Όταν εξαγγέλθηκε η μεγάλη μεταρρύθμιση του Νέου Δικαστικού Χάρτη, το διακύβευμα ήταν σαφές: η ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας, η κατάργηση των Ειρηνοδικείων και η επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης. Ως μάχιμος δικηγόρος της πράξης, που βιώνει καθημερινά την πραγματικότητα στις αίθουσες της Αθήνας και του Πειραιά, η εφαρμογή αυτής της τομής αποδεικνύεται μια σύνθετη εξίσωση, με αναμφισβήτητες προοπτικές αλλά και υπαρκτά προβλήματα προσαρμογής.
Στα θετικά της μεταρρύθμισης, οφείλει κανείς να αναγνωρίσει την ορθολογική ενοποίηση της δικαστικής ύλης. Η κατάργηση του διαχωρισμού μεταξύ Ειρηνοδικείων και Πρωτοδικείων αίρει μακροχρόνιες αμφισβητήσεις, ενώ η σταδιακή ενίσχυση της ψηφιοποίησης (με την επέκταση των ηλεκτρονικών καταθέσεων και την ψηφιακή παρακολούθηση της πορείας των δικογραφιών) αποτελεί ένα βήμα προς την ορθή κατεύθυνση. Η ύπαρξη ενός ενιαίου Πρωτοδικείου θέτει τις βάσεις για μία πιο ομοιόμορφη νομολογία και μία πιο σύγχρονη δομή.
Στον αντίποδα, το σύστημα καλείται να διαχειριστεί σημαντικές αναταράξεις. Αρχικά, ένα υπαρκτό πρόβλημα στην καθημερινότητά μας είναι ότι ακόμα δεν έχουμε εγκλιματιστεί πλήρως με τις αλλαγές στην καθ’ ύλην και κατά τόπον αρμοδιότητα. Αγωγές κατατίθενται συχνά λανθασμένα σε λάθος γραμματείες, προκαλώντας σύγχυση. Θα μπορούσε φυσικά κανείς να αντιτείνει την απάντηση: «Απλώς, ανοίξτε τον Κώδικα να διαβάσετε». Ωστόσο, όταν οι αλλαγές που νομοθετούνται είναι τόσο πολλές σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα είναι πρακτικά αδύνατον για ένα δικαστικό σύστημα -και τους λειτουργούς του- να τις αφομοιώσει ακαριαία.
Ταυτόχρονα, το κτιριολογικό παραμένει ένα άλυτο πρόβλημα. Παρά τις προσδοκίες για εκσυγχρονισμό των υποδομών, παρατηρούμε ότι περιφερειακά δικαστήρια, όπως τα πρώην Ειρηνοδικεία Ελευσίνας, Καλλιθέας και Κορωπίου, παρέμειναν καθηλωμένα στα ίδια ακριβώς κτίρια με τις γνωστές ελλείψεις τους, την ώρα που το μόνο ουσιαστικά καινούργιο κτίριο που αξιοποιήθηκε είναι αυτό του Περιστερίου.
Ο Νέος Δικαστικός Χάρτης είναι αναμφίβολα μία αναγκαία και τολμηρή μεταρρύθμιση. Για να πετύχει όμως τον στόχο της και να μην παραμείνει μια άσκηση επί χάρτου, απαιτείται η άμεση επίλυση των κτιριακών θεμάτων, ο ουσιαστικός χρόνος αφομοίωσης των νέων δικονομικών κανόνων και η διαρκής στήριξη των μαχόμενων δικηγόρων που σηκώνουν το βάρος αυτής της μετάβασης. Άλλωστε, η αποτελεσματική απονομή του δικαίου δεν είναι πολυτέλεια, αλλά θεμελιώδης πυλώνας του κράτους δικαίου και δικαίωμα κάθε πολίτη.
*Ο κ. Σιδέρης είναι δικηγόρος Αθηνών
Εφημερίδα Απογευματινή
