Την ανάγκη η εκπαίδευση να λειτουργεί ως δύναμη διαμόρφωσης της εποχής και όχι απλώς να την ακολουθεί, ανέδειξε η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σε συνέντευξή της στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Όπως υπογράμμισε, οι πολιτικές που έχουν διάρκεια δεν περιορίζονται σε τεχνολογικά εργαλεία, αλλά στηρίζονται σε σταθερές αρχές και αξίες, θέτοντας το πλαίσιο για τις επερχόμενες αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Στο «τραπέζι» το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο
Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό του υπουργείου καταλαμβάνουν οι αλλαγές στο Λύκειο και η προοπτική καθιέρωσης του Εθνικού Απολυτηρίου, που αναμένεται να επηρεάσουν καθοριστικά τη δομή της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται σε μια συνολική στρατηγική που επιδιώκει να προσαρμόσει το σχολείο στις σύγχρονες ανάγκες, ενισχύοντας παράλληλα τη συνοχή και την αξιοπιστία του εκπαιδευτικού συστήματος.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και νέες δεξιότητες
Η υπουργός ανέφερε ότι η εκπαιδευτική πολιτική βασίζεται σε τρεις άξονες: ευελιξία, ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής και επένδυση στους εκπαιδευτικούς.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία –όπως σημείωσε– αποτελεί ευκαιρία για ένα πιο σύγχρονο, ανοιχτό και δίκαιο σχολείο. Στο πλαίσιο αυτό, προωθούνται δράσεις όπως η ενίσχυση του Ψηφιακού Φροντιστηρίου, η χρήση διαδραστικών πινάκων, η διανομή εξοπλισμού ρομποτικής και η ανάπτυξη εργαλείων υποστήριξης για μαθητές με αναπηρία.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η λειτουργία Κέντρων Καινοτομίας και η πιλοτική εφαρμογή προγραμμάτων που αφορούν την εξατομικευμένη μάθηση και τον πληροφοριακό εγγραμματισμό.
Στελέχωση των σχολείων
Αναφερόμενη στο ζήτημα των κενών στα σχολεία, η κ. Ζαχαράκη το χαρακτήρισε διαχρονικό πρόβλημα, επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με απλοϊκές λύσεις ή υπερβολικές υποσχέσεις.
Όπως τόνισε, σημαντικό ποσοστό των εν ενεργεία εκπαιδευτικών έχει διοριστεί τα τελευταία χρόνια, ενώ η αποτελεσματική λειτουργία του δημόσιου σχολείου απαιτεί όχι μόνο πόρους, αλλά και σωστή οργάνωση και αξιοποίηση δεδομένων.
Σύμφωνα με την ίδια, οι παρεμβάσεις του υπουργείου κινούνται προς την κατεύθυνση της αναβάθμισης και του εξορθολογισμού του συστήματος, με στόχο τη βελτίωση της καθημερινότητας μαθητών και εκπαιδευτικών.
