Οι πρόσφατες τουρκικές κινήσεις για τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δεν αποτελούν απλώς ένα ακόμη επεισόδιο στη μακρά ιστορία των ελληνοτουρκικών διαφορών. Εισάγουν μια νέα και περισσότερο σύνθετη παράμετρο: την προσπάθεια μετατροπής πάγιων τουρκικών διεκδικήσεων σε διοικητική πρακτική και, σταδιακά, σε πραγματικότητα επί του πεδίου.
Αυτό είναι που πρέπει πρωτίστως να μας προβληματίσει.
Το γεωπολιτικό περιβάλλον γύρω μας μεταβάλλεται με πρωτοφανή ταχύτητα. Παλαιές αντιπαλότητες υποχωρούν, νέες περιφερειακές συνεννοήσεις διαμορφώνονται και χώρες που μέχρι χθες βρίσκονταν σε ανταγωνισμό αναζητούν σήμερα κοινά συμφέροντα. Η προσέγγιση Τουρκίας και Αιγύπτου, οι ανακατατάξεις στον αραβικό κόσμο, οι νέοι άξονες συνεργασίας και η αυξανόμενη παρουσία μεγάλων δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο επιβεβαιώνουν ότι οι παλαιές γεωπολιτικές βεβαιότητες δεν ισχύουν πλέον.
Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η Άγκυρα επιδιώκει συστηματικά να διευρύνει το περιφερειακό αποτύπωμά της. Διατυπώνει θέσεις, τις εντάσσει σε χάρτες και θεσμικές πράξεις και στη συνέχεια επιχειρεί να τους προσδώσει χαρακτηριστικά άσκησης αρμοδιότητας. Η περιβαλλοντική προστασία, ένας κατεξοχήν χώρος διεθνούς συνεργασίας, κινδυνεύει έτσι να μετατραπεί σε ένα ακόμη εργαλείο γεωπολιτικής προβολής και δημιουργίας τετελεσμένων.
Η Ελλάδα ορθώς απορρίπτει κάθε μονομερή ενέργεια που θίγει τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Ωστόσο, η νομική και διπλωματική απόκρουση δεν αρκεί. Το κρίσιμο στη στρατηγική είναι ποιος έχει την πρωτοβουλία και ποιος περιορίζεται να αντιδρά στις πρωτοβουλίες του άλλου.
Η χώρα μας χρειάζεται, συνεπώς, μια συνολική πολιτική πρωτοβουλιών στο Αιγαίο: ισχυρή παρουσία στο πεδίο, επιστημονική τεκμηρίωση, ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές δράσεις, ενεργητική διπλωματία και σταθερή προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο διάλογος με την Τουρκία πρέπει να συνεχιστεί. Ελλάδα και Τουρκία είναι καταδικασμένες από τη γεωγραφία και την Ιστορία να συνυπάρξουν και, τελικά, να αναζητήσουν έναν δρόμο συνεργασίας. Ο διάλογος όμως είναι ουσιαστικός όταν στηρίζεται σε καθαρές θέσεις, αμοιβαίο σεβασμό και αποφυγή μονομερών ενεργειών.
Το Αιγαίο χρειάζεται πράγματι προστασία και μπορεί να αποτελέσει πεδίο συνεργασίας αντί αντιπαράθεσης. Όχι όμως μέσω τετελεσμένων.
Στη νέα γεωπολιτική εποχή που διαμορφώνεται, η Ελλάδα δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο εκείνου που αντιδρά. Οφείλει να προβλέπει, να σχεδιάζει και να προηγείται.
Γιατί στην εξωτερική πολιτική η πρωτοβουλία δεν είναι απλώς πλεονέκτημα. Είναι στοιχείο εθνικής ισχύος.
Εφημερίδα Απογευματινή
