάτων γύρω μας, ο διαδικτυακός κόσμος μπορεί να μας προσφέρει σύνδεση, πληροφορίες και ευκαιρίες χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την υγεία μας. Οι κυβερνήσεις δεν θα πρέπει να περιμένουν “τέλεια” στοιχεία προτού αναλάβουν δράση για τη δική μας γενιά και για εκείνες που θα ακο-λουθήσουν». Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στην παρούσα ανασκόπηση χαι-ρέτισαν τα ευρήματα, αλλά δήλωσαν ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Ο καθηγητής Άλαν Γούντγουορντ, ειδικός στην κυβερνοασφάλεια στο University of Surrey, δήλωσε: «Η έκκληση για προληπτική δράση αποτελεί θεμιτή θέση, αλλά είναι αξιολογική κρίση και όχι επιστημονικό εύρημα. Αν οι κυβερνήσεις αναλά-βουν πράγματι δράση, η αξιολόγηση πρέπει να ενσωματωθεί εξαρχής. Δια-φορετικά κανείς δεν θα μάθει αν αυτή λειτούργησε». Η δόκτωρ Τεοντόρα Γκλίγκα, νευροεπιστήμονας στο University of East Anglia, πρόσθεσε: «Η έκκληση του “Lancet” για μια προσέγγιση δημόσιας υγείας με στόχο τον περιορισμό της έκθεσης είναι απαραίτητη. Τα ψηφιακά μέσα αλλάζουν τόσο γρήγορα ώστε η έρευνα καθίσταται παρωχημένη μέχρι τη στιγμή που εξά-γεται ένα συμπέρασμα. Ωστόσο, αυτή η έρευνα είναι κρίσιμη, τόσο για την πρόληψη της βλάβης που προκαλείται από τη χρήση ψηφιακών μέσων όσο και για την αποτροπή περιττού άγχους ή της απώλειας πιθανών οφελών από αυτήν τη χρήση».
ΤΗΣ Zoe Hardy/ ©Associated Newspapers Limited
