Υπόθεση και των δύο φύλων είναι ο έλεγχος της γονιμότητας σε ένα ζευγάρι και ως εκ τούτου τόσο ο άνδρας όσο και η γυναίκα που θέλουν να αποκτήσουν παιδί πρέπει να υποβάλλονται σε ολοκληρωμένο έλεγχο. Αυτό τονίστηκε κατά τη διάρκεια του 1ου Διεθνούς Συνεδρίου «Η Ελλάδα σε δημογραφικό σταυροδρόμι – Η Ελλάδα σε μία κρίσιμη δημογραφική καμπή», που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Ιθάκη, με τη συμμετοχή επιστημόνων, εκπροσώπων ευρωπαϊκών φορέων και διπλωματών. Στο επίκεντρο του συνεδρίου βρέθηκαν το δημογραφικό πρόβλημα και η υπογεννητικότητα, ενώ παρουσιάστηκαν τα δεδομένα από πιλοτική μελέτη για την αντιμυλλέριο ορμόνη αλλά και προτάσεις για πιο σύγχρονη και ολιστική προσέγγιση της υπογονιμότητας.
Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της πρεσβείας της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ελλάδα, στο πλαίσιο της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα με το συνέδριο πραγματοποιήθηκε εξαιρετικά σημαντικό διπλωματικό φόρουμ με τη συμμετοχή 25 πρέσβεων και διπλωματών από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, ενώ δόθηκε έμφαση στην υπογονιμότητα και τη στήριξη των νέων για να κάνουν οικογένεια.
Στο πλαίσιο του συνεδρίου, η ιατρός βιοπαθολόγος και τέως επίκουρη καθηγήτρια Πανεπιστημίου Κρήτης και καθηγήτρια ΤΕΙ/ΠΑΔΑ, εθνική εμπειρογνώμονας στην ΕΕ και επιστημονική σύμβουλος-επικεφαλής ερευνητικών δράσεων της Κοσμοϊατρικής, δόκτωρ Αικατερίνη Χαρβάλου, η οποία παραχώρησε συνέντευξη στην «Απογευματινή», παρουσίασε μελέτη με ερευνητικά δεδομένα για την αντιμυλλέριο ορμόνη (ΑΜΗ) και τον ρόλο της στη διερεύνηση της υπογονιμότητας. Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη ολοκληρωμένου ελέγχου τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες αλλά και τη σημασία των σύγχρονων γενετικών εξετάσεων στην αναπαραγωγική ιατρική.
Κυρία Χαρβάλου, ποιο ήταν το βασικό μήνυμα της παρουσίας σας στο 1ο Διεθνές Συνέδριο για το Δημογραφικό στην Ιθάκη;
Το βασικό μήνυμα ήταν ότι το Δημογραφικό δεν αποτελεί μόνο κοινωνικό ή οικονομικό ζήτημα αλλά και ζήτημα δημόσιας υγείας. Η πρόληψη, η ενημέρωση και η έγκαιρη διερεύνηση της γονιμότητας μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο. Στο συνέδριο παρουσιάσαμε δεδομένα από πιλοτική μελέτη για την αντιμυλλέριο ορμόνη αλλά και προτάσεις για πιο σύγχρονη και ολιστική προσέγγιση της υπογονιμότητας.
Τι δείχνουν τα στοιχεία της έρευνας που παρουσιάσατε;
Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι η αντιμυλλέριος ορμόνη, η γνωστή ΑΜΗ (antimullerian hormone), αποτελεί έναν χρήσιμο βιοδείκτη για την εκτίμηση της ωοθηκικής εφεδρείας, δηλαδή του ωοθηκικού αποθέματος σε ωάρια. Ωστόσο, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στον τρόπο που χρησιμοποιούμε και ερμηνεύουμε την εξέταση. Δεν αφορά την ποιότητα των ωαρίων και δεν μπορεί από μόνη της να προβλέψει τη γονιμότητα μιας γυναίκας, ιδιαίτερα όταν υπάρχει φυσιολογικός κύκλος. Έχει όμως σημαντική αξία σε γυναίκες που απευθύνονται σε μονάδες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και όταν συνεκτιμάται μαζί με άλλες ορμονικές και απεικονιστικές εξετάσεις.
Πώς αξιολογείτε την εθνική δράση για τη δωρεάν εξέταση ΑΜΗ;
Ήταν μια σημαντική πρωτοβουλία, γιατί κινητοποίησε πολλές νέες γυναίκες να ενημερωθούν για τη γονιμότητά τους και να συζητήσουν εγκαίρως με τον γιατρό τους. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου η τεκνοποίηση μετατίθεται σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η ενημέρωση είναι απαραίτητη, αρκεί να αποφεύγεται η υπεραπλούστευση ή η δημιουργία αδικαιολόγητου άγχους.
