Η αποµάκρυνση του ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη από τη βάση του στην πλατεία Αρεως της Τρίπολης δεν αποτελεί απλώς µια τεχνική παρέµβαση, αλλά µια πρώτης τάξεως αφορµή να ανοίξει ξανά η συζήτηση γύρω από την ανάγκη συντήρησης των έργων Τέχνης που βρίσκονται σε δηµόσιο χώρο και εκτίθενται στις καιρικές συνθήκες και στον χρόνο. Ο έφιππος ήρωας, έργο του γλύπτη Φάνη Σακελλαρίου, που κατασκευάστηκε το 1966 και τοποθετήθηκε στο σηµείο το 1971, αποτελεί ένα από τα πιο εµβληµατικά µνηµεία της πόλης, συνδεδεµένο άρρηκτα µε την ιστορική µνήµη της Ελληνικής Επανάστασης και την ηρωική µορφή του «Γέρου του Μοριά».
Η επιχείρηση αποµάκρυνσής του από την πλατεία πραγµατοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, µε τη χρήση γερανού και ειδικής πλατφόρµας, υπό αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας. Ο ανδριάντας µεταφέρθηκε σε κλειστό εργοστασιακό χώρο στη Βιοµηχανική Περιοχή της Τρίπολης, όπου εξειδικευµένα συνεργεία έχουν αναλάβει τη διάσωσή του. Η διαδικασία αυτή κρίθηκε αναγκαία έπειτα από διαπιστωµένες σοβαρές φθορές, οξειδώσεις και αλλοιώσεις στα µεταλλικά στοιχεία, αλλά κυρίως µετά την ανάδειξη ζητηµάτων στατικότητας που έθεταν σε κίνδυνο τη δοµική ακεραιότητα του έργου.
Ο δήµαρχος Τρίπολης, Κώστας Τζιούµης, µιλώντας στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή» αναφέρει ότι η απόφαση ήταν επιβεβληµένη. «Το άγαλµα τοποθετήθηκε το 1971 και για 55 χρόνια δεν είχε γίνει καµία ουσιαστική συντήρηση. Από το καλοκαίρι διαπιστώσαµε εξωτερικά φθορές, ενώ οι τεχνικές εκθέσεις έδειξαν σοβαρό ζήτηµα στατικότητας», λέει χαρακτηριστικά, σηµειώνοντας πως το άγαλµα ξεκίνησε να συντηρείται περίπου στα µέσα Μαρτίου και οι εργασίες πρόκειται να διαρκέσουν περίπου τρεις µήνες, βάσει του χρονοδιαγράµµατος.
Ο ίδιος τονίζει ότι η κατάσταση του µνηµείου ήταν πολύ πιο επιβαρυµένη από όσο φαινόταν αρχικά. «Οταν κατεβάσαµε τον ανδριάντα και ξεκίνησε ο έλεγχος διαπιστώσαµε ότι υπήρχε άµεσος κίνδυνος να καταρρεύσει, µε κίνδυνο να καταστραφεί, αλλά και να τραυµατίσει πλήθος κόσµου που κινείται καθηµερινά στην πλατεία. Υπήρχαν σοβαρά προβλήµατα στον µεταλλικό σκελετό, ο οποίος δεν ήταν ανοξείδωτος και είχε υποστεί εκτεταµένη διάβρωση», διευκρινίζει, υπογραµµίζοντας ότι ουσιαστικά µιλάµε για διάσωση του ανδριάντα.
«Ο Κολοκοτρώνης είναι σηµείο αναφοράς για την Τρίπολη, αλλά και για ολόκληρη την Ελλάδα. Γι’ αυτό και η ευθύνη της αποκατάστασης είναι µεγάλη. Το έργο θα επιστρέψει στην ίδια θέση, µε την ίδια φορά, ακριβώς όπως ήταν», εξηγεί.
Πλήρης φάκελος
Παράλληλα, σύµφωνα µε τον δήµαρχο, η συντήρηση συνοδεύεται και από τη δηµιουργία πλήρους τεχνικού φακέλου του µνηµείου, µε φωτογραφικό και βιντεοσκοπηµένο υλικό, καθώς και αναλυτικά στοιχεία για την κατασκευή και την αποκατάσταση. Στόχος είναι να µην επαναληφθεί η έλλειψη τεκµηρίωσης που παρατηρήθηκε από την αρχική τοποθέτηση του έργου το 1971, όταν δεν υπήρχε επαρκές αρχείο. Από την πλευρά του, ο υπεύθυνος του έργου και καθηγητής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών, Μάρκος Γεωργιλάκης, τονίζει στην «Κυριακάτικη Α» ότι οι φθορές είχαν φτάσει στον πυρήνα της κατασκευής, ακόµα και στον σκελετό µέσα στα πόδια του αλόγου.
