ΤΩΝ ΚΩΣΤΑ ΤΣΑΧΑΚΗ ΚΑΙ ΠΕΝΥΣ ΑΒΡΑΜΙ∆Η
Μαραθώνιο επαφών με Ευρωπαίους ηγέτες, με στόχο να επιτευχθεί η προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, ως μια έκτακτη παρέμβαση προσωρινού χαρακτήρα για την αντιμετώπιση του διαφαινόμενου ενεργειακά «δύσκολου» χειμώνα, ξεκινά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, που ετοιμάζεται να θέσει μετ’ επιτάσεως το θέμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που είναι προγραμματισμένο για τις 15-16 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες. Ο πρωθυπουργός άνοιξε τη συζήτηση για το ενδεχόμενο λήψης του συγκεκριμένου μέτρου, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ελλάδα δεν έχει τη δημοσιονομική δυνατότητα να μειώσει μονομερώς τον ΕΦΚ χωρίς να περικόψει κάποια άλλη δαπάνη, και μια τέτοια πρωτοβουλία θα χρειαζόταν ειδική άδεια από την Ε.Ε., καθώς η προσωρινή μείωση μπορεί να υπάρξει μόνο εφόσον συμφωνηθεί συνολικά ευρωπαϊκή εξαίρεση στη φορολογία των ορυκτών καυσίμων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρωθυπουργός σχεδιάζει να αναλάβει πρωτοβουλία για διαβούλευση επί του συγκεκριμένου ζητήματος και, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευματινής», το ζήτημα θα θέσει σε Ευρωπαίους αξιωματούχους κατά τη διάρκεια άτυπων συναντήσεων που θα έχει στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στις ΗΠΑ, αλλά και σε κάθε ευκαιρία που θα παρουσιαστεί μέχρι τη στιγμή της λήψης των αποφάσεων. Οι επαφές του Κυριάκου Μητσοτάκη με τους Ευρωπαίους, με στόχο να ληφθεί το «ΟΚ» από τις Βρυξέλλες για τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, θα κορυφωθούν μετά την επιστροφή του από τις ΗΠΑ, στην τελική ευθεία για το κρίσιμο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου.
«Θα θέσω μετ’ επιτάσεως το θέμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο», είπε ο πρωθυπουργός την Παρασκευή κατά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στέλνοντας το μήνυμα ότι «η Ευρώπη πρέπει να σταθεί δίπλα στους πολίτες», την ώρα που η ενεργειακή ακρίβεια αναδεικνύεται σε μείζονα πρόκληση για τον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση σχεδιάζει την αντίδρασή της απέναντι στο ράλι των διεθνών τιμών του πετρελαίου, με στόχο να δείξει άμεσα αντανακλαστικά προτού το φαινόμενο επιβαρύνει περαιτέρω τον οικογενειακό προϋπολογισμό, σε μια συγκυρία που η ανησυχία των πολιτών για το κόστος ζωής εντείνεται. Θα πρέπει να τονιστεί ότι σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες η κυβέρνηση για το θέμα του πετρελαίου θέρμανσης θα ζητήσει και τη συνδρομή των διυλιστηρίων, ώστε η τιμή να ανοίξει στο 1,3 με 1,4 ευρώ το λίτρο.
Το πρόβλημα με τις εξαιρετικά υψηλές ενέργειες συζητήθηκε και στο Eurogroup το απόγευμα της Παρασκευής. Ενδεικτικές είναι οι δηλώσεις που έκανε μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, για το ενδεχόμενο λήψης νέων μέτρων. «Εάν χρειαστούν νέα μέτρα για την αντιμετώπιση των υψηλότερων τιμών ενέργειας, αυτά θα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και συμβατά με τους δημοσιονομικούς μας κανόνες». Για να προσθέσει ότι «πρέπει να ενεργούμε έγκαιρα και αποτελεσματικά, διαφυλάσσοντας παράλληλα τη σταθερότητα των οικονομιών μας».
Με την «άδεια» της Ε.Ε.
