Σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων ετών ως προς την καταγραφή κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου ενδέχεται να εξελιχθεί η φετινή περίοδος μετάδοσης στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΕΟΔΥ.
Η χώρα συγκαταλέγεται και φέτος στις ευρωπαϊκές περιοχές όπου ο ιός παρουσιάζει έντονη κυκλοφορία, με ιδιαίτερη επιβάρυνση να καταγράφεται στην Αττική. Η ταχεία αύξηση των περιστατικών από τα πρώτα στάδια της περιόδου μετάδοσης έχει σημάνει συναγερμό στις υγειονομικές αρχές, οι οποίες παρακολουθούν στενά την εξέλιξη της επιδημιολογικής εικόνας.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, έως τις 12 Αυγούστου έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα 110 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Από αυτά, 81 ασθενείς εμφάνισαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, ενώ 29 περιστατικά παρουσίασαν ηπιότερη συμπτωματολογία.
Παράλληλα, όπως προκύπτει από τα στοιχεία, ο συνολικός αριθμός των θανάτων έχει ανέλθει στους 9.
Σε 39 Δήμους τα κρούσματα – Η γεωγραφική εικόνα
Τα περιστατικά έχουν εντοπιστεί μέχρι στιγμής σε 39 Δήμους και 14 Περιφερειακές Ενότητες, σε τέσσερις Περιφέρειες της χώρας.
Πρόκειται για τις Περιφέρειες:
- Αττικής
- Θεσσαλίας
- Κεντρικής Μακεδονίας
- Πελοποννήσου
Οι ειδικοί του ΕΟΔΥ εκτιμούν ότι το επόμενο διάστημα είναι πιθανό να καταγραφούν νέα περιστατικά, τόσο στις περιοχές όπου έχει ήδη διαπιστωθεί κυκλοφορία του ιού όσο και σε νέες γεωγραφικές περιοχές.
Η ακριβής γεωγραφική εξάπλωση δεν μπορεί, σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές, να προβλεφθεί με ασφάλεια, καθώς η μετάδοση εξαρτάται από ένα σύνθετο σύνολο περιβαλλοντικών, κλιματικών και βιολογικών παραμέτρων.
Γιατί φέτος η εικόνα είναι πιο έντονη
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται διαχρονικά μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που καταγράφουν τα περισσότερα περιστατικά λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου, μαζί με την Ιταλία και άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων.
Ωστόσο, η φετινή εικόνα παρουσιάζει ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, κυρίως στην Αττική.
Όπως επισημαίνεται από τον ΕΟΔΥ, ο αριθμός των κρουσμάτων είναι ήδη υψηλότερος σε σχέση με προηγούμενα έτη για την αντίστοιχη χρονική περίοδο.
Η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μεταδοτικών Νοσημάτων του ΕΟΔΥ, εξηγεί ότι η ένταση κάθε εποχικής έξαρσης καθορίζεται από πολλούς και αλληλεπιδρώντες παράγοντες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- οι θερμοκρασίες,
- οι βροχοπτώσεις,
- οι πληθυσμοί των κουνουπιών,
- οι πληθυσμοί και η ανοσία των άγριων πτηνών,
- οι μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών,
- καθώς και οι γενικότερες περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον θερμό χειμώνα του 2025-2026 στην Αττική, ο οποίος ήταν ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών. Σύμφωνα με την εκτίμηση των ειδικών, οι υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να συνέβαλαν στη σημερινή επιδημιολογική εικόνα.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο ιός έχει γίνει πιο μεταδοτικός
Παρά την αυξημένη κυκλοφορία του ιού, ο ΕΟΔΥ ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής επιστημονικές ενδείξεις πως ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει αλλάξει συμπεριφορά ή έχει αποκτήσει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.
Η φετινή έξαρση δεν αποδίδεται, επομένως, σε κάποια γνωστή αλλαγή των χαρακτηριστικών του ίδιου του ιού.
Αντίθετα, η εικόνα φαίνεται να συνδέεται με τον συνδυασμό πολλών παραγόντων που επηρεάζουν την παρουσία και την αναπαραγωγή των κουνουπιών, αλλά και τον κύκλο μετάδοσης του ιού μεταξύ κουνουπιών, πτηνών και ανθρώπων.
Η Αττική στο επίκεντρο της ανησυχίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην Αττική, λόγω του μεγάλου πληθυσμού και της υψηλής πυκνότητας κατοίκησης.
Ο αυξημένος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων ήδη από τα πρώτα στάδια της περιόδου μετάδοσης αποτελεί ένδειξη ότι ο αριθμός των περιστατικών μπορεί να συνεχίσει να αυξάνεται σημαντικά τις επόμενες εβδομάδες.
