Οι συνοµιλίες Τραµπ – Σι την περασµένη εβδοµάδα και η επίσκεψη Πούτιν στο Πεκίνο, λίγες ηµέρες µετά, αναδεικνύουν νέες ισορροπίες ισχύος στη γεωπολιτική σκακιέρα που αλλάζουν την παγκόσµια οικονοµία. Η ταυτόχρονη διπλωµατική κινητικότητα ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας έφεραν στο επίκεντρο το Πεκίνο ως µια πόλη-κλειδί στρατηγικά, µε ιστορία άνω των 3.000 ετών, µία από τις τέσσερις µεγάλες αρχαίες πρωτεύουσες της Κίνας, που έχει διατελέσει επανειληµµένα κέντρο αυτοκρατοριών.
Σήµερα το Πεκίνο µοιάζει να αναδεικνύεται ξανά σε κέντρο ισχύος στην ευρύτερη περιοχή της Ασίας και της Αρκτικής, λειτουργώντας ως επιταχυντής γεωοικονοµικών ανακατατάξεων.
Ωστόσο, σε αυτό το φόντο η Ευρώπη δείχνει να µην παίζει ρόλο, όσο το γεωπολιτικό βαρόµετρο µετατοπίζεται ανατολικά.
- Μέση Ανατολή. Ο πόλεµος στο Ιράν, που κλονίζει όχι µόνο τη Μέση Ανατολή αλλά ολόκληρο τον πλανήτη και την παγκόσµια οικονοµία, βρίσκει την
Ευρώπη να µην έχει ρόλο ούτε διπλωµατικά ούτε στρατιωτικά και ψάχνει πατήµατα. - Ενεργειακή εξάρτηση. Το ίδιο ισχύει για την απουσία της στις σχέσεις µε χώρες στην ευρύτερη περιοχή της Ασίας και ιδιαίτερα µε την Κίνα. Η Ευρώπη απουσιάζει και αναζητεί ρόλο για να µην εµφανίζεται ολοένα πιο ευάλωτη απέναντι στην ενεργειακή εξάρτηση, την κινεζική βιοµηχανική ισχύ και τις νέες ισορροπίες στις κρίσιµες πρώτες ύλες.
- Πούτιν – φυσικό αέριο – Αρκτική. Στο κάδρο µπαίνει και η Ρωσία. Ηδη στη συνάντηση Σι – Πούτιν οι δύο χώρες φέρονται να εξετάζουν τις παραµέτρους για τον γιγαντιαίο αγωγό φυσικού αερίου Power of Siberia 2, ο οποίος -εάν υπάρξει κοινός τόπος- θα ξεκινά από τα αρκτικά κοιτάσµατα της χερσονήσου Γιαµάλ για να τροφοδοτήσει την κινεζική αγορά από το 2029.
- Κόντρες µε ΗΠΑ – Γροιλανδία. Η Ευρώπη, επίσης, δεν έχει ρόλο στις εξελίξεις γύρω από την Αρκτική, η οποία έχει µετατραπεί σε ένα κρίσιµο γεωπολιτικό µέτωπο έντονου ανταγωνισµού, µε την Κίνα και τη Ρωσία να επιχειρούν δυναµική διείσδυση στην περιοχή και τη ∆ύση (ΗΠΑ και ΝΑΤΟ) να αντιδρά έντονα, µε τις ΗΠΑ να διεκδικούν τρεις νέες βάσεις στη Γροιλανδία.
- Ουκρανικό. Εκεί που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να εµφανιστούν ως παράγοντες διαµεσολάβησης είναι το Ουκρανικό, µε τις ευλογίες Τραµπ που τώρα είναι απασχοληµένος µε την κρίση στη Μέση Ανατολή. Σύµφωνα µε τους «Financial Times», η Ε.Ε. εξετάζει τον πρώην πρόεδρο της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, και την πρώην καγκελάριο της Γερµανίας, Ανγκελα Μέρκελ, ως πιθανούς εκπροσώπους σε ενδεχόµενες ειρηνευτικές συνοµιλίες µε τη Ρωσία.
