Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προγραμματίζεται να τεθεί σε εφαρμογή το νέο πλαίσιο για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το σχετικό νομοσχέδιο αναμένεται να ψηφιστεί από τη Βουλή την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, σύμφωνα με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις.
Τις βασικές προβλέψεις παρουσίασαν οι υπουργοί Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, δίνοντας έμφαση στην προστασία των παιδιών από την υπερβολική χρήση των ψηφιακών υπηρεσιών και την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο.
Η ρύθμιση αφορά την πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και όχι συνολικά τη χρήση του διαδικτύου ή την κατοχή κινητού τηλεφώνου. Δεν προβλέπονται εξαιρέσεις για λογαριασμούς που έχουν δημιουργηθεί πριν από την έναρξη εφαρμογής ούτε δυνατότητα πρόσβασης με γονική συναίνεση.
Τι ισχύει για τους υφιστάμενους λογαριασμούς
Το ηλικιακό όριο θα εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το πότε δημιουργήθηκε ένας λογαριασμός. Συνεπώς, οι υφιστάμενοι λογαριασμοί θα πρέπει να συμμορφωθούν με τους νέους κανόνες, ενώ το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει ειδικούς, περιορισμένους λογαριασμούς για παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών.
Με βάση τον ειδικό τρόπο υπολογισμού της ηλικίας που περιγράφεται στο συνοδευτικό υλικό, την 1η Ιανουαρίου 2027 το μέτρο θα αφορά όσους έχουν γεννηθεί το 2013 και μετά. Όσοι γεννήθηκαν το 2012 ή νωρίτερα θα θεωρείται ότι καλύπτουν το ηλικιακό όριο. Για τις επόμενες χρονιές, το υλικό αναφέρει ότι τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2013 θα καλύπτουν την προϋπόθεση από την 1η Ιανουαρίου 2028 και εκείνα του 2014 από την 1η Ιανουαρίου 2029.
Πώς θα λειτουργεί ο έλεγχος μέσω του Kids Wallet
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου εξήγησε ότι οι πλατφόρμες θα πρέπει να ελέγχουν εάν οι χρήστες πληρούν την ηλικιακή προϋπόθεση. Εφόσον είναι βέβαιες ότι κάποιος δεν καλύπτει το όριο, θα πρέπει να αποκλείουν την πρόσβασή του. Αν δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν την ηλικία, θα δημιουργείται κωδικός QR, τον οποίο ο χρήστης θα σαρώνει μέσω του Kids Wallet για να ολοκληρωθεί ο έλεγχος.
Στο αρχικό πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνονται το Facebook, το Instagram και το TikTok, ενώ εξετάζεται και η ένταξη του Snapchat. Το σχέδιο προβλέπει αξιόπιστες και αναλογικές μεθόδους επαλήθευσης, χωρίς να επιβάλλει αποκλειστικά τη χρήση μίας συγκεκριμένης εφαρμογής.
Προστασία προσωπικών δεδομένων
Σύμφωνα με τον Παπαστεργίου, το Kids Wallet μπορεί να παρέχει ένα ψηφιακό σήμα που δείχνει εάν ο χρήστης καλύπτει το ηλικιακό όριο, χωρίς να αποκαλύπτει την ακριβή ημερομηνία γέννησης. Το σχέδιο νόμου δεν θεσπίζει γενική υποχρέωση αποστολής εγγράφου ταυτότητας στις πλατφόρμες.
Στο συνοδευτικό υλικό γίνεται αναφορά στην τεχνολογία zero-knowledge proof —την απόδειξη μηδενικής γνώσης— η οποία επιτρέπει την επιβεβαίωση μιας προϋπόθεσης χωρίς αποκάλυψη πρόσθετων στοιχείων ταυτότητας. Η συγκεκριμένη τεχνολογία περιλαμβάνεται στην ευρωπαϊκή πρόταση EU KIDS Act και δεν παρουσιάζεται ως αποκλειστική υποχρέωση της ελληνικής ρύθμισης.
Η προστασία της ιδιωτικότητας βασίζεται στην ελαχιστοποίηση των δεδομένων, στον ασφαλή σχεδιασμό και στους ελέγχους, ώστε η επαλήθευση να μην οδηγεί σε περιττή συλλογή πληροφοριών ή παρακολούθηση των χρηστών.
Τα στοιχεία για την υπερβολική χρήση
Ο Άδωνις Γεωργιάδης επικαλέστηκε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία περισσότεροι από τους μισούς μαθητές Γυμνασίου ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν social media σε ηλικία 10 έως 12 ετών. Παράλληλα, ένας στους τέσσερις μαθητές δηλώνει υπερβολική χρήση, ενώ ένα στα πέντε παιδιά αναφέρει νευρικότητα, ανασφάλεια ή διάσπαση προσοχής όταν δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του.
