Άγχος, μοναξιά, φόβο, οικογενειακές δυσκολίες, πίεση για τις επιδόσεις, ανασφάλεια για την εμφάνισή τους ή την αποδοχή από τους συνομηλίκους τους. Αυτά είναι μερικά από όσα συναντάμε καθημερινά στα σχολεία μας, αλλά και στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Το σχολείο συνήθως αντιλαμβάνεται ότι κάτι συμβαίνει, δε διαθέτει όμως πάντοτε τον κατάλληλο άνθρωπο για να ακούσει, να αξιολογήσει και να παρέμβει εγκαίρως.
Ως εκπαιδευτικός έχω διαπιστώσει ότι πίσω από μία περίεργη συμπεριφορά μπορεί να βρίσκεται ένας μαθητής που ζητά βοήθεια με τον μοναδικό τρόπο που γνωρίζει, πίσω από την αδιαφορία μπορεί να κρύβεται απογοήτευση, πίσω από την επιθετικότητα ο φόβος, πίσω από τις απουσίες μία κατάσταση που το παιδί δεν μπορεί να διαχειριστεί μόνο του. Ο εκπαιδευτικός βρίσκεται καθημερινά κοντά στους μαθητές και συχνά είναι ο πρώτος που βλέπει τις αλλαγές. Δεν είναι όμως ψυχολόγος, γι΄ αυτό πρέπει να υποστηρίζεται από τους κατάλληλους επιστήμονες μέσα σε ένα ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο.
Η ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων αρχίζει από την πρόληψη: από μια σταθερή σχέση εμπιστοσύνης, από τη δυνατότητα του παιδιού να μιλήσει χωρίς φόβο και από την έγκαιρη αναγνώριση των σημείων που δείχνουν ότι χρειάζεται στήριξη. Εμείς τονίζουμε ότι ο ψυχολόγος πρέπει να αποτελεί οργανικό μέρος της σχολικής κοινότητας.
Η πρόταση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης για ψυχολόγο σε κάθε σχολικό συγκρότημα αποτελεί βασική εκπαιδευτική υποδομή. Ο σχολικός ψυχολόγος μπορεί να υποστηρίζει ατομικά τους μαθητές, να συνεργάζεται με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, να οργανώνει προγράμματα πρόληψης και να συμβάλλει στην αντιμετώπιση του εκφοβισμού, της βίας και των συμπεριφορών που προκαλούν σύγχυση στην ομαλή λειτουργία. Δημιουργεί τη γέφυρα που σήμερα συχνά λείπει ανάμεσα στο παιδί, στην οικογένεια, στο σχολείο και στο σύστημα Υγείας.
Για να λειτουργήσει ο θεσμός απαιτείται σταθερή παρουσία και συνέχεια. Ένας ψυχολόγος που μοιράζεται ανάμεσα σε πολλά σχολεία και εμφανίζεται για λίγες ώρες την εβδομάδα δύσκολα μπορεί να χτίσει σχέση εμπιστοσύνης με εκατοντάδες παιδιά. Η διαδικασία απαιτεί χρόνο, γνώση της σχολικής πραγματικότητας και σταθερή συνεργασία με ολόκληρη την εκπαιδευτική κοινότητα. Δεσμευόμαστε για ψυχολόγο σε κάθε σχολικό συγκρότημα, με σαφείς αρμοδιότητες, μόνιμη ένταξη και σύνδεση με τις τοπικές υπηρεσίες Υγείας και κοινωνικής φροντίδας.
Η παρουσία του μπορεί να στηρίξει και τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. Η σχολική τάξη γίνεται όλο και πιο σύνθετη. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να διαχειριστούν συγκρούσεις, μαθησιακές δυσκολίες, περιστατικά βίας, οικογενειακές κρίσεις και ψυχικές πιέσεις, συχνά χωρίς επαρκή επιμόρφωση ή υποστηρικτικό προσωπικό. Η συνεργασία εκπαιδευτικού και ψυχολόγου μπορεί να βελτιώσει το κλίμα της τάξης, να αποτρέψει την περιθωριοποίηση μαθητών και να επιτρέψει στον εκπαιδευτικό να επικεντρωθεί ουσιαστικότερα στο παιδαγωγικό του έργο.
Εξίσου σημαντική είναι η στήριξη της οικογένειας. Πολλοί γονείς αντιλαμβάνονται ότι το παιδί τους δυσκολεύεται, αλλά δεν γνωρίζουν πού να απευθυνθούν ή δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος μιας ιδιωτικής υπηρεσίας. Άλλοι φοβούνται το κοινωνικό στίγμα και ελπίζουν ότι το πρόβλημα θα περάσει μόνο του. Η σχολική ψυχολογική υποστήριξη αποτελεί και πολιτική ισότητας.
Το σχολείο πρέπει να είναι ένας χώρος στον οποίο αισθάνεται ασφαλές, ορατό και αποδεκτό. Ένας χώρος που δεν περιμένει να καταρρεύσει για να το προσέξει. Ψυχολόγος σε κάθε σχολικό συγκρότημα σημαίνει ότι η πολιτεία δεν εμφανίζεται μετά την κρίση για να διαχειριστεί τις συνέπειες. Βρίσκεται εκεί πριν για να ακούσει, να στηρίξει και να προλάβει…
*Ο κ. Τόσκας είναι μέλος της Πολιτικής Επιτροπής της ΕΛΑΣ, φαρμακοποιός, καθηγητής Δ.Ε. και κριτικός κινηματογράφου
Εφημερίδα Απογευματινή