Αδύναµη και διχασµένη
Η Ευρώπη µέσα στους διχασµούς της δείχνει συνολικά αδύναµη να ξεπεράσει αυτή την παράλυση και την αδυναµία να παίξει ρόλο στη νέα γεωπολιτική σκακιέρα που διαµορφώνεται σε φάση πολυκρίσης στον πλανήτη. Η αβεβαιότητα κυριαρχεί. Μετά τη συνάντηση Σι – Τραµπ, την περασµένη εβδοµάδα, η προσπάθεια για βελτίωση του κλίµατος στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας προκαλεί αυξανόµενη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς ενισχύεται η αίσθηση ότι οι βασικές αποφάσεις για το µέλλον της παγκόσµιας οικονοµίας λαµβάνονται πλέον χωρίς ουσιαστική ευρωπαϊκή επιρροή.
Αµερικανική παρακµή;
Η Κίνα δείχνει να έχει την τιµητική της, αναφέρουν αναλυτές στο Bloomberg. Οι επαφές του Ντόναλντ Τραµπ µε τον Σι Τζινπίνγκ, αλλά και η παράλληλη
επίσκεψη του Βλαντίµιρ Πούτιν στο Πεκίνο αναδεικνύουν µια νέα γεωοικονοµική πραγµατικότητα, καθώς η άνοδος του Πεκίνου εντείνει τις ανησυχίες για τη σταδιακή αποδυνάµωση της αµερικανικής κυριαρχίας στο διεθνές σύστηµα.
Μέχρι τη θεωρία της «παγίδας του Θουκυδίδη» επιστράτευσε ο Σι για να το υπογραµµίσει. Στη συνάντησή του µε τον Τραµπ, στο Πεκίνο, ο Σι επικαλέστηκε τον αρχαίο Ελληνα ιστορικό Θουκυδίδη, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο σύγκρουσης ανάµεσα σε µια ανερχόµενη δύναµη και µια παραδοσιακή υπερδύναµη. Αρκετοί αναλυτές εκτιµούν ότι στη σηµερινή πραγµατικότητα δεν αφορά µόνο την άνοδο της Κίνας, αλλά και τα σηµάδια παρακµής της αµερικανικής ισχύος.
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τη µεγαλύτερη οικονοµία και στρατιωτική δύναµη στον κόσµο, όµως αντιµετωπίζουν αυξανόµενα προβλήµατα: υψηλό δηµόσιο χρέος, εµπορικά ελλείµµατα, πολιτική πόλωση και αδυναµία διατήρησης της βιοµηχανικής τους υπεροχής απέναντι στην κινεζική παραγωγή.
Από το Πεκίνο πέρασε και ο Πούτιν, αναζητώντας επειγόντως νέες ενεργειακές διεξόδους µετά τη δραστική µείωση των εξαγωγών προς την Ευρώπη. Την ίδια στιγµή η Κίνα θέλει εναλλακτικές ενεργειακές διόδους πέρα από την εύθραυστη Μέση Ανατολή.
Φόβος για νέο «China shock»
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρώπη βρίσκεται αντιµέτωπη µε έναν νέο γύρο πιέσεων, κυρίως εξ ανατολών, καθώς αυξάνεται η εξάρτηση της ευρωπαϊκής βιοµηχανίας από κινεζικά εξαρτήµατα και κρίσιµες πρώτες ύλες. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η κατάσταση θυµίζει το «China shock» που έπληξε τις ΗΠΑ πριν από 25 χρόνια, οδηγώντας σε λουκέτα εργοστασίων και µαζικές απώλειες θέσεων εργασίας.
Σήµερα η Κίνα κυριαρχεί όχι µόνο στα τελικά προϊόντα, αλλά και στα ενδιάµεσα βιοµηχανικά υλικά που τροφοδοτούν την ευρωπαϊκή παραγωγή. Οι χαµηλές τιµές των κινεζικών προϊόντων ασκούν ισχυρή πίεση στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στη Γερµανία, όπου καταγράφονται ήδη σηµαντικές απώλειες θέσεων εργασίας στη βιοµηχανία.
Υπό αυτή την πίεση, η Κοµισιόν προσπαθεί να πείσει τη Γερµανία να στηρίξει αυστηρότερα µέτρα απέναντι στις φθηνές κινεζικές εισαγωγές, αξιοποιώντας τις δυσκολίες που αντιµετωπίζει η γερµανική βιοµηχανία. Την ίδια ώρα, η εξάρτηση της Ευρώπης από το Πεκίνο σε σπάνιες γαίες και κρίσιµα ορυκτά εντείνει τις ανησυχίες για τη στρατηγική αυτονοµία της ευρωπαϊκής οικονοµίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ενωση καλείται να επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική της θέση στο νέο αναδυόµενο παγκόσµιο γεωοικονοµικό πλαίσιο.
Kυριακάτικη Απογευματινή
