Τα τελευταία χρόνια ολοένα ακούμε για βία κατά των γυναικών, δηλαδή έμφυλη βία. Το πρώτο ερώτημα που εγείρεται είναι σίγουρα το ψυχολογικό προφίλ των δραστών και τι μοτίβα ακολουθούν. Συνήθως οι δράστες έχουν μία αντίληψη πως η σύντροφός τους είναι ιδιοκτησία. Και συνήθως η γυναικοκτονία διαπράττεται όταν οι δράστες νιώθουν ότι χάνουν τον έλεγχο.
Πριν όμως συμβεί το οτιδήποτε, παρατηρούνται κάποια επαναλαμβανόμενα γεγονότα, όπου ο δράστης σιγά σιγά χτίζει μια σχέση συναισθηματικής εξάρτησης, η οποία με τον καιρό κλιμακώνεται σε ακραίο χειρισμό, ακόμη και με βία. Με λίγα λόγια, δεν ξυπνάει μια μέρα ο δράστης και χρησιμοποιεί θανάσιμη βία, αλλά έχουν έρθει προειδοποιητικά σημάδια από λεκτική και σωματική κακοποίηση, από προσπάθειες να απομονώσει το θύμα από φίλους και συγγενείς, στην ουσία να το ελέγξει.
Αναφορικά με τον άνθρωπο που δεν αποδέχεται την απόρριψη, σύμφωνα με κλινικούς ψυχολόγους υπάρχει μια παθογένεια και συχνά το φαινόμενο αυτό συνδέεται με κάποια ναρκισσιστικά στοιχεία της προσωπικότητας του δράστη. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι ο κάθε δράστης έχει ψυχοπαθολογικά χαρακτηριστικά, αλλά σίγουρα έχει ένα μεγάλο εγώ. Αυτό δεν αλλάζει έτσι απλά, εν μία νυκτί, αλλά χρειάζεται γνώση και πρόληψη. Πρόληψη σε ένα πλαίσιο ψυχοεκπαιδευτικό, στα σχολεία, όπου θα διδάσκονται μαθήματα όπως η σεξουαλική αγωγή, η συναισθηματική αγωγή, η ψηφιακή αγωγή.
Ένας λόγος κοινωνικός για το πλαίσιο το κοινωνικοψυχολογικό των δραστών φυσικά είναι η πατριαρχία. Η πατριαρχική δομή μιας κοινωνίας όπως της ελληνικής επηρεάζει σαφώς τον τρόπο με τον οποίο οι δράστες δικαιολογούν μέσα στο μυαλό τους αρχικά τις πράξεις τους αλλά και τον τρόπο που η κοινωνία αντιδρά. Πολλές φορές βλέπουμε η κοινωνία να δείχνει το θύμα: αν είχε μια ωραία εμφάνιση ή αν έκανε ό,τι και ένας άντρας, δηλαδή χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ, τότε ήταν άξιο της μοίρας του, λένε πολλοί. Επικίνδυνη η πόλωση, σκέψη σοβαρή και όχι στέρηση της νόησης, μια και έχουμε αύξηση των γυναικοκτονιών στην Ελλάδα. Καθίσταται αναγκαία η κατανόηση του φαινομένου ως έμφυλου εγκλήματος και επιτέλους χρειάζεται να θεσμοθετηθεί ο όρος «γυναικοκτονία».
Τώρα για αυτούς που αναρωτιούνται συχνά γιατί τα θύματα δεν φεύγουν, είναι απλό: εγκλωβίζονται σε μια κατάσταση όπου έχουν μάθει να μη ζητούν βοήθεια, ντρέπονται. Παράλληλα, είναι άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση που ελέγχει ο δράστης, αφού ένα τέτοιο θύμα έψαχνε: εύκολο και χειραγωγήσιμο.
Να θυμίσω ότι η πατριαρχική δομή δεν καλλιεργείται μόνο από τους άντρες αλλά και από τις γυναίκες. Γιαγιάδες και μαμάδες σε αρκετά σπίτια εκπαιδεύουν τα κορίτσια σαν να είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας, που πρέπει όλα να τα σηκώσουν ψυχοσυναισθηματικά. Δεν είναι έτσι. Εκπαιδεύουμε, λοιπόν, τους γιους μας να σέβονται την ανθρώπινη ζωή, τους μαθαίνουμε την ενσυναίσθηση και τη σύνδεση: όχι όταν δεν μπορώ να έχω κάτι για μένα, για πάντα το αφανίζω… Τα παιδιά θέλουν όρια, παιδεία, μάθηση και συναίσθηση. Αυτά τα τέσσερα βασικά συστατικά είναι αυτά που μπορεί να δώσουν ανθρώπινη πνοή στην κοινωνία μας, πνοή αλληλεγγύης και αγάπης. Μέχρι τότε, ίδωμεν…
Η κυρία Κωνσταντινίδου είναι ψυχολόγος-ειδικός ψυχικού τραύματος
Εφημερίδα Απογευματινή
