Το «πράσινο φως» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Εθνικό Σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα ανοίγει τον δρόμο για την ενεργοποίηση παρεμβάσεων συνολικού ύψους 5,3 δισ. ευρώ, με επίκεντρο το περιβάλλον, τη στέγαση και τις μεταφορές.
Από το συνολικό ποσό, τα 4,8 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε κονδύλια πλέον ΦΠΑ, τα οποία θα κατευθυνθούν στη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Το σχέδιο περιλαμβάνει συνολικά 25 παρεμβάσεις, που αφορούν από την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και επιχειρήσεων έως την κοινωνική στέγαση και την ενίσχυση των δημόσιων και ιδιωτικών μεταφορών.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών και 10.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων, η εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, καθώς και η δημιουργία περίπου 2.800 νέων κοινωνικών κατοικιών. Παράλληλα, σχεδιάζεται αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά έως και 100 ευρώ ετησίως.
Κοινωνική στέγαση με 2.350 νέα διαμερίσματα
Στον τομέα της κοινωνικής στέγασης, τα υπουργεία Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Εθνικής Άμυνας συνεργάζονται για την αξιοποίηση εγκαταστάσεων τριών πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα.
Στόχος είναι να προχωρήσουν οι απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις και στη συνέχεια να δημοσιευθεί δημόσιος διαγωνισμός για την κατασκευή περίπου 2.350 διαμερισμάτων. Οι κατοικίες θα διατεθούν σε ευάλωτα νοικοκυριά, με βάση το θεσμικό πλαίσιο που προετοιμάζει το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Παράλληλα, εξετάζονται δημόσια κτίρια που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε χώρους κατοικίας, ώστε να δημιουργηθούν περίπου 400 επιπλέον κοινωνικές κατοικίες. Ο συνολικός προϋπολογισμός της παρέμβασης αναμένεται να ανέλθει σε 490 εκατ. ευρώ.
Στήριξη των πολύ μικρών επιχειρήσεων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη μείωση του ενεργειακού κόστους των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Η σχετική δράση, που προετοιμάζεται από το υπουργείο Ανάπτυξης, θα χρηματοδοτεί παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος, την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και την εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων.
Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να ενισχυθούν τόσο για τις εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης όσο και για την αντικατάσταση του ενεργειακού εξοπλισμού, με αυξημένα ποσοστά επιδότησης. Στόχος είναι να περιοριστεί το ενεργειακό κόστος χωρίς να επιβαρυνθεί σημαντικά η ρευστότητα των επιχειρήσεων.
Για τη συγκεκριμένη δράση προβλέπονται 395 εκατ. ευρώ, με στόχο να ωφεληθούν περίπου 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Ηλεκτρικά οχήματα με κοινωνικό leasing
Στις μεταφορές, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επεξεργάζεται πρόγραμμα κοινωνικού leasing για ευάλωτα νοικοκυριά. Η μίσθωση ηλεκτρικών οχημάτων θα γίνεται με ευνοϊκούς όρους και μηνιαίο κόστος που δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ.
Η επιδότηση θα ανέρχεται έως τα 12.500 ευρώ, ενώ για ευάλωτες οικογένειες με μέλος ΑμεΑ θα προσαυξάνεται κατά 1.500 ευρώ. Τα νοικοκυριά θα μπορούν να αποκτήσουν μέσω τετραετούς μίσθωσης ηλεκτρικό όχημα από συγκεκριμένη λίστα, ενώ προβλέπεται και μέριμνα για τη δυνατότητα απόκτησής του μετά τη λήξη της μίσθωσης.
Ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται σε 170 εκατ. ευρώ και στόχος είναι να ωφεληθούν 15.000 νοικοκυριά.
211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Σημαντική παρέμβαση αφορά και την ανανέωση του στόλου των αστικών συγκοινωνιών. Προβλέπεται η προμήθεια 211 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων, από τα οποία 101 θα ενταχθούν στον στόλο της Αθήνας και 110 στη Θεσσαλονίκη.
Τα νέα οχήματα θα αντικαταστήσουν παλαιότερα λεωφορεία, με προτεραιότητα σε γραμμές που εξυπηρετούν περιοχές με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, χαμηλότερα εισοδήματα και περιορισμένη πρόσβαση σε ΙΧ, όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη.
Η παρέμβαση αναμένεται να μειώσει κατά 15% τον χρόνο αναμονής στις στάσεις και να συμβάλει στη μείωση του λειτουργικού κόστους των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών κατά 35 εκατ. ευρώ. Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 129 εκατ. ευρώ.
Επιδότηση έως 29.000 ευρώ για ηλεκτρικά ταξί
Παράλληλα, προβλέπεται η αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά οχήματα, με επιδότηση 20.000 ευρώ ανά όχημα και συνολικό προϋπολογισμό 68 εκατ. ευρώ.
Σε πρώτη φάση, το μέτρο θα αφορά ιδιοκτήτες ταξί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενώ στη συνέχεια θα επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα. Η επιδότηση θα συνδέεται με την αντικατάσταση συμβατικών οχημάτων που ολοκληρώνουν τον προβλεπόμενο χρόνο ζωής τους, στο πλαίσιο του Κλιματικού Νόμου.
