Η ενεργειακή ακρίβεια, η επακόλουθη αύξηση του κόστους δανεισμού με την αύξηση των επιτοκίων, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και η πολιτική αστάθεια αποτελούν τους μεγάλους κινδύνους που απειλούν να φρενάρουν τη θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας, σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Εξάρχου.
Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR προειδοποίησε χθες, μιλώντας στο 6ο Thessaloniki Metropolitan Summit, που διοργανώνει το powergame.gr σε συνεργασία με τον «Economist», ότι η τιμή του φυσικού αερίου μπορεί να εκτοξευτεί ακόμη και στα 110 ευρώ η μεγαβατώρα, δημιουργώντας συνθήκες ελλείψεων και ασφυξίας. Στο πλαίσιο αυτό κάλεσε την Ευρώπη να επιταχύνει τις αποφάσεις και να κινηθεί άμεσα για να διασφαλίσει επαρκείς ποσότητες ενέργειας, χαμηλές τιμές και νέες επενδύσεις, εκφράζοντας την προσδοκία ότι η ΕΕ δεν θα αργήσει τελικά να κινηθεί προς την κατεύθυνση έκδοσης ευρωομολόγου ή ενός νέου Ταμείου Ανάκαμψης προκειμένου να μετριάσει τις επιπτώσεις.
Αισιοδοξία ότι η Ευρώπη στο τέλος του έτους ή στις αρχές του επόμενου θα αναγκαστεί να κινηθεί προς ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης ή στην έκδοση ευρωομολόγου
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου έστειλε το μήνυμα ότι ενώ η εικόνα της ελληνικής οικονομίας παραμένει θετική και το ενδιαφέρον των ξένων επενδυτών για τη χώρα βρίσκεται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, η συγκυρία δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Όπως ανέφερε, ο πόλεμος στο Ιράν έχει ήδη οδηγήσει σε άνοδο των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου, εξέλιξη που μπορεί να τροφοδοτήσει εκ νέου τον πληθωρισμό, να ασκήσει πιέσεις στα επιτόκια και τελικά να αυξήσει το κόστος του χρήματος.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι εδώ και περίπου οκτώ μήνες προειδοποιούσε για τις αρνητικές εξελίξεις στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Πριν από έξι μήνες είχε εκτιμήσει ότι η τιμή του TTF θα μπορούσε να φτάσει τα 85 ευρώ. Σήμερα, με την τιμή να κινείται ήδη κοντά στα 75 ευρώ, θεωρεί ότι η προηγούμενη πρόβλεψή του ήταν μάλλον αισιόδοξη.
Πλέον, όπως είπε χαρακτηριστικά, τα 110 ευρώ μπορεί να αποτελούν πιο ρεαλιστικό σενάριο από τα 85 ευρώ. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε ευρύτερες συνέπειες.
ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
Για τον επικεφαλής της AKTOR, το μεγάλο ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στις τιμές της ενέργειας. Η αύξηση των επιτοκίων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την επενδυτική δυναμική της Ευρώπης και, κατ’ επέκταση, της Ελλάδας.
«Όταν αυξηθούν πολύ τα επιτόκια, φοβούμαι ότι θα μειωθεί πάρα πολύ το ενδιαφέρον κάποιων ξένων να επενδύσουν στην Ελλάδα», προειδοποίησε, επισημαίνοντας ότι η χώρα βρίσκεται σήμερα σε μια ιδιαίτερα ευνοϊκή συγκυρία από πλευράς προσέλκυσης διεθνών κεφαλαίων.
Ο κ. Εξάρχου χαρακτήρισε μάλιστα την τρέχουσα περίοδο ως την καλύτερη που έχει δει ποτέ ως προς το ενδιαφέρον ξένων επενδυτών να αναλάβουν ελληνικό κίνδυνο, όχι μόνο μέσω ομολόγων αλλά και μέσω μετοχών. Η αλλαγή αυτή, όπως σημείωσε, αντανακλά τη μεταστροφή της διεθνούς αντίληψης για την ελληνική οικονομία.
Η πρόκληση πλέον είναι να διατηρηθεί αυτή η δυναμική και μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Κατά τον ίδιο, η Ελλάδα έχει αποκτήσει την ανθεκτικότητα που απαιτείται ώστε να προσελκύσει ιδιωτικά κεφάλαια και να στηριχθεί περισσότερο στις ιδιωτικές επενδύσεις. Αυτός είναι, όπως είπε, ο δρόμος για να αποκτήσει η οικονομία «δικά της πόδια» και να αλλάξει σταδιακά το παραγωγικό μοντέλο της.
