Η πρόσφατη δήλωση της υπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, κ. ∆όµνας Μιχαηλίδου, ότι «δεν υπάρχει ελληνική οικογένεια του µέλλοντος» και ότι ο ρόλος του υπουργείου είναι να µιλήσουµε «για inclusion και διαφορετικότητα», δεν είναι απλώς µια ατυχής διατύπωση και η δηµόσια αποδοκιµασία από άλλα µέλη της κυβέρνησης δεν την αδρανοποιεί. Αποκαλύπτει µια βαθύτερη αντίληψη, την οικογένεια ως προϊόν ατοµικής «επιλογής», µία από τις πολλές ισοδύναµες µορφές συµβίωσης, στην οποία το κράτος οφείλει απλώς να παρέχει «χώρο, χρόνο και χρήµα», ώστε ο καθένας να διαλέξει τον δικό του δρόµο.
Στη ρίζα της ελληνικής παράδοσης, όµως, η οικογένεια δεν είναι κοινωνική σύµβαση, ούτε καταναλωτική επιλογή ανάµεσα σε ισοδύναµες εναλλακτικές. Είναι -όπως δίδαξε ο ι. Χρυσόστοµος, που είναι όχι µόνο µεγάλος Πατέρας της Εκκλησίας, αλλά και ο εµπνευστής της έννοιας του πατριωτισµού όπως την κατανοούµε σήµερα- «κατ’ οίκον εκκλησία», δηλαδή το ζωντανό κύτταρο από το οποίο τρέφεται όλο το κοινωνικό σώµα. Ο πατέρας και η µητέρα δεν είναι απλώς φορείς δικαιωµάτων και «ελευθεριών». Είναι, µε τα λόγια της παράδοσης, «ιερείς του οίκου τους», υπεύθυνοι για την ανατροφή και τη µεταλαµπάδευση αξιών στα παιδιά τους. Οταν η Πολιτεία µιλάει για την οικογένεια αποκλειστικά µε τη γλώσσα της «επιλογής» και της «συµπερίληψης», αδειάζει τον θεσµό από το περιεχόµενο που τον κράτησε ζωντανό επί αιώνες. Η οικογένεια δεν τρέφει µόνο τα µέλη της. Τρέφει, όπως έλεγαν οι Πατέρες της Εκκλησίας, ολόκληρο το κοινωνικό σώµα, είναι «µικρή Εκκλησία» µέσα στη µεγάλη κοινωνία, όχι ιδιωτική υπόθεση, αδιάφορη για το κοινό καλό. Το δηµογραφικό πρόβληµα δεν είναι τεχνικό ζήτηµα διαχείρισης «πολυδιάσπασης νοικοκυριών», όπως το περιέγραψε η υπουργός. Είναι κρίση νοήµατος. Οι νέοι δεν κάνουν παιδιά όχι επειδή τους λείπει «χώρος» για να «επιλέξουν», αλλά επειδή τους λείπει σταθερότητα, εισόδηµα, στέγη, εµπιστοσύνη στο µέλλον και, ας µιλήσουµε καθαρά, ένα πολιτισµικό πλαίσιο που να τιµά και να στηρίζει, όχι απλώς να «περιλαµβάνει», την οικογένεια µε παιδιά. Η κυβέρνηση, µέσα από την αρµόδια υπουργό της, δηλώνει ουδετερότητα ανάµεσα σε όλες τις µορφές συµβίωσης, όµως ουδετερότητα σε µια χώρα που έχει από τα χαµηλότερα ποσοστά γεννήσεων της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν είναι σοβαρή πολιτική. Είναι παραίτηση από ευθύνη.
Χρειαζόµαστε ξεκάθαρη κρατική πολιτική, γενναίες φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες µε παιδιά, πραγµατική κάλυψη του κόστους υποβοηθούµενης αναπαραγωγής -όχι µόνο φάρµακα, όπως σήµερα, αλλά πλήρη κάλυψη, όπως σε Γαλλία και Ολλανδία-, στεγαστική πολιτική που να δίνει προτεραιότητα σε νέα ζευγάρια και δηµόσιο λόγο που να µην ντρέπεται να πει ότι η πυρηνική οικογένεια -πατέρας, µητέρα και παιδιά- παραµένει το πρότυπο γύρω από το οποίο χτίζεται µια υγιής κοινωνία, χωρίς αυτό να σηµαίνει αδιαφορία για όσους ζουν διαφορετικά.
Η κ. υπουργός, απαντώντας στην κριτική, διευκρίνισε πως είναι «βαθιά ευγνώµων» στην πυρηνική οικογένεια. Καλώς. Οµως η ευγνωµοσύνη δεν αρκεί όταν η επίσηµη γλώσσα του υπουργείου µιλάει για «τυπολογίες» και «επιλογές», αντί να µιλά για στήριξη, ανάταση και εµπιστοσύνη στο µέλλον. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται ένα υπουργείο που διαχειρίζεται τη συρρίκνωση της οικογένειας µε τον γλωσσικό µανδύα της συµπερίληψης. Χρειάζεται µια Πολιτεία που θα σταθεί δίπλα σε κάθε ζευγάρι που θέλει να κάνει παιδί, µε πράξεις, όχι µε ρητορική περί «ελευθεριών». Η οικογένεια, το σπίτι πρέπει να ξαναγίνει θεµέλιο, όχι πεδίο πειραµατισµού ιδεολογιών.
* Καθηγητής, πρόεδρος Τµήµατος Θεολογίας, ΕΚΠΑ
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