Ολόκληρη η συνέντευξη
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και την Αθηνά Καστρινάκη:
ΕΡ: Αναλάβατε την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας σε μία περίοδο που έχει χαρακτηριστεί από τη ραγδαία εξάπλωση της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλους τους τομείς. Θεσμοί που είναι φορείς χάραξης και εφαρμογής πολιτικής, όπως τα υπουργεία, χρειάζονται ευελιξία στην προσαρμογή και εφαρμογή πολιτικών στο τώρα. Πώς το υπουργείο προσπαθεί να ακολουθήσει την ταχύτητα των εξελίξεων;
ΑΠ: Στο Υπουργείο Παιδείας δεν στεκόμαστε θεατές στις εξελίξεις της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τις μετατρέπουμε σε ευκαιρίες για ένα σχολείο πιο ανοιχτό, σύγχρονο και δίκαιο. Επενδύουμε συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό, με στόχο ίση πρόσβαση για όλους και μείωση του κόστους για τις οικογένειες. Το Ψηφιακό Φροντιστήριο μετασχηματίζεται σε ένα πιο ολοκληρωμένο και διαδραστικό περιβάλλον μάθησης και στήριξης των παιδιών με τη βοήθεια και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μια ξεχωριστή μεταρρύθμιση που ήρθε και «ρίζωσε» στην εκπαίδευση, αριθμεί ήδη περίπου 310.000 χρήστες και πάνω από 6.400 ώρες διδασκαλίας. Στην κορυφή αυτής της προσπάθειας βρίσκεται το έργο «EduAI», που ενισχύει την εξατομικευμένη μάθηση. Μέσα από το EduAI, οι μαθητές θα λαμβάνουν σε πραγματικό χρόνο, κατά τη διάρκεια των ζωντανών μαθημάτων, ασκήσεις προσαρμοσμένες στο επίπεδο και την απόδοσή τους. Το σύστημα «κατανοεί» το περιεχόμενο του μαθήματος, εντοπίζει έγκαιρα πιθανά γνωστικά κενά και υποστηρίζει τη στοχευμένη εξάσκηση, παρέχοντας άμεση ανατροφοδότηση. Παράλληλα, η δυσκολία των ασκήσεων προσαρμόζεται δυναμικά, επιτρέποντας στους μαθητές να προχωρούν με ρυθμό που ανταποκρίνεται στις πραγματικές τους ανάγκες και ενισχύοντας την αυτοαξιολόγηση και την ουσιαστική εμπέδωση της γνώσης.
Πριν από λίγες ημέρες, υπογράψαμε επίσης μνημόνιο συνεργασίας με τη Microsoft, για την ένταξη της Τεχνητής Νοημοσύνης στο Ψηφιακό Φροντιστήριο, με τη δημιουργία δωρεάν ψηφιακού βοηθού για τα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα των ξένων γλωσσών (Αγγλικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Ισπανικά, Γερμανικά).
Από τη νέα σχολική χρονιά, τα «ζωντανά» μαθήματα επεκτείνονται και στους μαθητές της Α’ και Β’ Λυκείου, ενισχύοντας σημαντικά τον ρόλο του Ψηφιακού Φροντιστηρίου ως ενός συνεχούς μηχανισμού υποστήριξης και όχι μόνο ως εργαλείου προετοιμασίας για τη Γ’ Λυκείου. Με την επέκταση αυτή, το πρόγραμμα γίνεται πιο «ζωντανό» και πιο ουσιαστικό για τους μαθητές, καλύπτοντας κρίσιμα στάδια της εκπαιδευτικής τους πορείας. Τον περασμένο Νοέμβριο το Ψηφιακό Φροντιστήριο ενίσχυσε τα σύγχρονα (live) μαθήματα με τέσσερα (4) επιπλέον μαθήματα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, με περισσότερες ώρες διδασκαλίας ανά μήνα και επίσης, από το Νοέμβριο του 2025, τρία (3) νέα μαθήματα Ειδικής Αγωγής εντάχθηκαν στην ασύγχρονη μορφή του, υποστηρίζοντας ακόμη πιο ουσιαστικά μαθητές και μαθήτριες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Παράλληλα, στα σχολεία μας, λειτουργούν ήδη 39.000 διαδραστικοί πίνακες, ενώ θα προστεθούν άλλοι 8.000 μέσα στο 2026. Έχουν διανεμηθεί 117.121 σετ ρομποτικής σε πάνω από 11.000 σχολεία και περίπου 17.000 εξειδικευμένα εργαλεία υποστηρίζουν μαθητές με αναπηρία.
Σταδιακά με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, δημιουργούμε 13 Κέντρα Καινοτομίας, ένα σε κάθε Περιφέρεια της χώρας. Εκεί μαθητές, εκπαιδευτικοί, ερευνητές και η τοπική κοινωνία θα μπορούν να συνεργαστούν ώστε η γνώση να μετατραπεί σε καινοτομία και χειροπιαστό αποτέλεσμα. Είναι επιλογή της κυβέρνησης και του Υπουργείου Παιδείας να δοθεί σε κάθε παιδί ισότιμη πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες, στην καινοτομία και σε εμπειρίες που καλλιεργούν ουσιαστικές δεξιότητες ζωής. Σε συνεργασία και με χορηγία του Ιδρύματος Ωνάση ξεκινήσαμε πιλοτικά σε 20 Λύκεια της χώρας μια εξατομικευμένη εκπαίδευση παιδιών και εκπαιδευτικών σχετικά με τη χρήση και τις δυνατότητες της OpenAI.
