Νέα κλιμάκωση στην αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν σηματοδοτεί η προειδοποίηση του Ντόναλντ Τραμπ ότι οποιαδήποτε χώρα προσφέρει οικονομική ή άλλη βοήθεια στην Τεχεράνη θα βρεθεί αντιμέτωπη με «τρομερές οικονομικές συνέπειες».
Ο Αμερικανός πρόεδρος, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον θα επιβάλει πρωτοφανή οικονομική πίεση σε όσες χώρες, επιχειρήσεις ή χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς λειτουργήσουν ως «σωσίβιο» για το Ιράν.
Η νέα απειλή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διπλωματικές επαφές ΗΠΑ και Ιράν έχουν ουσιαστικά παγώσει, ενώ η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο και ειδικά στο Στενό του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά τεταμένη.
Τραμπ: «Η πιο συντριπτική επιχείρηση οικονομικού πολέμου»
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι δεν αξιοποίησε τη «μεγάλη ευκαιρία» που, όπως υποστηρίζει, της προσφέρθηκε για την επίτευξη συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Προειδοποίησε παράλληλα ότι κάθε χώρα που επιτρέπει σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, επιχειρήσεις, αεροδρόμια ή κρατικούς φορείς να παρέχουν οποιαδήποτε μορφή στήριξης στο Ιράν θα υποστεί σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για την «πιο συντριπτική επιχείρηση οικονομικού πολέμου» που έχει εξαπολυθεί εναντίον οποιασδήποτε χώρας, προαναγγέλλοντας οικονομική απομόνωση «άνευ προηγουμένου».
Στο στόχαστρο έθεσε ειδικότερα το λαθρεμπόριο πετρελαίου, τις ανταλλαγές νομισμάτων, τις μεταφορές ρευστότητας, τα ανταλλακτήρια συναλλάγματος, τους νηογνώμονες και τις εταιρείες-βιτρίνες, ζητώντας να σταματήσουν οι δραστηριότητες που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, διευκολύνουν την ιρανική οικονομία.
Ωστόσο, ο Τραμπ δεν εξειδίκευσε ποια συγκεκριμένα μέτρα ή νέες κυρώσεις προτίθεται να επιβάλει.
Η Ουάσιγκτον αυξάνει την οικονομική πίεση
Η νέα προειδοποίηση του Αμερικανού προέδρου έρχεται λίγες ημέρες μετά τις αντίστοιχες δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ο οποίος είχε προειδοποιήσει την Τεχεράνη για οικονομική απομόνωση σε επίπεδο που, όπως υποστήριξε, ο κόσμος δεν έχει γνωρίσει μέχρι σήμερα.
Παρά τη σχετική μείωση της έντασης των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η Μέση Ανατολή παραμένει σε κατάσταση υψηλού κινδύνου, έπειτα από μήνες πολεμικής σύγκρουσης.
Ο Τραμπ φαίνεται την ίδια ώρα να υιοθετεί πιο προσεκτική στάση στο στρατιωτικό επίπεδο, καθώς αντιμετωπίζει πολιτικές πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ, αλλά και προβληματισμούς για τα διαθέσιμα αποθέματα κρίσιμων πυρομαχικών των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Τα ΗΑΕ κόβουν εμπορικές και χρηματοοικονομικές σχέσεις με το Ιράν
Στο μεταξύ, η ένταση μεταφέρεται και στις σχέσεις του Ιράν με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Τα ΗΑΕ κατηγόρησαν την Τρίτη 18 Αυγούστου το Ιράν ότι εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον τους, οι οποίοι κατέπεσαν στη θάλασσα.
Η Τεχεράνη απέρριψε την κατηγορία.
Σε αντίδραση, η διπλωματία των ΗΑΕ ανακοίνωσε την αναστολή μέχρι νεωτέρας όλων των εμπορικών ανταλλαγών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με το Ιράν.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα δύο κράτη, που βρίσκονται στις δύο πλευρές του Στενού του Ορμούζ, διατηρούν εδώ και χρόνια σημαντικούς οικονομικούς, εμπορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς.
Τα ΗΑΕ αποτελούσαν μέχρι την έναρξη της σύγκρουσης έναν από τους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους του Ιράν, παρά το καθεστώς εκτεταμένων αμερικανικών κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης.
Στο διπλωματικό μέτωπο, οι προσπάθειες για επανέναρξη των συνομιλιών φαίνεται να έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι αυτή τη στιγμή δεν διεξάγονται συνομιλίες ή διαπραγματεύσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες οι επαφές έχουν ανασταλεί.
Η αμερικανική πλευρά φέρεται να ζητά από την Τεχεράνη να προσεγγίσει τις θέσεις της Ουάσιγκτον προτού επαναληφθεί ο διάλογος.
Η στάση αυτή περιορίζει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια για μια διπλωματική έξοδο από την κρίση, την ώρα που παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα σχετικά με την ασφάλεια, τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τη λειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
Η απάντηση της Τεχεράνης: «Δεν ανοίγει το Ορμούζ»
Η ιρανική πλευρά, από την άλλη, εμφανίζεται αποφασισμένη να μην υποχωρήσει από τις θέσεις της.
Ο Ιρανός επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ επανέλαβε ότι το Στενό του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει προτού οι ΗΠΑ εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, ανέλαβαν στο μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ.
Ο ίδιος κατηγόρησε την αμερικανική κυβέρνηση ότι επιχειρεί, μέσω της αυξημένης πίεσης, να αποσπάσει από το Ιράν παραχωρήσεις που δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική συμφωνία.
Η καταρχήν συμφωνία προέβλεπε 60ήμερη κατάπαυση του πυρός και διαπραγματεύσεις με στόχο μια πιο μακροπρόθεσμη λύση. Ωστόσο, η επανέναρξη των εχθροπραξιών τον Ιούλιο ανέτρεψε το πλαίσιο αυτό.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί πλέον ένα από τα βασικότερα σημεία αντιπαράθεσης.
Η θαλάσσια οδός είναι στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό μέρος των διεθνών μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει την πλήρη επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού χωρίς την εφαρμογή των συμφωνημένων δεσμεύσεων από την αμερικανική πλευρά.
Παράλληλα, η Τεχεράνη και το Ομάν έχουν ξεκινήσει συζητήσεις για το μέλλον της διαχείρισης του Στενού.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, το Ιράν εξετάζει την επιβολή τελών για υπηρεσίες που παρέχονται στα πλοία τα οποία διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Η συγκεκριμένη πρόταση έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών και ορισμένων πετρελαιοεξαγωγικών μοναρχιών του Κόλπου, οι οποίες απορρίπτουν την προοπτική μιας τέτοιας ρύθμισης.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε χώρα παρέχει στρατιωτική ή άλλη διευκόλυνση στις αμερικανικές δυνάμεις θα πρέπει να θεωρείται ότι συμμετέχει στις αμερικανικές επιχειρήσεις.
Το σκηνικό παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστο, καθώς η Ουάσιγκτον κλιμακώνει την οικονομική πίεση, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει στις παραχωρήσεις που ζητούν οι ΗΠΑ.
Στο μεταξύ, η απόφαση των ΗΑΕ να αναστείλουν τις εμπορικές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές με το Ιράν, η διακοπή των διπλωματικών επαφών και η αντιπαράθεση για το Στενό του Ορμούζ δημιουργούν ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο περιβάλλον για την περιφερειακή σταθερότητα.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς το ερώτημα πλέον είναι εάν οι δύο πλευρές θα οδηγηθούν σε νέο γύρο διαπραγματεύσεων ή εάν η οικονομική και στρατηγική πίεση θα μετατραπεί σε περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης.