Επιμείνατε ιδιαίτερα στην ανάγκη ελέγχου και των ανδρών. Γιατί;
Γιατί η γονιμότητα αφορά και τα δύο φύλα. Πολύ συχνά η διερεύνηση εστιάζει αποκλειστικά στη γυναίκα, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό υπογονιμότητας σχετίζεται με ανδρικούς παράγοντες. Χρειάζεται ολοκληρωμένος ορμονικός, εργαστηριακός και απεικονιστικός έλεγχος και στους δύο συντρόφους. Αυτή είναι πλέον και η σύγχρονη προσέγγιση της ιατρικώς υποβοηθούμενης ανθρώπινης αναπαραγωγής αλλά και της Ιατρικής Φύλου (Gender Medicine), στης οποίας τη διεθνή εταιρεία (International Society for Gender Medicine, IGM) συμμετέχω από την ίδρυσή της.
Αναφερθήκατε και στη σημασία των γενετικών εξετάσεων. Τι αλλάζει σήμερα στην αναπαραγωγική ιατρική;
Η γενετική αλλάζει σημαντικά τα δεδομένα. Προτείναμε δύο κατηγορίες εξετάσεων. Η πρώτη αφορά τον προληπτικό έλεγχο φορείας κληρονομικών νοσημάτων, τα λεγόμενα carrier tests, σε ζευγάρια που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί. Πρόκειται για εξετάσεις που μπορούν να εντοπίσουν σοβαρά γενετικά νοσήματα πριν από τη σύλληψη. Έξι τέτοιες κατηγορίες νοσημάτων με μεγάλη σημασία στην ανθρώπινη υγεία είναι οι θαλασσαιμία, αιμοσφαιρινοπάθειες, κυστική ίνωση, κληρονομική κώφωση, νωτιαία μυϊκή δυστροφία (Spinal Muscular Atrophy, SMN) και το σύνδρομο εύθραυστου Χ. Η δεύτερη κατηγορία εξετάσεων αφορά την ανεξήγητη υπογονιμότητα (Unexplained Infertility, UI). Σε αρκετές περιπτώσεις, πίσω από την αδυναμία σύλληψης, ενώ οι κλασικοί έλεγχοι δεν αποκαλύπτουν κάποια παθολογία, υπάρχουν γενετικοί παράγοντες που μέχρι πρόσφατα δεν μπορούσαν να ανιχνευθούν. Σήμερα, με εξειδικευμένα πάνελ γονιδιακού ελέγχου, μπορούμε να έχουμε πολύτιμες πληροφορίες τόσο για τη γυναικεία όσο και για την ανδρική αναπαραγωγική λειτουργία.
Οι προτάσεις αυτές πώς αντιμετωπίστηκαν από την επιστημονική κοινότητα;
Υπήρξε πολύ θετική ανταπόκριση. Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στο συνέδριο αναγνώρισαν τη σημασία των γενετικών βιοδεικτών και της εξατομικευμένης προσέγγισης στην υπογονιμότητα. Είναι σαφές ότι η αναπαραγωγική ιατρική περνά πλέον σε μια νέα εποχή, περισσότερο προληπτική και πιο στοχευμένη.
Παρουσιάσατε και το ερευνητικό πρόγραμμα SHINE για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Τι αφορά;
Συμμετέχω στο έργο ως μέλος της ερευνητικής ομάδας και αποτελεί υποχρέωσή μας η διάχυση της πληροφορίας σε κάθε παρουσίαση. Πρόκειται για ένα μεγάλο ερευνητικό πρόγραμμα αριστείας, που υλοποιείται από πανεπιστημιακούς και ιδιωτικούς φορείς και αφορά την έγκαιρη διάγνωση προκαρκινικών αλλοιώσεων που σχετίζονται με τον καρκίνο του τραχήλου, μέσω νέας επιγενετικής εξέτασης. Στόχος είναι να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ανακάμπτοντας τους περιορισμούς του τεστ ανίχνευσης του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων, HPV DNA test, ή σε συνδυασμό με αυτό.
Ποιο είναι τελικά το μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε στα νέα ζευγάρια;
Ότι η πρόληψη και η σωστή ενημέρωση είναι δύναμη. Η διερεύνηση της γονιμότητας δεν πρέπει να γίνεται μόνο όταν εμφανιστεί πρόβλημα. Η σύγχρονη ιατρική διαθέτει πλέον εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά τα ζευγάρια να σχεδιάσουν το μέλλον τους με μεγαλύτερη ασφάλεια και γνώση.
Εφημερίδα Απογευματινή