Στην εξίσωση μπαίνει και ο παράγοντας της πολιτικής σταθερότητας. Ο Αλέξανδρος Εξάρχου συνέδεσε ευθέως την ενεργειακή ακρίβεια με τον κίνδυνο κοινωνικών και πολιτικών πιέσεων. Ένας πληθωριστικός χειμώνας, με υψηλές τιμές ενέργειας, θα μπορούσε να επιβαρύνει σημαντικά τα νοικοκυριά και να δημιουργήσει ευρύτερες μακροοικονομικές συνέπειες. Το παράδειγμα που έφερε ήταν χαρακτηριστικό: αν η τιμή της βενζίνης έφτανε στα 2,5-3 ευρώ το λίτρο, οι επιπτώσεις δεν θα περιορίζονταν στην οικονομία, αλλά θα αποκτούσαν πολιτική και κοινωνική διάσταση.
Για την αντιμετώπιση ενός τέτοιου ενδεχομένου, ο κ. Εξάρχου εκτίμησε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρειαστεί τελικά ένα νέο κοινό χρηματοδοτικό εργαλείο. Προέβλεψε μάλιστα ότι προς το τέλος του έτους ή στις αρχές του επόμενου η Ευρώπη θα αναγκαστεί να κινηθεί προς ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης ή στην έκδοση ευρωομολόγου.
Η λογική, όπως την περιέγραψε, είναι ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί έναν μηχανισμό που θα μπορεί να στηρίξει την οικονομία και την ιδιωτική κατανάλωση απέναντι στις νέες ενεργειακές πιέσεις.
Ο ΚΑΘΕΤΟΣ ΔΙΑΔΡΟΜΟΣ
Ιδιαίτερη σημασία στη συζήτηση που είχε ο Αλέξανδρος Εξάρχου με τον διευθυντή του powergame.gr, Φώτη Κόλλια, και τη διευθύντρια σύνταξης του energygame.gr, Λαλέλα Χρυσανθοπούλου, είχε η ενεργειακή ασφάλεια και ο ρόλος της Ελλάδας στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, η επέκταση του οποίου υπεγράφη χθες. Ο κ. Εξάρχου ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη επιχειρηματικό σχέδιο αλλά για ένα ζήτημα με σαφή εθνική και γεωστρατηγική διάσταση.
Η δυνατότητα της Ελλάδας να αποτελέσει πύλη για μεγάλες ποσότητες αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την υπόλοιπη Ευρώπη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών εξελίξεων.
Ο Κάθετος Διάδρομος, με αφετηρία την Αλεξανδρούπολη και προοπτική επέκτασης προς τη Βόρεια Μακεδονία, τη Σερβία, τη Βουλγαρία και βορειότερα έως την Ουκρανία και άλλες αγορές, μπορεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο.
«Το να μπορέσει η Ελλάδα να καταστεί το μέσο με το οποίο θα περνά μεγάλες ποσότητες αμερικανικού LNG προς τα βόρεια και γενικώς προς την Ευρώπη είναι ένα γεωστρατηγικής φύσεως θέμα», υπογράμμισε ο επικεφαλής της AKTOR.
Στο πλαίσιο αυτό, το μήνυμα του επικεφαλής της AKTOR είναι ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να δει τον Κάθετο Διάδρομο αποκλειστικά ως ένα έργο υποδομής. Η ανάπτυξή του μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της χώρας στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, προσφέροντας παράλληλα στην Ευρώπη περισσότερες επιλογές για την προμήθεια φυσικού αερίου.
«Η ΕΥΡΩΠΗ ΕΧΑΣΕ ΧΡΟΝΟ»
Ο επικεφαλής της AKTOR υποστήριξε πως η Ευρώπη δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να καθυστερεί στη σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων για την προμήθεια φυσικού αερίου. Με το ρωσικό αέριο ουσιαστικά εκτός αγοράς λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, η Ευρώπη πρέπει να εξασφαλίσει άμεσα ποσότητες και τιμές μέσω μακροχρόνιων συμφωνιών με Αμερικανούς προμηθευτές LNG.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι χάθηκε πολύτιμος χρόνος. Χώρες που κινήθηκαν εγκαίρως και έκλεισαν συμβόλαια διάρκειας 15 ή 20 ετών μπόρεσαν να εξασφαλίσουν τιμές που σήμερα δεν είναι διαθέσιμες. Ο ίδιος έφερε ως παράδειγμα τη συμφωνία που είχε κλείσει η AKTOR με τη Venture Global εννέα μήνες νωρίτερα. Τότε οι τιμές θεωρούνταν υψηλές. Σήμερα, όπως σημείωσε, η κατάσταση έχει αντιστραφεί πλήρως. «Όταν εμείς κλείσαμε μια συμφωνία με τη Venture Global εννέα μήνες πριν, όλοι μάς λέγανε ότι το αμερικανικό LNG και οι τιμές που κλείσαμε ήταν πανάκριβες. Σας βεβαιώ ότι αυτήν τη στιγμή αν δινόταν η δυνατότητα στη Venture Global να ακυρώσει αυτήν τη συμφωνία, θα το έκανε χθες», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι πλέον είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν Αμερικανοί προμηθευτές που να είναι διατεθειμένοι να συνάψουν αντίστοιχες μακροχρόνιες συμφωνίες 15 ή 20 ετών στις τιμές που είχαν εξασφαλιστεί τότε.