Την ίδια στιγμή θέλουμε, τα παιδιά να αποκτήσουν μέσα στο σχολικό περιβάλλον ικανότητες «επιβίωσης» στον κόσμο της υπερπληροφόρησης, της παραπληροφόρησης και των deepfakes. Υλοποιούμε – σε συνεργασία με τον συνάδελφό μου υπουργό Παύλο Μαρινάκη και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης – για πρώτη φορά ένα πιλοτικό, συστηματικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο, μοντέλο ειδησεογραφικού και πληροφοριακού γραμματισμού. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εργαλείο και όπως όλα τα εργαλεία το σημαντικό είναι η χρήση του ώστε να περιορίζουμε τους κινδύνους και να αντλούμε τα οφέλη του. Σίγουρα το θέλουμε στο σχολείο του αύριο που χτίζουμε.
ΕΡ: Θα ήθελα να μείνουμε λιγάκι σε αυτό. Οι διαδραστικοί πίνακες, παραδείγματος χάριν, ίσως αποτελούσε ένα αίτημα της εποχής προ Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ τα καινούρια προγράμματα σπουδών και βιβλία όταν φτάσουν στα σχολεία ίσως να έχει προκύψει ήδη η ανάγκη για εκσυγχρονισμό τους. Ποια θα πρέπει, κατά τη γνώμη σας, να είναι τα χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων, ώστε να έχουν διαχρονικό χαρακτήρα;
ΑΠ: Η εκπαίδευση δεν πρέπει να ακολουθεί την εποχή, αλλά να τη διαμορφώνει. Οι πολιτικές που αντέχουν στον χρόνο δεν επενδύουν μόνο σε εργαλεία, αλλά σε αρχές και αξίες. Ένας διαδραστικός πίνακας δεν είναι από μόνος του μεταρρύθμιση, μεταρρύθμιση είναι το σχολείο που μαθαίνει στο παιδί να σκέφτεται, να αξιολογεί και να δημιουργεί.
Οι παρεμβάσεις μας βασίζονται σε τρεις άξονες: Πρώτον, ευελιξία, με προγράμματα σπουδών που μπορούν να προσαρμόζονται στις ανάγκες της εποχής και με ουσιαστική στήριξη της ενισχυτικής διδασκαλίας στα σχολεία μας, ώστε κανένα παιδί να μη μένει πίσω. Δεύτερον, σχολείο που καλλιεργεί δεξιότητες ζωής και δεν περιορίζεται μόνο στη μετάδοση γνώσεων, αλλά διδάσκει στα παιδιά πως να σκέφτονται, να συνεργάζονται και να χρησιμοποιούν σωστά την τεχνολογία. Και τρίτον, επένδυση στους εκπαιδευτικούς μας. Με σύγχρονα εργαλεία επιμόρφωσης και συνεχή καλλιέργεια δεξιοτήτων, γιατί καμία τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει έναν εμπνευσμένο και ουσιαστικά υποστηριγμένο εκπαιδευτικό.
Ο στόχος μας δεν είναι απλώς να εξοπλίσουμε τα σχολεία με τις ευκολίες του «σήμερα», αλλά να τα προετοιμάσουμε για τα ζητούμενα του «αύριο». Και αυτό απαιτεί πολιτικές με διάρκεια και συνέχεια, όχι με ημερομηνία λήξης.
ΕΡ: Θα μπορούσε κάποιος να αντιτείνει ότι αναγκαιότερο όλων των προαναφερθέντων είναι η σωστή και πλήρης στελέχωση των σχολείων. Τι θα απαντούσατε σε αυτό;
ΑΠ: Θα σας απαντήσω με απόλυτη ειλικρίνεια. Στην εκπαίδευση δεν υπάρχουν ζητήματα λιγότερα αναγκαία από τα άλλα. Κάθε επιλογή, κάθε πολιτική παρέμβαση μετράει το ίδιο, γιατί το σχολείο είναι ένα σύνολο πραγμάτων που αφορούν τη λειτουργία, την ασφάλεια, τις υποδομές, το ανθρώπινο δυναμικό, την καινοτομία.
