Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι δεν είναι νόμιμη η κατάσχεση και ο πλειστηριασμός της μοναδικής οικογενειακής κατοικίας για χρέη προς το Δημόσιο, εφόσον δεν έχουν προηγουμένως εξαντληθεί οι δυνατότητες είσπραξης των οφειλών από άλλα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη.
Σύμφωνα με την απόφαση, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εξετάζουν πρώτα αν υπάρχουν άλλα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να καλύψουν την οφειλή, πριν προχωρήσουν στην εκποίηση της οικογενειακής κατοικίας.
Η προστασία της οικογένειας και η αρχή της αναλογικότητας
Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η επιλογή της πρώτης κατοικίας ως μέσου αναγκαστικής εκτέλεσης πρέπει να αποτελεί την έσχατη λύση. Η διαδικασία οφείλει να συνάδει με τις συνταγματικές αρχές της προστασίας της οικογένειας και της αναλογικότητας.
Παράλληλα, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να έχουν ερευνήσει και να έχουν αποκλείσει, με τεκμηριωμένο τρόπο, την ύπαρξη άλλης περιουσίας του οφειλέτη από την οποία θα μπορούσε να εισπραχθεί η οφειλή.
Η υπόθεση της μεζονέτας στο Μοσχάτο
Η υπόθεση που εξετάστηκε αφορούσε μεζονέτα 162 τετραγωνικών μέτρων στο Μοσχάτο, η οποία αποτελούσε την οικογενειακή κατοικία ενός οφειλέτη και της συζύγου του.
Η Εφορία είχε κινήσει διαδικασία πλειστηριασμού για το μερίδιο του οφειλέτη στο ακίνητο, εξαιτίας χρεών εταιρείας προς το Δημόσιο, ύψους 142.917 ευρώ. Ωστόσο, ο ίδιος διέθετε και άλλα ακίνητα.
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών ακύρωσε το πρόγραμμα πλειστηριασμού, ενώ το Διοικητικό Εφετείο απέρριψε την έφεση που άσκησε το Δημόσιο.
Στη συνέχεια, το Δημόσιο προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο απέρριψε την αίτησή του, επικυρώνοντας την κρίση ότι η διαδικασία πλειστηριασμού παραβίαζε τις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας.
Δυνατότητα προσφυγής και κατά μεταγενέστερων πράξεων
Η απόφαση διευκρινίζει ότι η παρανομία δεν αφορά αποκλειστικά την αρχική πράξη κατάσχεσης, αλλά μπορεί να επηρεάζει και τα επόμενα στάδια της διαδικασίας πλειστηριασμού.
Κατά συνέπεια, ο οφειλέτης έχει τη δυνατότητα να ασκήσει ανακοπή και κατά μεταγενέστερων πράξεων της διαδικασίας, εφόσον συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις.
Ποιες οφειλές αφορά η απόφαση
Η κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας αφορά οφειλές που εισπράττονται βάσει του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.
Στο πεδίο εφαρμογής της περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, χρέη προς την Εφορία, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), τα ασφαλιστικά ταμεία και άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.
