Εκλεισε τυπικά την περασµένη εβδοµάδα η υλοποίηση του Ταµείου Ανάκαµψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) στη χώρα µας. Πλέον δεν γίνονται άλλες πιστοποιήσεις υλοποίησης έργων και έρχεται η ώρα της κρίσης για τα αποτελέσµατα ενός προγράµµατος για τo οποίο πολλά ακούστηκαν πίσω στο 2020. Αλλοι χαρακτήρισαν το Ταµείο Ανάκαµψης ως το Σχέδιο Μάρσαλ της ανόρθωσης της ρηµαγµένης από την κρίση αλλά και από την πανδηµία οικονοµίας, και άλλοι το χαρακτήρισαν ένα επιπλέον ΕΣΠΑ που έτρεξε παράλληλα µε το παραδοσιακό ΕΣΠΑ 2021-2027.
Η κυβέρνηση κάνει λόγο για επιτυχή υλοποίηση του προγράµµατος, µε δεδοµένο ότι δεν χάθηκαν πόροι. Η αντιπολίτευση, από την άλλη πλευρά, αναφέρεται σε πλήρη αποτυχία, κάνοντας λόγο για ανακατατάξεις της τελευταίας στιγµής σε έργα αµφίβολης σηµασίας, προκειµένου να διασωθούν οι πόροι. Επιπλέον τα κόµµατα της αντιπολίτευσης επικρίνουν την κυβέρνηση ότι οδήγησε τους πόρους του ΤΑΑ σε λίγους και όχι στους πολλούς.
Η κυβέρνηση µε τη σειρά της αναφέρει ότι τα αναπτυξιακά προγράµµατα τύπου ΤΑΑ δεν «γράφονται στις πλάκες του Μωυσή» και ότι µια αποτελεσµατική κυβέρνηση έχει πάντα τη δυνατότητα των αλλαγών, είτε λόγω καθυστερήσεων στα έργα είτε λόγω ανωτέρας βίας. Τέτοιοι ελιγµοί απαιτήθηκαν προκειµένου να ενταχθούν πρόσθετα έργα που δεν ήταν δυνατόν να είχαν προβλεφθεί, όπως π.χ. έργα αποκατάστασης καταστροφών από τις θεοµηνίες «Daniel» και «Elias» στην Κεντρική Ελλάδα, ή έργα που καθυστέρησαν λόγω ανωτέρας βίας, π.χ. καθυστερήσεις σε απαλλοτριώσεις, νοµικές προσφυγές κ.λπ.
Το ΤΑΑ ανήλθε στα 36 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 18,22 δισ. ευρώ ήταν επιδοτήσεις (µη επιστρεπτέα κεφάλαια) και τα υπόλοιπα 17,73 δισ. ευρώ χαµηλότοκα δάνεια (επιστρεπτέα κεφάλαια). Από τα παραπάνω ποσά εκταµιεύθηκαν από τα ευρωπαϊκά ταµεία µέχρι σήµερα τα 24,6 δισ. ευρώ ή το 68,5% του συνολικού ύψους του προγράµµατος.
Εξ αυτών, τα 12,9 δισ. ευρώ αφορούσαν επιδοτήσεις, ή περίπου το 71% των επιδοτήσεων, και 11,7 δισ. ευρώ δάνεια, ή περίπου το 68% των δανείων. Αποµένουν εποµένως 11,3 δισ. ευρώ για να εκταµιευθούν από τα ευρωπαϊκά ταµεία, εκ των οποίων 5,3 δισ. σε επιχορηγήσεις και 6 δισ. ευρώ σε δάνεια.
Το αίτηµα
Για τις εκκρεµείς εκταµιεύσεις του ευρωπαϊκού Ταµείου Ανάκαµψης η χώρα µας έχει υποβάλει αίτηµα για την καταβολή των 4,5 δισ. ευρώ στο τέλος Μαΐου. Για το αίτηµα αυτό, που περιλαµβάνει επιδοτήσεις ύψους 0,87 δισ. ευρώ και δάνεια ύψους 3,67 δισ. ευρώ, δεν έχει ακόµη προχωρήσει η εκταµίευση, παρά το γεγονός ότι έχουν µεσολαβήσει τρεις µήνες. Αυτό αποδίδεται στο γεγονός ότι άλλο ήταν αρχικά το αίτηµα πληρωµών που διατύπωσε η χώρα µας και τελικά άλλο έφερε στη συνέχεια.