Ας είμαστε ξεκάθαροι: η κάλυψη των κενών είναι ένα δομικό πρόβλημα, που δεν λύνεται με ξόρκια, ανέξοδες και ανέφικτες υποσχέσεις για χιλιάδες επί χιλιάδων προσλήψεις.
Φέτος διορίστηκαν 10.000 εκπαιδευτικοί, την προηγούμενη χρονιά επίσης 10.000. Σχεδόν ένας στους τρεις μόνιμους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν σήμερα στα σχολεία μας, έχουν διοριστεί μετά το 2019. Μιλάμε για παραπάνω από 48.000. Οι αριθμοί δείχνουν από μόνοι τους, πόση ανασφάλεια αφήσαμε πίσω μας τα τελευταία χρόνια. Για τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, τα παιδιά και τις οικογένειες τους. Χιλιάδες βεβαίως είναι οι αναπληρωτές που υποστηρίζουν κάθε χρόνο τις ανάγκες και τη λειτουργία των σχολείων μας σε κάθε γωνιά.
Την ανάγκη για καλύτερο και πιο τεκμηριωμένο προγραμματισμό, πρόβλεψη και άμεση ανταπόκριση θα την καλύψουμε με το «EduPlan»: Μια ψηφιακή και καινοτόμο πλατφόρμα, που θα αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη, ώστε να καταγράφουμε και να προβλέπουμε τα κενά και την πλήρωσή τους. Επιμένω, και έχουμε δουλέψει πολύ πάνω σε αυτό, ότι η στήριξη και καλύτερη λειτουργία του δημόσιου σχολείου δεν είναι μόνο θέμα πόρων και προσλήψεων, αλλά οργάνωσης πάνω στα σωστά δεδομένα. Συγχρόνως, φέτος, ολοκληρώνουμε νωρίς τις υπηρεσιακές και σχολικές μεταβολές, τις εγγραφές και συνολικά την απαραίτητη προεργασία για την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς.
Ας μου επιτραπεί να πω ευρύτερα πως ό,τι σχεδιάζουμε και υλοποιούμε εντάσσεται και στη λογική τακτοποίησης και νοικοκυρέματος, πραγμάτων που βλέπουμε ότι δεν λειτουργούν όπως έπρεπε ή μπορούν να γίνουν καλύτερα. Πιστεύω ότι η καλή δημόσια εκπαίδευση είναι κατ΄εξοχήν το πεδίο απ΄όπου αρχίζει η καταπολέμηση των ανισοτήτων.
ΕΡ: Ποια από τις παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας θεωρείτε πιο σημαντική για τη βελτίωση της ποιότητας και τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας εκπαίδευσης;
ΑΠ: Στη δημόσια εκπαίδευση δεν υπάρχουν παρεμβάσεις πρώτης και δεύτερης κατηγορίας. Κάθε δράση συμβάλλει στη συνολική ανάπτυξη του σχολείου. Σήμερα, έχουμε μειώσει σημαντικά τις ανισότητες στην πράξη, δημιουργώντας ίσες ευκαιρίες για κάθε παιδί, είτε ζει σε ένα ορεινό σχολείο της Ευρυτανίας, είτε στις πυκνοκατοικημένες γειτονιές της Αθήνας. Επενδύουμε στους ανθρώπους: σύγχρονες υποδομές, επιμόρφωση και αξιολόγηση εκπαιδευτικών, ψηφιακά εργαλεία. Με τα νέα προγράμματα παρεμβαίνουμε έγκαιρα στα μαθησιακά κενά, ενώ τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία και το δίκτυο των Πρότυπων και Πειραματικών διαχέουν καλές πρακτικές. Ο κεντρικός πολιτικός και προσωπικός στόχος είναι μια δημόσια εκπαίδευση «καταλύτης ευκαιριών» και σε αυτό το στόχο εντάσσουμε τον εθνικό διάλογο για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.