«Κατά την αυτοψία, διαπίστωσα εξαρχής την ύπαρξη σκουριάς στον σκελετό του αγάλµατος. Οµως, όταν ανοίξαµε κάποιες θυρίδες, διαπιστώσαµε ότι και η στήριξη του αγάλµατος πάνω στη βάση του ήταν εντελώς σκουριασµένη. Και αφού το µεταφέραµε στον χώρο εργασίας, κάναµε την τρίτη διαπίστωση, ότι ολόκληρος ο σκελετός που διατρέχει εσωτερικά τα πόδια και ένα κοµµάτι του εσωτερικού του αλόγου ήταν εντελώς σκουριασµένος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος εξηγεί ότι οι εργασίες χωρίζονταν σε τρεις φάσεις: η πρώτη ήταν η ασφαλής απόσπαση από το βάθρο και η µεταφορά του στον χώρο εργασίας, η δεύτερη αφορά την αποκατάσταση όλων των προβληµάτων που είχαν δηµιουργηθεί και την αλλαγή του εσωτερικού σιδερένιου σκελετού των ποδιών και της βάσης του αγάλµατος, και η τρίτη περιλαµβάνει την πατίνα και την επιστροφή του έργου στο βάθρο του. «Τώρα βρισκόµαστε στην επανατοποθέτηση νέου σκελετού στα πόδια και το σώµα του αλόγου και µετά θα περάσουµε στην τρίτη φάση. Αν δεν υπάρξουν απρόοπτα, το έργο θα ολοκληρωθεί εντός του προβλεπόµενου χρονοδιαγράµµατος», σηµειώνει. Πέρα όµως από το συγκεκριµένο έργο, η υπόθεση του Κολοκοτρώνη αναδεικνύει ένα ευρύτερο και διαχρονικό ζήτηµα: την ανάγκη συστηµατικής συντήρησης των έργων Τέχνης που βρίσκονται σε δηµόσιους χώρους. Οπως επισηµαίνει ο γλύπτης και καθηγητής, τα µνηµεία αυτά δεν είναι στατικά αντικείµενα, αλλά έργα που «ζουν» µέσα στο περιβάλλον και επηρεάζονται συνεχώς από τις καιρικές συνθήκες, την υγρασία, τη ρύπανση, αλλά και τους σεισµούς ή τις καταπονήσεις που δέχονται.
«Τα έργα Τέχνης στον δηµόσιο χώρο πρέπει να αντιµετωπίζονται σαν ζωντανοί οργανισµοί. Με τον χρόνο φθείρονται και χρειάζονται παρακολούθηση, όπως ακριβώς συµβαίνει µε κάθε σύνθετη κατασκευή. ∆εν αρκεί να τοποθετηθούν και να µείνουν εκεί για δεκαετίες χωρίς έλεγχο», τόνισε. Παροµοίασε µάλιστα τη διαδικασία της αποκατάστασης µε ιατρική πράξη υψηλής ακρίβειας, λέγοντας ότι «ο συντηρητής πρέπει να διαβάσει το έργο, όπως ένας γιατρός διαβάζει τον ασθενή του».
Η υπόθεση του ανδριάντα του Κολοκοτρώνη καταδεικνύει τελικά ένα ευρύτερο κενό στη διαχείριση της δηµόσιας πολιτιστικής κληρονοµιάς, καθώς λειτουργεί ως χαρακτηριστικό παράδειγµα της σηµασίας της πρόληψης και της τακτικής συντήρησης και ουσιαστικά αφορά τη διαµόρφωση µιας νέας αντίληψης για το πώς µια κοινωνία πρέπει να αντιµετωπίζει τα δηµόσια µνηµεία της: όχι ως στατικά σύµβολα του παρελθόντος, αλλά ως ζωντανά στοιχεία της συλλογικής της ταυτότητας που απαιτούν συνεχή φροντίδα.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