Υπό αυτό το πρίσμα το ζήτημα του ΕΦΚ δεν αποτελεί αποκλειστικά εθνική υπόθεση. Γιατί όπως προβλέπεται στο Σύμφωνο Σταθερότητας, οι έκτακτες απώλειες εσόδων από τη μείωση φορολογικών συντελεστών θα πρέπει να ισοσκελιστούν από ανάλογες μειώσεις δαπανών, προκειμένου να μην προκύψει δημοσιονομικό κενό για τον Προϋπολογισμό. Επίσης, η παρέμβαση θα πρέπει να είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο, ενώ παράλληλα η ελληνική πλευρά θα πρέπει να τεκμηριώσει την ανάγκη της λόγω της έκτακτης ενεργειακής πίεσης. Με την τιμή των καυσίμων να παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα και την έναρξη της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου να πλησιάζει, η κυβέρνηση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πακέτο παρεμβάσεων που θα περιορίσει το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται το πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς με τις σημερινές διεθνείς τιμές η πρεμιέρα της αγοράς θα μπορούσε να γίνει κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 1,10 ευρώ το λίτρο με τα οποία είχε ανοίξει η αγορά πέρυσι. Κυβερνητικός στόχος είναι η τιμή εκκίνησης να συγκρατηθεί κάτω από το 1,75 ευρώ το λίτρο, γεγονός που καθιστά κρίσιμο το ύψος των φορολογικών παρεμβάσεων που θα αποφασιστούν. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ παράλληλα σχεδιάζεται ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης από τον Νοέμβριο, με την ενίσχυση να αφορά τις διαφορετικές μορφές ενέργειας, μεταξύ άλλων πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια. Η κυβέρνηση θέλει με τον συνδυασμό φορολογικής παρέμβασης και επιδόματος να περιορίσει τόσο την αρχική τιμή στην αντλία όσο και την επιβάρυνση των ευάλωτων νοικοκυριών.
Παράλληλα, η κυβέρνηση διατηρεί ανοιχτό το μέτωπο του πετρελαίου κίνησης. Η επιδότηση στο diesel συνεχίζεται και τον Οκτώβριο. Η υφιστάμενη ενίσχυση ανέρχεται σε 10 λεπτά το λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ, ενώ εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο διπλασιασμού της στα 20 λεπτά, εφόσον τα δημοσιονομικά δεδομένα το επιτρέψουν.
Στο οικονομικό επιτελείο υπολογίζεται ότι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για πρόσθετες παρεμβάσεις, ο οποίος προέρχεται από το υπερπλεόνασμα του 2025, κινείται σήμερα στην περιοχή των 130-150 εκατ. ευρώ.
Επαναφορά πλαφόν
Στο πακέτο αντιμετώπισης των υψηλών τιμών συμπεριλαμβάνεται και η επαναφορά των περιορισμών στα περιθώρια κέρδους στην αγορά καυσίμων. Το πλαφόν αναμένεται να τεθεί εκ νέου σε εφαρμογή από τον Οκτώβριο, με στόχο να αποτραπεί η δημιουργία πρόσθετων επιβαρύνσεων κατά μήκος της αλυσίδας διακίνησης και διάθεσης των καυσίμων.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι η εικόνα στην εγχώρια αγορά παραμένει δύσκολη. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων, η μέση τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων κινείται πλέον περίπου στα 2,18 ευρώ το λίτρο, με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περιοχή. Στην Αθήνα η μέση τιμή διαμορφώνεται στα 2,18 ευρώ, ενώ στην Ανατολική Αττική περίπου στα 2,20 ευρώ. Στις Κυκλάδες φθάνει περίπου στα 2,37 ευρώ, ενώ στα Δωδεκάνησα ξεπερνά τα 2,30 ευρώ.
Στο diesel κίνησης, οι τιμές κινούνται επίσης σε επίπεδα άνω των 2 ευρώ το λίτρο. Τα διαθέσιμα στοιχεία του Παρατηρητηρίου δείχνουν μέσες τιμές περίπου 2,19-2,20 ευρώ το λίτρο σε μεγάλες αγορές, ενώ στις νησιωτικές περιοχές οι τιμές είναι ακόμη υψηλότερες. Στην Αθήνα, ενδεικτικά, η μέση τιμή για το diesel κινείται γύρω από τα 2,20 ευρώ, ενώ στις Κυκλάδες προσεγγίζει τα 2,36 ευρώ.
