Η συζήτηση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη συνοδεύεται όλο και συχνότερα από προβληματισμούς σχετικά με τη συμπεριφορά των συστημάτων της. Περιπτώσεις όπου γλωσσικά μοντέλα παρήγαγαν ανακριβείς πληροφορίες, παραπλανητικές απαντήσεις ή αμφιλεγόμενο περιεχόμενο έχουν εντείνει τις ανησυχίες για τις δυνατότητες αλλά και τους κινδύνους της τεχνολογίας.
Σύμφωνα με τον Ιωάννη Πήτα, πρόεδρο της Διεθνούς Ακαδημίας Διδακτορικών Σπουδών στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AIDA), η εξήγηση είναι απλή: τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό το περιεχόμενο με το οποίο εκπαιδεύονται. Όπως ένα παιδί επηρεάζεται από τα ερεθίσματα και τα πρότυπα που λαμβάνει, έτσι και τα γλωσσικά μοντέλα διαμορφώνονται από τα δεδομένα που επεξεργάζονται.
Το διαδίκτυο ως βασική πηγή εκπαίδευσης
Τα σύγχρονα γλωσσικά μοντέλα εκπαιδεύονται σε τεράστιες ποσότητες κειμένων που προέρχονται από βιβλία, ιστοσελίδες, φόρουμ και άλλες διαδικτυακές πηγές. Ωστόσο, το περιεχόμενο του διαδικτύου δεν χαρακτηρίζεται πάντοτε από αξιοπιστία ή ποιότητα.
Μεγάλο μέρος των διαθέσιμων δεδομένων περιλαμβάνει ψευδείς ειδήσεις, θεωρίες συνωμοσίας, ακραίες απόψεις και παραπληροφόρηση. Μάλιστα, τα πιο πολωτικά ή εντυπωσιακά κείμενα τείνουν να διαδίδονται ταχύτερα και να αποκτούν μεγαλύτερη προβολή, γεγονός που επηρεάζει έμμεσα και τα δεδομένα που συλλέγονται για την εκπαίδευση των μοντέλων.
Η αναπαραγωγή των ίδιων προβλημάτων
Ο προβληματισμός γίνεται ακόμη μεγαλύτερος καθώς ένα σημαντικό μέρος του σύγχρονου διαδικτυακού περιεχομένου έχει πλέον παραχθεί από τα ίδια τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Αυτό δημιουργεί έναν κύκλο ανατροφοδότησης, όπου τα μοντέλα εκπαιδεύονται σε περιεχόμενο που έχει παραχθεί από προηγούμενες εκδόσεις τους, με αποτέλεσμα να αναπαράγονται και να ενισχύονται υπάρχουσες αδυναμίες, ανακρίβειες και προκαταλήψεις.
Οι κίνδυνοι για την ενημέρωση και τη δημόσια συζήτηση
Η διάδοση περιεχομένου χαμηλής ποιότητας μέσω εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ποιότητα της ενημέρωσης και του δημόσιου διαλόγου.
Κακόβουλα ή ανεπαρκώς ελεγχόμενα συστήματα είναι δυνατόν να παράγουν μαζικά παραπλανητικό περιεχόμενο, το οποίο ανακυκλώνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ενισχύει φαινόμενα παραπληροφόρησης. Παράλληλα, το ίδιο αυτό περιεχόμενο ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές εκπαιδεύσεις μοντέλων, επιδεινώνοντας το πρόβλημα.
Γιατί δεν χρησιμοποιούνται καλύτερα δεδομένα
Ένας από τους βασικούς λόγους είναι το κόστος. Η συλλογή, ο έλεγχος και η αξιολόγηση ποιοτικών δεδομένων απαιτούν σημαντικούς πόρους και χρόνο.
Αντίθετα, το περιεχόμενο του διαδικτύου είναι άμεσα διαθέσιμο και μπορεί να συλλεχθεί σε τεράστιες ποσότητες. Οι εταιρείες επιχειρούν στη συνέχεια να περιορίσουν τις αδυναμίες των μοντέλων μέσω κανόνων και περιορισμών στη λειτουργία τους, όμως πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος θα πρέπει να ξεκινά από το στάδιο της εκπαίδευσης.
Η ανάγκη για ποιοτικότερη εκπαίδευση
Ο Ιωάννης Πήτας υποστηρίζει ότι το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης περνά μέσα από τη χρήση μικρότερων και πιο εξειδικευμένων μοντέλων, τα οποία θα εκπαιδεύονται σε λιγότερα αλλά ποιοτικότερα δεδομένα.
Βιβλία, επιστημονικά περιοδικά, εφημερίδες και άλλες αξιόπιστες πηγές θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για πιο αξιόπιστα συστήματα, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται υψηλότερο κόστος λόγω πνευματικών δικαιωμάτων και διαδικασιών ελέγχου.
Ο ρόλος των κρατών και η ανάγκη ρύθμισης
Σημαντικό ρόλο θα μπορούσαν να διαδραματίσουν και τα κράτη, διαθέτοντας ανώνυμα και ποιοτικά δεδομένα από διοικητικές, νομικές, φορολογικές ή άλλες δημόσιες πηγές για την εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Παράλληλα, ο καθηγητής τονίζει την ανάγκη θεσμικής παρέμβασης, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη τέτοιων συστημάτων.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως καθρέφτης της κοινωνίας
Παρά τις ανησυχίες, ο Ιωάννης Πήτας εκτιμά ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί από μόνη της απειλή. Αντίθετα, λειτουργεί ως ένας ισχυρός πολλαπλασιαστής της ανθρώπινης γνώσης, αλλά και των ανθρώπινων αδυναμιών.
Όπως επισημαίνει, το μέλλον της τεχνολογίας δεν είναι προδιαγεγραμμένο. Το αν θα εξελιχθεί προς όφελος ή εις βάρος της κοινωνίας θα εξαρτηθεί τόσο από τις επιλογές των τεχνολογικών εταιρειών όσο και από την ικανότητα των κυβερνήσεων να θέσουν αποτελεσματικούς κανόνες για τη χρήση και την ανάπτυξή της.