Για τα προσβάσιμα ταξί που εξυπηρετούν άτομα με αναπηρία, η επιδότηση θα είναι αυξημένη και θα φτάνει τα 29.000 ευρώ.
Τα έργα που ξεκινούν από το 2027
Από το 2027 προγραμματίζεται η ενεργοποίηση μιας σειράς επιπλέον δράσεων, με συνολικό στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους και τη βελτίωση της καθημερινότητας των ευάλωτων πολιτών.
Κεντρική παρέμβαση αποτελεί η ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και η αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων για ευάλωτα νοικοκυριά, με προϋπολογισμό 1,7 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, θα δημιουργηθούν 13 «one stop shops», ένα σε κάθε Περιφέρεια, προκειμένου να παρέχουν ενημέρωση και συμβουλές σε ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση και τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Στο ίδιο πλαίσιο προβλέπεται η δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς και η δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης, στο οποίο θα εγγράφονται ηλεκτρονικά τα νοικοκυριά που πληρούν τα κριτήρια του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.
Αναβάθμιση φοιτητικών εστιών
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται η αναβάθμιση 15 κτιρίων φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή. Οι παρεμβάσεις αναμένεται να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης περίπου 5.600 φοιτητών, αυξάνοντας παράλληλα τη δυναμικότητα των εστιών κατά 36,5% σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση.
Από το 2027 προβλέπεται επίσης αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για περίπου 780.000 δικαιούχους. Η ενίσχυση θα ανέρχεται σε επιπλέον 100 ευρώ τον χρόνο για την περίοδο 2027-2032, με στόχο να αντισταθμίζεται μέρος της επιβάρυνσης από το κόστος πετρελαίου, φυσικού αερίου και υγραερίου θέρμανσης.
Νέα μέτρα για τα άτομα με αναπηρία
Ιδιαίτερη θέση στο σχέδιο έχουν οι δράσεις για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της αυτόνομης μετακίνησης των ατόμων με αναπηρία.
Προβλέπεται 100% επιδότηση για την απόκτηση ηλεκτρικών αμαξιδίων, mobility scooters και hand bikes από 13.200 άτομα με αναπηρία, καθώς και από τετραπληγικά ή παραπληγικά άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ανεξάρτητα από το αν είναι ασφαλισμένα.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η αναβάθμιση των υποδομών προσβασιμότητας σε 33 σταθμούς του ΟΣΕ, ενώ στη Γραμμή 1 του Μετρό της Αθήνας προβλέπεται η αναβάθμιση των 24 σταθμών, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης πρόσβαση των ΑμεΑ.
Νέοι συρμοί και ενίσχυση των δημόσιων μετακινήσεων
Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνεται η αναβάθμιση 10 παλαιών συρμών της Γραμμής 1 του Μετρό, καθώς και η προμήθεια 12 νέων συρμών για τις Γραμμές 2 και 3 του Μετρό της Αθήνας, με στόχο την πύκνωση των δρομολογίων.
Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη υπηρεσιών «Μεταφορών Κατά Παραγγελία» στην Αττική, τη Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς δήμους. Πρόκειται για ευέλικτη μορφή τοπικής συγκοινωνίας που θα απευθύνεται κυρίως σε ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία, μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες και ανέργους.
Σχεδιάζεται επίσης η κάλυψη των αναγκών μετακίνησης μαθητών με αναπηρία στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, καθώς και σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, με στόχο ασφαλέστερη πρόσβαση στο σχολείο και μικρότερη επιβάρυνση των οικογενειών.
Υποδομές φόρτισης και ηλεκτρικά οχήματα για επιχειρήσεις
Στον τομέα της ηλεκτροκίνησης, πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μπορούν να αποκτήσουν επαγγελματικά ηλεκτρικά οχήματα μέσω αγοράς ή μίσθωσης, ενώ θα προβλέπεται και η εγκατάσταση φορτιστών για ιδιωτική χρήση στις επιχειρήσεις.
Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, κυρίως σε περιοχές όπου η αγορά δεν έχει αναπτύξει επαρκείς υποδομές.
Τέσσερις νέες γραμμές δημοτικής συγκοινωνίας στην Αθήνα
Στο πρόγραμμα εντάσσεται και το «ATHENS MOVE», η νέα παρέμβαση για τη δημοτική συγκοινωνία του Δήμου Αθηναίων. Προβλέπεται η δημιουργία τεσσάρων νέων γραμμών που θα συνδέουν τον Νέο Κόσμο με τα Πετράλωνα και τον Κεραμεικό, τα Κάτω Πατήσια με τα Σεπόλια και τον Κεραμεικό, τον Προμπονά με τα Άνω Πατήσια και την Κυψέλη, καθώς και την Αττική με την Κυψέλη.
Στόχος είναι να καλυφθούν κενά στην τοπική μετακίνηση και να ενισχυθεί η συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση περιοχών με μεγαλύτερη οικονομική και μεταφορική ευαλωτότητα.