Ο ΕΟΔΥ προειδοποιεί ότι, εφόσον συνεχιστεί ο σημερινός ρυθμός καταγραφής, η φετινή περίοδος ενδέχεται να είναι μία από τις πιο δύσκολες των τελευταίων ετών ως προς τον συνολικό αριθμό των κρουσμάτων.
Για τον λόγο αυτό κρίνεται απαραίτητη η άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων τοπικών αρχών, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου έχει ήδη διαπιστωθεί κυκλοφορία του ιού.
Πότε αναμένεται η κορύφωση της μετάδοσης
Η χρονική συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η χώρα βρίσκεται στην περίοδο κατά την οποία, βάσει των ιστορικών δεδομένων, παρατηρείται συνήθως η μεγαλύτερη δραστηριότητα του ιού.
Η κορύφωση της εποχικής έξαρσης καταγράφεται συνήθως από τα μέσα έως τα τέλη Αυγούστου και μπορεί να συνεχιστεί έως τις αρχές ή ακόμη και τα μέσα Σεπτεμβρίου.
Αυτό σημαίνει ότι οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες για την εξέλιξη της φετινής επιδημιολογικής εικόνας.
Οι υγειονομικές αρχές βρίσκονται ήδη σε αυξημένη επιτήρηση, ενώ οι δράσεις πρόληψης και καταπολέμησης των κουνουπιών καλούνται να ενταθούν.
Ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση
Η επιδημιολογική επιτήρηση του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από τον ΕΟΔΥ ως ιδιαίτερα ενισχυμένη.
Τα διαγνωσμένα κρούσματα δηλώνονται άμεσα στον Οργανισμό από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια. Στη συνέχεια, τα περιστατικά διερευνώνται μέσα σε 24 έως 48 ώρες από τη διάγνωσή τους.
Παράλληλα, ενημερώνονται οι Δήμοι, οι Περιφέρειες και οι τοπικές μονάδες υγείας, ώστε να μπορούν να ενεργοποιούνται οι απαραίτητες δράσεις στην περιοχή όπου εντοπίζεται το περιστατικό.
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, η επιτήρηση και η απόκριση των εθνικών αρχών δημόσιας υγείας λειτουργούν ήδη στο μέγιστο επίπεδο.
Τα πρόσθετα μέτρα επικεντρώνονται κυρίως στην εντατικοποίηση της διαχείρισης των κουνουπιών από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά και στην ενημέρωση των πολιτών για τα μέτρα ατομικής προστασίας.
Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες
Οι πολίτες καλούνται να εφαρμόζουν με συνέπεια τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια, με ιδιαίτερη προσοχή σε περιοχές όπου έχει ήδη καταγραφεί κυκλοφορία του ιού.
Ο ΕΟΔΥ συστήνει:
- χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος και χώρου,
- τοποθέτηση σητών σε πόρτες και παράθυρα,
- χρήση κουνουπιέρας, όπου χρειάζεται,
- χρήση κλιματιστικών ή ανεμιστήρων,
- επιλογή μακριών ρούχων, ιδιαίτερα από το σούρουπο και μετά.
Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από τους ανθρώπους που διαμένουν ή επισκέπτονται περιοχές όπου έχει καταγραφεί κυκλοφορία του ιού.
Αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης αντιμετωπίζουν κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς και άνθρωποι με ανοσοκαταστολή ή άλλα χρόνια υποκείμενα νοσήματα.
Κρίσιμο μέτρο η εξάλειψη των στάσιμων νερών
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόληψη μέσα και γύρω από τις κατοικίες, καθώς τα κουνούπια μπορούν να αναπαραχθούν ακόμη και σε μικρές ποσότητες στάσιμου νερού.
Ο ΕΟΔΥ συστήνει στους πολίτες να ελέγχουν τακτικά αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα.
Αντικείμενα που μπορούν να συγκρατήσουν νερό θα πρέπει να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται, ώστε να μην αποτελούν εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών.
Σε περιπτώσεις όπου το νερό δεν μπορεί να απομακρυνθεί, θα πρέπει να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Παράλληλα, συνιστάται ο τακτικός καθαρισμός υδρορροών, φρεατίων και λουκιών, καθώς και η κάλυψη με σήτα των αγωγών εξαερισμού ή άλλων ανοιχτών διόδων των βόθρων.
Η αντιμετώπιση των εστιών στάσιμου νερού αποτελεί βασικό κρίκο στην πρόληψη της αναπαραγωγής των κουνουπιών και, κατ’ επέκταση, στον περιορισμό των συνθηκών που ευνοούν τη μετάδοση του ιού.
Με την περίοδο κορύφωσης της μετάδοσης να βρίσκεται μπροστά, οι υγειονομικές αρχές καλούν πολίτες και Τοπική Αυτοδιοίκηση να παραμείνουν σε αυξημένη εγρήγορση, καθώς οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να είναι καθοριστικές για την εξέλιξη της φετινής έξαρσης.