Αρχικά η χώρα αιτήθηκε 1,63 δισ. ευρώ για να διευρυνθεί το αίτηµα και στη συνέχεια ανήλθε στα 4,5 δισ. ευρώ. Σύµφωνα µε τον αρµόδιο αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονοµίας, Νίκο Παπαθανάση, το ποσόν των 4,5 δισ. ευρώ θα εκταµιευθεί προς το τέλος του µήνα που διανύουµε.
Η εναποµείνασα δόση
Αν αυτό συµβεί, τότε αποµένουν 6,7 δισ. ευρώ προκειµένου να ολοκληρωθούν οι εκταµιεύσεις του ευρωπαϊκού Ταµείου Ανάκαµψης προς τη χώρα µας. Το ποσόν αυτό αφορά περίπου 4,5 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 2,2 δισ. ευρώ σε δάνεια. Πρόκειται για την 9η και τελευταία δόση του ΤΑΑ στο σκέλος των επιδοτήσεων και την 8η και τελευταία δόση του Ταµείου στο σκέλος των δανείων.
Και τα δύο αιτήµατα, σύµφωνα µε τον κ. Παπαθανάση, θα υποβληθούν στις 30 Σεπτεµβρίου 2026 µε στόχο να ικανοποιηθούν από τις κοινοτικές αρχές µέχρι τέλος του έτους.
Οι εκκρεµείς δόσεις του ευρωπαϊκού ΤΑΑ προς τη χώρα µας συνοδεύονται από την ικανοποίηση 172 ορόσηµων και στόχων, το 47% όσων έπρεπε να ικανοποιήσει η χώρα µέσα στην εξαετία 2021- 2026.
Εποµένως το ΤΑΑ για την Ελλάδα ήταν ένα έντονα οπισθοβαρές πρόγραµµα, το οποίο ικανοποιείται εν πολλοίς τα τελευταία χρόνια και µήνες της περιόδου εφαρµογής. Σηµειώνεται δε ότι 2 δισ. ευρώ του ΤΑΑ στο σκέλος των δανείων δεν κατάφεραν να απορροφηθούν και για τον λόγο αυτό µεταφέρονται στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ) για να διατεθούν µε ευνοϊκούς όρους σε µικροµεσαίες επιχειρήσεις στα επόµενα χρόνια.
Η κυβέρνηση αποδίδει την καθυστέρηση στην απορρόφηση των 2 δισ. ευρώ σε αδυναµίες του ιδιωτικού τοµέα, ο οποίος, σε µια δύσκολη περίοδο ενεργειακής και πληθωριστικής κρίσης, δεν κατάφερε να καλύψει και τα 17,7 δισ. ευρώ δανείων του ΤΑΑ.
Ερχονται νέα εργαλεία
Πάντως η χώρα έχει λάβει µια σηµαντική εµπειρία στα νέα χρηµατοδοτικά εργαλεία που σχεδιάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: πρόκειται για την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ), η οποία έχει πιστοποιηθεί ως φορέας αξιοποίησης κοινοτικών πόρων, όχι µόνο για την Ελλάδα, αλλά για ολόκληρη την Ευρώπη και τη γύρω περιοχή µας, όπως Βαλκάνια, ευρασιατικές χώρες κ.λπ.
Η βασική στόχευση όµως του ΤΑΑ, έτσι όπως είχε διατυπωθεί αρχικά, τόσο στο σχέδιο Πισσαρίδη όσο και από την κυβέρνηση της Ν.∆. της πρώτης τετραετίας, σχετικά µε την αλλαγή του παραγωγικού µοντέλου στη χώρα µας, µένει ακόµη να επιβεβαιωθεί.
Κυριακάτικη Απογευματινή