Στο συνοδευτικό υλικό γίνεται αναφορά στην έρευνα EU Kids Online 2026, στην οποία συμμετείχαν 28.465 παιδιά από 19 ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, μόλις το 48% αισθάνεται ασφαλές στο διαδίκτυο. Έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου, τον Φεβρουάριο του 2025, σε 2.500 μαθητές, κατέγραψε επίσης ότι ένας στους τέσσερις μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου αναφέρει υπερβολική χρήση.
Οι συγκεκριμένες απαντήσεις αποτελούν αυτοαναφορές και όχι κλινικές διαγνώσεις εθισμού. Το συνοδευτικό υλικό επισημαίνει ότι η τεκμηρίωση των κινδύνων δεν αποδεικνύει από μόνη της πως το ηλικιακό όριο θα επιλύσει το πρόβλημα, γι’ αυτό και απαιτείται αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Ο Άκης Σκέρτσος υποστήριξε ότι η παρέμβαση δεν στρέφεται κατά της τεχνολογίας, αλλά επιδιώκει να περιορίσει τους κινδύνους για τους ανηλίκους, ενισχύοντας την ευθύνη των εταιρειών που σχεδιάζουν και διαθέτουν τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Έλεγχοι και κυρώσεις για τις πλατφόρμες
Η ελληνική πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο του νόμου 5099/2024, με τον οποίο εφαρμόζεται η ευρωπαϊκή Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Σύμφωνα με το συνοδευτικό υλικό, για τους παρόχους που είναι εγκατεστημένοι στην Ελλάδα αναφέρονται ως αρμόδιες αρχές το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Η ΕΕΤΤ, ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, έχει ρόλο στη διαβίβαση καταγγελιών προς αρμόδιες αρχές άλλων κρατών-μελών, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί τις προβλεπόμενες αρμοδιότητες για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες.
Το ελληνικό σχέδιο δεν θεσπίζει νέο αυτοτελές σύστημα προστίμων ούτε προβλέπει ειδικές ποινές για παιδιά και γονείς. Η εφαρμογή των υποχρεώσεων συνδέεται με το ισχύον εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο. Ο Γεωργιάδης ανέφερε ότι, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των πλατφορμών, θα μπορεί να υπάρξει δικαστική διεκδίκηση αποζημίωσης, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Οι διαφορές από την ευρωπαϊκή πρόταση
Η ελληνική ρύθμιση επικεντρώνεται στην πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αντίθετα, η ευρωπαϊκή πρόταση EU KIDS Act έχει ευρύτερο πεδίο, καθώς περιλαμβάνει και υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και ορισμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Μεταξύ άλλων, προβλέπει τη δυνατότητα ειδικού περιορισμένου λογαριασμού για παιδιά ηλικίας 13 έως κάτω των 15 ετών, υπό προϋποθέσεις γονικής εποπτείας, καθώς και αυστηρότερους περιορισμούς για μικρότερα παιδιά. Ωστόσο, δεν αποτελεί ακόμη ισχύοντα ευρωπαϊκό Κανονισμό και απαιτείται η ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
Ο Σκέρτσος υποστήριξε ότι το ελληνικό σχέδιο έχει διαμορφωθεί με γνώμονα τη συμβατότητα με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις προβλεπόμενες διαδικασίες συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Δεν προβλέπεται γενική υποχρέωση εγγραφής όλων των οικογενειών σε συγκεκριμένη εφαρμογή πριν από την έναρξη εφαρμογής του μέτρου. Οι γονείς μπορούν να ελέγξουν τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας και γονικού ελέγχου στις συσκευές και στις υπηρεσίες που χρησιμοποιούν τα παιδιά τους, να συζητήσουν μαζί τους τις αλλαγές και να παρακολουθούν τις επίσημες ενημερώσεις. Για πρακτική καθοδήγηση, το συνοδευτικό υλικό παραπέμπει στην πλατφόρμα parco.gov.gr.
Η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης θα εξαρτηθεί από τη συμμόρφωση των εταιρειών, την αξιοπιστία των ελέγχων και την αντιμετώπιση πιθανών παρακάμψεων, όπως η χρήση ψευδούς ηλικίας ή ξένου λογαριασμού. Σύμφωνα με την κυβερνητική ενημέρωση, η εφαρμογή θα αξιολογείται συστηματικά, με επιστημονική συνδρομή και συμμετοχή γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών.
