Οι µεγάλες µεταρρυθµίσεις δεν είναι πάντοτε µόνο εκείνες που θεσπίζουν νέους κανόνες. Πολλές φορές είναι αυτές που καθιστούν τους υπάρχοντες πιο σαφείς, πιο
προσβάσιµους και πιο λειτουργικούς. Ο νέος Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδοµίας αποτελεί µια τέτοια µεγάλη παρέµβαση. Πρώτη φορά συγκεντρώνεται σε ένα ενιαίο θεσµικό κείµενο το σύνολο της βασικής χωροταξικής και πολεοδοµικής νοµοθεσίας της χώρας. ∆ιατάξεις που ήταν διάσπαρτες σε 181 διαφορετικά νοµοθετήµατα, τα οποία εκδόθηκαν σε διάστηµα µεγαλύτερο των εκατό ετών, από το 1923 έως σήµερα, οργανώνονται πλέον σε έναν ενιαίο Κώδικα 477 άρθρων.
Ως µηχανικοί, γνωρίζουµε καλά ότι η σηµασία αυτής της πρωτοβουλίας είναι απολύτως απαραίτητη, καθώς η πολυνοµία αποτελεί ένα πρακτικό πρόβληµα που επηρεάζει την καθηµερινή λειτουργία της διοίκησης, την υλοποίηση των έργων, την αδειοδοτική διαδικασία και τελικά την εξυπηρέτηση του πολίτη.
Για δεκαετίες, το χωροταξικό και πολεοδοµικό ∆ίκαιο εξελισσόταν µέσα από διαδοχικές νοµοθετικές παρεµβάσεις, τροποποιήσεις, εξαιρέσεις και ειδικές ρυθµίσεις. Το αποτέλεσµα ήταν η δηµιουργία ενός ιδιαίτερα σύνθετου θεσµικού περιβάλλοντος, στο οποίο συχνά η αναζήτηση του ισχύοντος πλαισίου αποτελούσε µια χρονοβόρα και απαιτητική διαδικασία.
Με πιο απλά λόγια, στην πράξη ένας µηχανικός, που καλούνταν να εξετάσει την αρτιότητα ενός οικοπέδου, να εκδώσει µια οικοδοµική άδεια, να προχωρήσει σε τακτοποίηση αυθαιρέτου ή να ελέγξει τους όρους δόµησης µιας περιοχής, έπρεπε πολλές φορές να ανατρέξει σε πλήθος διαφορετικών νοµοθετηµάτων, προκειµένου να διαπιστώσει τι ακριβώς ισχύει. Αντίστοιχα, οι δηµόσιες υπηρεσίες καλούνταν να εφαρµόσουν διατάξεις που συχνά είχαν τροποποιηθεί επανειληµµένα µέσα στα
χρόνια. Αυτή η κατάσταση δηµιουργούσε αυξηµένο διοικητικό φόρτο, καθυστερήσεις στις διαδικασίες και, σε ορισµένες περιπτώσεις, διαφορετικές ερµηνευτικές προσεγγίσεις µεταξύ υπηρεσιών και εµπλεκόµενων φορέων. Σαφώς, η έλλειψη ενός ενιαίου και εύκολα προσβάσιµου πλαισίου δεν επιβάρυνε µόνο
τους επαγγελµατίες του τεχνικού κλάδου. Επηρέαζε άµεσα τους πολίτες, τις επιχειρήσεις, τους επενδυτές και συνολικά την αποτελεσµατικότητα της δηµόσιας διοίκησης.
Ο νέος Κώδικας έρχεται να αντιµετωπίσει ακριβώς αυτή τη διαχρονική αδυναµία. ∆εν θεσπίζει νέο ∆ίκαιο ούτε µεταβάλλει τις ισχύουσες ρυθµίσεις. Κωδικοποιεί, συστηµατοποιεί και οργανώνει το υφιστάµενο θεσµικό πλαίσιο, ώστε να είναι σαφές, εύχρηστο και άµεσα προσβάσιµο. Η πρακτική αξία της κωδικοποίησης είναι σηµαντική. Η ύπαρξη ενός ενιαίου σώµατος κανόνων ενισχύει την ασφάλεια ∆ικαίου, περιορίζει τις ερµηνευτικές ασάφειες και δηµιουργεί µεγαλύτερη προβλεψιµότητα στις διαδικασίες αδειοδότησης και ελέγχου. Παράλληλα, µειώνει το διοικητικό κόστος συµµόρφωσης για πολίτες, επιχειρήσεις και
επαγγελµατίες, ενώ διευκολύνει το έργο των δηµόσιων υπηρεσιών που καλούνται να εφαρµόσουν τη νοµοθεσία. Η σηµασία του νέου Κώδικα είναι ακόµη µεγαλύτερη αν αναλογιστούµε το εύρος των θεµάτων που καλύπτει. Περιλαµβάνει το σύνολο των κρίσιµων ρυθµίσεων που αφορούν τις χρήσεις γης, τις αστικές αναπλάσεις, την εκτός σχεδίου δόµηση, τις οικοδοµικές άδειες, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, τον έλεγχο της δόµησης και το θεσµικό πλαίσιο αντιµετώπισης της αυθαίρετης κατασκευής. Κρίσιµο στοιχείο της νέας προσέγγισης αποτελεί η πρόβλεψη για τη διαρκή επικαιροποίηση του Κώδικα µέσω της ψηφιακής
βάσης δεδοµένων του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Πρόκειται για µια εξέλιξη που ενισχύει περαιτέρω τη διαφάνεια και την αξιοπιστία του συστήµατος, καθώς παρέχει σε πολίτες, µηχανικούς, επενδυτές και δηµόσιες υπηρεσίες άµεση πρόσβαση στο ισχύον θεσµικό πλαίσιο, χωρίς αβεβαιότητες ως προς τις µεταβολές της νοµοθεσίας. Η αναπτυξιακή διάσταση της µεταρρύθµισης είναι επίσης προφανής. Η γρήγορη υλοποίηση έργων υποδοµής, η ωρίµαση επενδύσεων, η αξιοποίηση της δηµόσιας και ιδιωτικής περιουσίας και ο µακροπρόθεσµος χωρικός σχεδιασµός προϋποθέτουν κανόνες σαφείς, σταθερούς και εύκολα
εφαρµόσιµους. ∆ιότι η ασφάλεια ∆ικαίου αποτελεί βασική προϋπόθεση για την οικονοµική ανάπτυξη, την προσέλκυση επενδύσεων και την εύρυθµη λειτουργία του κράτους.
Εν κατακλείδι, ο νέος Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδοµίας αποτυπώνει µια σύγχρονη αντίληψη για τη δηµόσια διοίκηση: λιγότερη πολυπλοκότητα, µεγαλύτερη διαφάνεια και κανόνες που µπορούν να εφαρµοστούν αποτελεσµατικά. Είναι µια µεταρρύθµιση που δεν αλλάζει το περιεχόµενο των κανόνων, αλλά βελτιώνει ουσιαστικά τον τρόπο µε τον οποίο αυτοί γίνονται κατανοητοί και υλοποιούνται.
* Η κ. Αλεξοπούλου είναι τέως υφυπουργός Υποδοµών και Μεταφορών, βουλευτής Αχαΐας µε τη Ν.∆.
Κυριακάτικη Απογευματινή
