Η Ελλάδα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης χάρη στον Κάθετο Διάδρομο, ο οποίος αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην προμήθεια φυσικού αερίου προς τις χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης τα επόμενα χρόνια. Το μήνυμα αυτό έστειλε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, μιλώντας στο 30th Annual Government Roundtable του «Economist», συνδέοντας τον Κάθετο Διάδρομο με τη συνολική στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
43,07 TWh το σύνολο των εισαγωγών φυσικού αερίου στην Ελλάδα το α΄ εξάμηνο του 2026
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Εξάρχου τοποθέτησε την Ελλάδα «ένα βήμα μπροστά», εκτιμώντας ότι η δημιουργία του Κάθετου Διαδρόμου δίνει στη χώρα μας τη δυνατότητα να διακινεί σημαντικές ποσότητες αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη, σε μία περίοδο κατά την οποία η ήπειρος χρειάζεται νέες, αξιόπιστες διαδρομές και πηγές προμήθειας. Όπως επισήμανε, από το 2027, όταν θα τερματιστεί ουσιαστικά η δυνατότητα εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου στο ευρωπαϊκό σύστημα, η ανάγκη εξεύρεσης νέων αξιόπιστων ποσοτήτων θα είναι ακόμη μεγαλύτερη. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Ελλάδα διαθέτει το συγκριτικό πλεονέκτημα των υφιστάμενων υποδομών LNG, με τη Ρεβυθούσα και τον τερματικό σταθμό της Αλεξανδρούπολης να αποτελούν κρίσιμους κόμβους για τη μεταφορά φυσικού αερίου προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία και συνολικά την Κεντρική Ευρώπη μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
46% της προσφερόμενης δυναμικότητας στη «βασική διαδρομή» του Κάθετου Διαδρόμου δεσμεύθηκε έως το 2030
Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν αποτελεί μια καινούργια ιδέα, αλλά ένα σχέδιο που ωρίμαζε επί σειρά ετών. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η αλλαγή της ενεργειακής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών και οι εξελίξεις στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου κατέστησαν το έργο πολύ πιο επίκαιρο και αναγκαίο. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στη δημιουργία της Atlantic SEE LNG Trade, της κοινής εταιρείας του Ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, η οποία έχει ως αντικείμενο τη διασφάλιση μακροχρόνιων ποσοτήτων LNG και την εμπορική ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου. Όπως υπογράμμισε, η ύπαρξη σταθερών συμβολαίων αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει πραγματική διαφοροποίηση στις πηγές προμήθειας φυσικού αερίου.
Όχι σε νέα εξάρτηση
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η σημερινή συγκυρία δεν πρέπει να οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση από τη μία ενεργειακή εξάρτηση στην άλλη. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου με αποκλειστική εξάρτηση από το αμερικανικό LNG θα αποτελούσε εξίσου λανθασμένη επιλογή, καθώς ζητούμενο είναι η ισορροπία, η διαφοροποίηση και η δημιουργία πολλαπλών αξιόπιστων πηγών εφοδιασμού.
Η τοποθέτηση του επικεφαλής της AKTOR εντάχθηκε σε μια ευρύτερη ανάλυση για την ενεργειακή ασφάλεια, την οποία χαρακτήρισε πλέον ζήτημα γεωπολιτικής ισχύος. Όπως είπε, ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι η ενέργεια δεν αποτελεί μόνο οικονομικό αγαθό, αλλά και εργαλείο άσκησης πολιτικής και διεθνούς επιρροής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως υποστήριξε, πλήρωσε ακριβά την υπερβολική εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς η Μόσχα αξιοποίησε αυτή την εξάρτηση ως μοχλό πίεσης. «Η ενέργεια είναι ασφάλεια», τόνισε, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη έλαβε ένα πολύ σκληρό μάθημα. Κατά την εκτίμησή του, όμως, εξακολουθεί να λειτουργεί περισσότερο αντιδρώντας στις εξελίξεις παρά σχεδιάζοντας εγκαίρως τις επόμενες κινήσεις της. Για τον λόγο αυτόν υποστήριξε ότι απαιτείται μια κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική, ταχύτερη λήψη αποφάσεων και μεγαλύτερη γεωπολιτική αυτονομία.
