Καθεστώς προστασίας από τις υπερβολικές χρεώσεις των τραπεζών και τα πανωτόκια σε εκατομμύρια πολίτες με καταναλωτικά και επισκευαστικά δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις, πιστωτικές κάρτες, αλλά και μικροδάνεια (από 200 € και άνω) δημιουργεί το «νομοσχέδιο Θεοδωρικάκου» για τη θωράκιση των δικαιωμάτων των δανειοληπτών που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, με στόχο να τεθεί σε εφαρμογή από τον Νοέμβριο, αλλά χωρίς αναδρομική ισχύ.
Ενσωμάτωση οδηγίας
Το νομοσχέδιο, που αποτελεί σε μεγάλο βαθμό ενσωμάτωση ευρωπαϊκής οδηγίας, έρχεται να επιβάλει διπλό πλαφόν, τόσο στους επιβαλλόμενους τόκους όσο και στο ανώτατο ύψος του ποσού που καλούνται να πληρώσουν οι δανειολήπτες και κάτοχοι πιστωτικών καρτών, ώστε να φρενάρει την υπερχρέωση και τις καταχρηστικές χρεώσεις των τραπεζών και να βάλει όρια στο τελικό ποσό (πάνω από το αρχικό κεφάλαιο) που θα κληθούν να εξοφλήσουν οι δανειολήπτες. Στις διατάξεις του νομοσχεδίου εντάσσονται επίσης οι πιστώσεις που παρέχονται απευθείας από εμπόρους, τα προγράμματα «αγοράζω τώρα-πληρώνω αργότερα» (Buy Now-Pay Later) και οι συμβάσεις leasing με δικαίωμα εξαγοράς.
Στο πλαίσιο αυτό, θεσπίζεται ανώτατο όριο στο ποσό του συνολικού ετήσιου πραγματικού επιτοκίου (ΣΕΠΕ), το οποίο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 30% έως 50% εκείνου που δημοσιεύεται σε τριμηνιαία βάση από την Τράπεζα της Ελλάδος. Ταυτόχρονα, τίθενται όρια από 60% έως 75% στο ποσό της αύξησης του αρχικού κεφαλαίου του δανείου κατά την αποπληρωμή, πλην των πιστωτικών καρτών, η εξόφληση των οποίων δεν έχει προκαθορισμένη διάρκεια αποπληρωμής.
Ο πρώτος περιορισμός καλύπτει δανειακές συμβάσεις χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις επί ακινήτων, δηλαδή δάνεια που δεν συνδέονται με υποθήκη ή άλλο περιουσιακό στοιχείο. Πρόκειται κυρίως για καταναλωτικά δάνεια, επισκευαστικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, για ποσά έως 100.000 ευρώ. Η δεύτερη ρύθμιση εξαιρεί τις πιστωτικές κάρτες, αλλά περιλαμβάνει και δάνεια, ενώ το τελικό ποσό που θα πληρώνει ο δανειολήπτης δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 60% για δάνεια έως και 4 χρόνια, το 70% για δάνεια άνω των 4 ετών και μέχρι τα 8 έτη, και το 75% για δάνεια άνω των 8 ετών. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Ανάπτυξης, το πλαφόν αυτό στοχεύει να βάλει φρένο σε περιπτώσεις όπου τόκοι, προμήθειες και χρεώσεις, οδηγούσαν σε δυσανάλογη αύξηση του τελικού χρέους.
– Για παράδειγμα, σε ένα καταναλωτικό δάνειο ύψους 10.000 ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής έως 4 έτη, η επιβάρυνση δεν μπορεί να ξεπερνά τις 6.000 € (60%) χωρίς τον συνυπολογισμό των τόκων. Άρα, το μέγιστο συνολικό ποσό αποπληρωμής δεν πρέπει να ξεπερνά τις 16.000 €. Αντίστοιχα, για ένα δάνειο ύψους 10.000 € με αποπληρωμή σε 6 χρόνια, η μέγιστη επιβάρυνση ορίζεται στις 7.000 € (70%), άρα το μέγιστο συνολικό ποσό αποπληρωμής ορίζεται στις 17.000€.
Πιστοληπτικός έλεγχος
Την ίδια ώρα, επιχειρείται να δοθεί ένα τέλος στον ανεξέλεγκτο δανεισμό, αφού αρχικά η τράπεζα οφείλει να ελέγχει την πιστοληπτική ικανότητα του δανειολήπτη πριν να τον δεσμεύσει με μία σύμβαση. Μεγάλο μέρος του νομοσχεδίου ρυθμίζει και τη συμπεριφορά απέναντι στον καταναλωτή που δυσκολεύεται να πληρώνει τις δόσεις του, ορίζοντας ότι οι πιστωτές θα πρέπει να εξετάζουν μέτρα ανοχής και λύσεις πριν να προχωρήσουν σε πιο αυστηρές ενέργειες κατά του οφειλέτη. Εάν ένας δανειολήπτης δει το εισόδημά του να μειώνεται για λόγους που υπερβαίνουν τη δική του υπαιτιότητα, ο πιστωτής θα πρέπει να εξετάσει εναλλακτικές λύσεις.
Τα μέτρα διευκόλυνσης λαμβάνουν υπόψη, μεταξύ άλλων, τις περιστάσεις του καταναλωτή και μπορεί να περιλαμβάνουν: πλήρη ή μερική αναχρηματοδότηση της σύμβασης πίστωσης, τροποποίηση των υφιστάμενων όρων, παράταση της διάρκειας, μεταβολή του τύπου της σύμβασης, αναστολή καταβολής δόσεων, μερική αποπληρωμή, μετατροπή νομίσματος, μερική διαγραφή ή ενοποίηση οφειλών -όπου επιτρέπεται.
«Ψιλά γράμματα»
Το νομοσχέδιο δίνει οριστικό τέλος στα «ψιλά γράμματα» των δανειακών συμβάσεων, καθώς ορίζει πως οι όροι θα πρέπει να είναι ξεκάθαροι και προσβάσιμοι στον μέσο καταναλωτή, ώστε να μην υπάρχουν παγίδες ή παρανοήσεις που οδηγούν σε επιπλέον οικονομική επιβάρυνση. Οι τράπεζες θα υποχρεούνται πλέον να παρουσιάζουν με σαφή και κατανοητό τρόπο όλες τις χρεώσεις, τα επιτόκια, τις προμήθειες αλλά και τους κινδύνους που μπορεί να συνεπάγεται ένας δανεισμός. Μέσα σε 14 ημέρες ο κάθε πολίτης μπορεί να ακυρώσει το δάνειο, χωρίς κυρώσεις και υποχρέωση αιτιολόγησης.
Τέλος επιχειρείται να δοθεί και στο «χάος» του αυτόματου τηλεφωνητή και των ψηφιακών βοηθών, καθώς στις διατάξεις προβλέπεται με σαφήνεια ότι πολίτης θα έχει δικαίωμα να μιλήσει με φυσικό πρόσωπο, ζητώντας την ανθρώπινη παρέμβαση. Δεν θα είναι υποχρεωμένος να εξυπηρετείται μόνο από αυτοματοποιημένα συστήματα ή chatbots, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για ηλικιωμένους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Εφημερίδα Απογευματινή