Στα ύψη οι διεθνείς τιµές ενέργειας
Πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι παραµένει το Brent, παρά την αποκλιµάκωση των τελευταίων συνεδριάσεων, ενώ το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο εξακολουθεί να κινείται σε υψηλά επίπεδα. Την ίδια ώρα, η Ευρώπη εισέρχεται στην κρίσιµη περίοδο πριν από τον χειµώνα, µε τις αποθήκες φυσικού αερίου µόλις στο 68,8%, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια ασφαλείας σε περίπτωση νέων διαταραχών στην προσφορά. Την Παρασκευή το Brent κινήθηκε γύρω από τα 103,94 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας ηµερήσια πτώση περίπου 0,8%, ενώ το αµερικανικό WTI διαµορφώθηκε στα 102,15 δολάρια. Η εικόνα αυτή έρχεται µετά την έντονη µεταβλητότητα των προηγούµενων ηµερών, όταν το Brent είχε φθάσει πάνω από τα 109 δολάρια, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ενίσχυσαν τους φόβους για περιορισµό των διεθνών ροών πετρελαίου.
Η τελευταία υποχώρηση των τιµών συνδέεται κυρίως µε τις ενδείξεις ότι η Σαουδική Αραβία µπορεί να αποκαταστήσει σταδιακά µέρος των εξαγωγικών δυνατοτήτων της. Σύµφωνα µε το Reuters, το Ριάντ έχει αυξήσει τις αποστολές µέσω του Οµάν, ενώ εργάζεται για την αποκατάσταση της δυναµικότητας του αγωγού που έχει υποστεί ζηµιές. Οι εξελίξεις αυτές περιόρισαν προσωρινά τις ανησυχίες για µια µεγαλύτερη διαταραχή της προσφοράς. Ωστόσο, η αποκλιµάκωση δεν σηµαίνει ότι το γεωπολιτικό ασφάλιστρο έχει εξαφανιστεί από την αγορά. Η ναυσιπλοΐα µέσω των κρίσιµων θαλάσσιων οδών της περιοχής εξακολουθεί να βρίσκεται σε χαµηλότερα επίπεδα, ενώ η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραµένει παράγοντας υψηλής αβεβαιότητας για τις ενεργειακές αγορές. Παράλληλα, χαρακτηριστικό της έντασης που επικρατεί είναι το γεγονός ότι το ρωσικό ESPO Blend ξεπέρασε τα 120 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι κινεζικές εταιρείες διύλισης αύξησαν τις αγορές τους.
Στο φυσικό αέριο, η εικόνα για την Ευρώπη παραµένει ακόµη πιο σύνθετη. Οι τιµές αναφοράς TTF έχουν αυξηθεί από περίπου 30 ευρώ/MWh σε επίπεδα κοντά στα 80 ευρώ/MWh, καθώς η αγορά αποτιµά τους κινδύνους από τις διαταραχές στις ροές LNG και τις γεωπολιτικές εντάσεις. Το επίπεδο αυτό εξακολουθεί να απέχει σηµαντικά από τα ακραία επίπεδα των περίπου 300 ευρώ/MWh που είχαν καταγραφεί το 2022, όµως είναι αρκετά υψηλό ώστε να επιβαρύνει το ενεργειακό κόστος ευρωπαϊκών νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Το µεγαλύτερο ζήτηµα είναι πλέον τα αποθέµατα. Σύµφωνα µε τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe που περιλαµβάνονται στο αρχικό κείµενο, στις 17 Σεπτεµβρίου οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ε.Ε. περιείχαν 778,98 TWh, µε µέση πληρότητα 68,84%. Η Ευρώπη καλείται εποµένως να αυξήσει περαιτέρω τα αποθέµατά της πριν από την κορύφωση της ζήτησης τον χειµώνα, σε µια αγορά όπου η δυνατότητα γρήγορης αναπλήρωσης δεν µπορεί να θεωρείται δεδοµένη.
Τέλος, η Ευρώπη βρίσκεται αντιµέτωπη µε αυξηµένο ανταγωνισµό για φορτία LNG. Οι περιορισµένες ροές από το Κατάρ, που αποτελεί σηµαντικό προµηθευτή της παγκόσµιας αγοράς LNG, ενισχύουν την αβεβαιότητα. Το Reuters επισηµαίνει ότι οι εξαγωγές του Κατάρ έχουν υποχωρήσει σηµαντικά λόγω των περιορισµών στις µεταφορές µέσω του Στενού του Ορµούζ και ενδέχεται να µην επανέλθουν πλήρως πριν από τις αρχές του 202
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