Πράσινη μετάβαση
Ο κ. Εξάρχου αναφέρθηκε εκτενώς και στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική, ξεκαθαρίζοντας ότι υποστηρίζει πλήρως την πράσινη μετάβαση και την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Όπως είπε, οι ΑΠΕ αποτελούν βασικό πυλώνα της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ευρώπης. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι δεν μπορούν να αποτελούν τη μοναδική απάντηση στις ανάγκες της ηπείρου, ιδιαίτερα όταν το υψηλό ενεργειακό κόστος επιβαρύνει επιχειρήσεις και νοικοκυριά και μειώνει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Κατά την άποψή του, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να ισορροπήσει μεταξύ των περιβαλλοντικών της στόχων και της οικονομικής πραγματικότητας. Όπως είπε, εάν επιλέγει ένα ακριβότερο ενεργειακό μοντέλο, θα πρέπει να διαθέτει και τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους ώστε να το υποστηρίξει χωρίς να αποδυναμώνει τη βιομηχανία και την παραγωγική της βάση.
Ευρω-ευελιξία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη θέση της Ευρώπης στο διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον. Εκτίμησε ότι η Ένωση χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία στις διεθνείς συνεργασίες της, προσαρμόζοντας τις συμμαχίες της ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περιόδου. Όπως εξήγησε, σε ορισμένα ζητήματα μπορεί να απαιτείται στενή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ σε άλλα να είναι αναγκαία η συνεννόηση με την Κίνα ή άλλους διεθνείς παράγοντες. Προϋπόθεση, όμως, είναι η Ευρώπη να διαθέτει σαφή στρατηγική και αποτελεσματικό μηχανισμό λήψης αποφάσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο συνέδεσε τη γεωπολιτική με την οικονομία και την επιχειρηματικότητα, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται πλέον τη δημιουργία ισχυρών ευρωπαϊκών επιχειρηματικών σχημάτων. Όπως ανέφερε, οι ελληνικές εταιρείες μπορεί να είναι σημαντικές για τα εγχώρια δεδομένα, ωστόσο το πραγματικό ζητούμενο είναι η δημιουργία «ευρωπαϊκών πρωταθλητών», οι οποίοι θα μπορούν να ανταγωνιστούν σε μέγεθος και δυνατότητες τους μεγάλους αμερικανικούς και κινεζικούς ομίλους.
Στρατηγική
Αναφερόμενος στον Όμιλο AKTOR, σημείωσε ότι η στρατηγική του επικεντρώνεται στην ενέργεια, στις ανανεώσιμες πηγές, στις παραχωρήσεις, στις υποδομές και στις κατασκευές, ενώ εξετάζονται και επενδύσεις στην κυκλική οικονομία. Εκτίμησε ακόμη ότι, παρά το γεγονός πως ο τουρισμός δεν αποτελεί σήμερα βασική προτεραιότητα του ομίλου, θα συνεχίσει να συγκεντρώνει ισχυρό ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές.
«Ιστορικές στιγμές»
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Αλέξανδρος Εξάρχου αναφέρθηκε εκτενώς στην ελληνική οικονομία, για την οποία τόνισε ότι ζει «ιστορικές στιγμές». Περιέγραψε μια μεγάλη αλλαγή στο επενδυτικό κλίμα σε σχέση με τα χρόνια της κρίσης, σημειώνοντας ότι ειδικά τον τελευταίο χρόνο παρατηρείται «συγκλονιστικά σοβαρό ενδιαφέρον» από ξένα κεφάλαια να αναλάβουν ελληνικό ρίσκο.
Το κρίσιμο στοιχείο, κατά τον ίδιο, είναι ότι πλέον δεν πρόκειται μόνο για δανειακά κεφάλαια, αλλά για επενδυτές που βάζουν ίδια κεφάλαια στην Ελλάδα και αναλαμβάνουν τον κίνδυνο της ελληνικής οικονομίας. Αυτό, όπως είπε, δεν το έχει ξαναδεί σε ανάλογη ένταση. Η σημερινή εικόνα, κατά τον ίδιο, είναι αποτέλεσμα των προσπαθειών των τελευταίων επτά έως οκτώ ετών, αλλά και των ευκαιριών που δημιουργήθηκαν μετά τα πολύ χαμηλά επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας.
Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε επίσης ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα στάδιο όπου οι ιδιωτικές επενδύσεις μπορούν σταδιακά να αντικαταστήσουν εργαλεία όπως το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο επιχειρηματίας εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος για την ελληνική οικονομία, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθούν η πολιτική σταθερότητα, η συνέχεια όσων έχουν χτιστεί μέχρι σήμερα και η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Όπως είπε, εάν η Ελλάδα καταφέρει να διατηρήσει αυτήν τη δυναμική, μπορεί να βάλει τις βάσεις για την «επόμενη γενιά του RRF». Μια οικονομία που θα στηρίζεται στα δικά της πόδια και όχι στα ξένα…
Εφημερίδα Απογευματινή