Η προειδοποίηση του κ. Εξάρχου αφορά τελικά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνει αποφάσεις η Ευρώπη. «Αργούμε να πάρουμε αποφάσεις, δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε για τα προφανή μεταξύ μας, με αποτέλεσμα να πληρώνουμε πολύ ακριβά στο τέλος πράγματα τα οποία, αν τα είχαμε προλάβει, αν είχαμε ενεργήσει εγκαίρως, ίσως τα πληρώναμε λιγότερο», τόνισε.
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΞΑΡΤΗΣΗ
Παράλληλα, ο επικεφαλής της AKTOR προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να κάνει το λάθος και να αντικαταστήσει τη μία ενεργειακή εξάρτηση (Ρωσία) με μία άλλη (ΗΠΑ).
Η στρατηγική πρέπει να είναι η διαφοροποίηση των πηγών και των διαδρομών προμήθειας. Ακόμη και αν στο μέλλον επανέλθει στην αγορά το ρωσικό φυσικό αέριο, όπως ανέφερε, θα πρέπει να υπάρχει ισορροπία στις ποσότητες και τις τιμές μεταξύ ρωσικού αερίου και αμερικανικού LNG.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Δεν αποτελεί μόνο έναν αγωγό μεταφοράς ενέργειας προς τις αγορές του Βορρά αλλά μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής για διαφοροποίηση, ασφάλεια εφοδιασμού και περιορισμό των γεωπολιτικών κινδύνων.
AKTOR
Στο επιχειρηματικό σκέλος ο κ. Εξάρχου αναφέρθηκε στην άντληση συνολικά περίπου 950.000.000 ευρώ από την αγορά, μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου 650.000.000 ευρώ και ομολογιακού δανεισμού 300.000.000 ευρώ, για την υλοποίηση επενδυτικού προγράμματος περίπου 3 δισ. ευρώ.
Υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης υψηλών ιδίων κεφαλαίων και χαμηλού δανεισμού ώστε ο όμιλος να διαθέτει την απαιτούμενη χρηματοοικονομική ευελιξία για τις επόμενες επενδύσεις. Στόχος είναι σε βάθος τριετίας ο δείκτης δανεισμού προς EBITDA να μην ξεπεράσει το 4x, ενώ σε ορίζοντα πενταετίας ο όμιλος επιδιώκει EBITDA περίπου 700.000.000 ευρώ.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι οι κατασκευές θα παραμείνουν στον πυρήνα της στρατηγικής της AKTOR, με τις παραχωρήσεις και τις υπόλοιπες δραστηριότητες να λειτουργούν συμπληρωματικά.
Αναφερόμενος στα μεγάλα έργα υποδομών τόνισε επίσης ότι δεν θα πρέπει να δημοπρατούνται έργα χωρίς να έχουν προηγουμένως εξασφαλιστεί οι βασικές προϋποθέσεις για την υλοποίησή τους: ολοκληρωμένο τεχνικό αντικείμενο, διαθέσιμη χρηματοδότηση και ολοκλήρωση των απαλλοτριώσεων.
Το συνολικό μήνυμα του Αλέξανδρου Εξάρχου είναι ότι η Ελλάδα έχει σήμερα ένα σημαντικό επενδυτικό πλεονέκτημα, αλλά αυτό δεν είναι αυτονόητο ούτε εξασφαλισμένο. Η ενεργειακή κρίση, το κόστος του χρήματος και η πολιτική αστάθεια μπορούν να ανατρέψουν γρήγορα τις ισορροπίες.
Και σε ευρωπαϊκό επίπεδο η προειδοποίηση είναι ακόμη πιο καθαρή: η καθυστέρηση κοστίζει. Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει εγκαίρως για την ενεργειακή στρατηγική της, να εξασφαλίσει ποσότητες και τιμές φυσικού αερίου και να δημιουργήσει τα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα της επιτρέψουν να αντιμετωπίσει ένα νέο κύμα πιέσεων.
Εφημερίδα Απογευματινή
