Σε νέα φάση κλιμάκωσης οδηγείται η αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι μπορεί να προχωρήσει σε πλήρες μπλοκάρισμα της διέλευσης πετρελαίου από το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως.
Η απειλή διατυπώθηκε από τον επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, ο οποίος εμφανίστηκε αποφασισμένος να αντιμετωπίσει, όπως υποστήριξε, τον αμερικανικό «οικονομικό πόλεμο».
Σύμφωνα με το προσκείμενο στην Τεχεράνη ιρανικό δίκτυο Press TV, ο Ρεζαΐ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση και πως είτε θα πρέπει να τηρήσει τις δεσμεύσεις της είτε θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειες μιας περαιτέρω κλιμάκωσης.
«Η Αμερική είναι στριμωγμένη στη γωνία. Είτε θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της είτε θα αναγκαστεί να παλέψει για να βγει από αυτή τη γωνία, κάτι που θα επιδεινώσει την κατάσταση», ανέφερε χαρακτηριστικά σε τηλεοπτική ομιλία του αργά το Σάββατο.
Η προειδοποίηση για το Ορμούζ
Το πλέον κρίσιμο στοιχείο των δηλώσεων Ρεζαΐ αφορά το Στενό του Ορμούζ, από όπου πραγματοποιείται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Ο Ιρανός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να διακόψει κάθε κυκλοφορία πετρελαίου, εάν κάποια γειτονική χώρα αποφασίσει να συμμετάσχει στις αμερικανικές πιέσεις εναντίον του Ιράν.
«Αν προχωρήσουν σε μια τέτοια ενέργεια, δεν θα επιτρέψουμε ούτε μία σταγόνα πετρελαίου να περάσει από τον Περσικό Κόλπο», δήλωσε, ξεκαθαρίζοντας ότι το πετρέλαιο δεν θα μπορεί να φύγει ούτε μέσω του Στενού του Ορμούζ ούτε μέσω του Περσικού Κόλπου.
Η τοποθέτηση αυτή ανεβάζει σημαντικά τον πήχη της αντιπαράθεσης, καθώς ένα πραγματικό κλείσιμο του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και να επηρεάσει τις παγκόσμιες ροές αργού πετρελαίου.
Ιράν: «Εχθρός» κάθε χώρα που συμμετέχει στον οικονομικό πόλεμο των ΗΠΑ
Επιλεκτική διέλευση δεξαμενόπλοιων
Παρά τις απειλές για πλήρη αποκλεισμό, το Ιράν εξακολουθεί να επιτρέπει σε ορισμένα ιρακινά δεξαμενόπλοια να διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Η πρακτική αυτή αποτελεί ένδειξη ότι η Τεχεράνη διατηρεί προς το παρόν μια επιλεκτική πολιτική πρόσβασης στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.
Ωστόσο, οι τελευταίες δηλώσεις του Ρεζαΐ δείχνουν ότι η κατάσταση θα μπορούσε να αλλάξει εάν κάποια από τις γειτονικές χώρες, που συνδέονται άμεσα με τις ενεργειακές ροές του Κόλπου, λάβει μέτρα στο πλαίσιο των αμερικανικών κυρώσεων ή πιέσεων.
Ο Ιρανός αξιωματούχος υποστήριξε ακόμη ότι η χώρα του έχει καταφέρει να εξαγάγει 70 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου μέσα στους τελευταίους έναν έως δύο μήνες.
Με τη δήλωση αυτή επιχείρησε να καταδείξει ότι οι ιρανικές εξαγωγές συνεχίζονται παρά τις αμερικανικές πιέσεις και τον αποκλεισμό που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, επιβλήθηκε εκ νέου στα ιρανικά λιμάνια από τα μέσα Ιουλίου.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι διαθέτει τρόπους να παρακάμπτει τις κυρώσεις και να διατηρεί τις εξαγωγές της, παρά τους περιορισμούς που επιβάλλει η Ουάσιγκτον.
Τα «8 έως 9 εκατ. βαρέλια την ημέρα»
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, η διακίνηση πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 8 έως 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική ροή, γεγονός που εξηγεί γιατί οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη λειτουργία της θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις πολύ πέρα από την περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Το ζήτημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τη χρήση των λεγόμενων «σκοτεινών διελεύσεων», μέσω των οποίων δεξαμενόπλοια μεταφέρουν φορτία χωρίς να εμφανίζουν κανονικά τα στοιχεία της πορείας τους.
Οι «σκοτεινές διελεύσεις»
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το δημοσίευμα, με τη συνδρομή του αμερικανικού Ναυτικού, πετρελαϊκές εταιρείες έχουν ναυλώσει δεξαμενόπλοια τα οποία απενεργοποιούν τους αναμεταδότες τους κατά τη διέλευση από την επίμαχη θαλάσσια περιοχή.
Τα πλοία μεταφέρουν το πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο, περνούν μέσω του Ορμούζ και κατευθύνονται προς τον Κόλπο του Ομάν.
Εκεί πραγματοποιείται μεταφόρτωση του αργού σε άλλα δεξαμενόπλοια, τα οποία ανήκουν ή έχουν ναυλωθεί από τους τελικούς πελάτες. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, τα πλοία που μετέφεραν αρχικά το φορτίο επιστρέφουν μέσω της ίδιας θαλάσσιας οδού.
Η πρακτική αυτή αποσκοπεί στη διατήρηση των ενεργειακών ροών παρά τις πιέσεις και τους περιορισμούς, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύει τον στρατηγικό ρόλο του Ορμούζ για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κομβικό σημείο για το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο. Η γεωγραφική του θέση, ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν, το καθιστά βασική δίοδο για τις εξαγωγές πετρελαίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων από τις χώρες του Κόλπου προς τις διεθνείς αγορές.
Για την Τεχεράνη, ο έλεγχος ή η δυνατότητα διατάραξης της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά και οικονομικά εργαλεία πίεσης που διαθέτει.
Οι τελευταίες προειδοποιήσεις Ρεζαΐ δείχνουν ότι το Ιράν επιχειρεί να καταστήσει σαφές πως οποιαδήποτε διεύρυνση των αμερικανικών πιέσεων ή συμμετοχή γειτονικών κρατών σε αυτές μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη πιο επιθετική αντίδραση.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν οι δηλώσεις αυτές θα παραμείνουν σε επίπεδο προειδοποίησης ή εάν η Τεχεράνη θα προχωρήσει σε συγκεκριμένα μέτρα που θα περιορίσουν περαιτέρω τις διεθνείς ενεργειακές ροές. Ένα ενδεχόμενο πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ θα αποτελούσε εξέλιξη με σοβαρές επιπτώσεις τόσο για την περιφερειακή ασφάλεια όσο και για τις διεθνείς τιμές ενέργειας.
